🇮🇶 Irak · Gaynde yi ci Mesopotami

Irak Leeb yi: Dama dem Irak — Du ngir dindi ab dara, waaye ci li Babylone di nekka fi

Tukki bu am ay liir ci diggante passé ak présent — Diggante ay ruines mésopotamien ak ay attaya

Baghdad. Dex Tigris. 6h subë. Ab pêcheur taxaw ci biir seen gaal bu bant, di sànni seen filet ci seen melokaan bu sama ay relief assyriens ñaari junn at yi ginnaaw. Ci bitim dex, Mbedd Mutannabi doon yeewee — ay jaaykat téere di ubi seen njëkk, di teg ay volumes yu xonq ci ay stall yu ubi. Boutique attaya bi ci bitim doon yónni ay tàngaay yu ndaw yu fumée bu charcoal ci seen laabi subë. Ca ab speaker ci bank bi, ay xibaar subë ci arabe — parlement irakien di debate ci ab loi, gaaw gi animateur bi ni kenn di jéem mujj ab phrase gannaaw jeûne Ramadan. Ay avion de chasse yu jege ak ay pigeon yu jaare ci kaw rekk laay fàttali ne du subë mésopotamien bu yàgg — Irak la ci 2026.

Damay dikk fi, du ci héroïsme. Du ci li ma bëgg 'chalenge' ab réew mu ñu wone ni zone dangereuse ci media occidentale. Dama dikk ndax ci ab recherche rekk 'Iraq World Cup 2026,' écran bi ma wone ëppul ay avertissement de voyage — mu wone ab nataal bu ay ruines Babylone. Ab lion bu glaze bu baxa, bu ñaari junn-ak-juroom-ñenti téeméeri at yu mag, ca ginnaawu ab grillage ci ab cour yu dusty, bokkul ak kenn. Li ma xalaat ci waxtu wa: su Babylone ngi fi, lanu taxul kenn di dem?

Irak - Baghdad
Irak · Baghdad

Irak dafayoo ci Moyen-Orient, Mésopotamie bu yàgg — 'réew ci diggante ñaari dex.' Tigris ak Euphrates dañu daje ci fi, di jur ci civilisation bu njëkk bu àdduna: écriture cunéiforme, Code de Hammurabi, Jardins Suspendus. Ay xeex ak conflits ci ginnaaw 2003 soppiku na turu réew mii ci 'berceau de la civilisation' ba ci 'zone de conflit.' Waaye Lions of Mesopotamia — équipe nationale Irak — dinañu wone réew mii ci World Cup ci 2026. Ci ay nit yu bare yu amul dara laaj ci Irak, football mooy raison bu njëkk ngir ubi bunt bii.

Mbedd Mutannabi dafay am marché yu téere yu gën a siiw ci Baghdad lu been vendredi. Ay wut dafay doon ab timeline bu jàppu: ay volumes yu poésie yu xonq ci wetu ay manuel anglais yu yomb, ay pamphlet politique ci époque Saddam ci wetu ay traduction arabe yu Harry Potter yu naqari. Ab jaaykat téere — lunettes de lecture ci kaw bakanam, ay doomi baram yu ñuul ci ay at yu encre ak poussière — ma wax ci anglais: 'Ci époque Saddam, ay boutique téere ci mbedd bii dañu ko laax. Ci invasion américaine, ñu ko laax ñaareelu yoon. Waaye téere yi duñu dee, ak dex ba du soppiku.' Mu tàggu ca bitim ca Tigris: 'Dex bii dafay mag ci ay régime yi nuy am yepp. Gis na ay roi yu Babylone, ay poète yu dynastie Abbasid, ay tank britannique — tey mu ngi xool ci nun.'

Ay ruines Babylone dafayoo ci 85 km ci sud Baghdad, ñaari waxtu ci yoon. Waaye ñaari waxtu yooyu dañuy jaare ci ay checkpoints militaires yu ëpp ñeent, ak ab wàllu espace aérien bu ay drone américain doon patrouiller. Di dikk, dama wuti ñaari véhicule ci parking bi — ab benn bokk ci guide bi, beneen bokk ci ab staff bu antiquités bu Irak. Guide bi, ab way-dëkk bu Irak bu tudd Hassan, ubi buntu ngun fu archéologique bi ci seenug yombu ni kenn buy ubi seen kër: 'Du saison touristique — Babylone du saison touristique.' Mu xëcc ci Ishtar Gate — ay brique yu glaze yu baxa, ay dragon ak ay bull di laata — te wax: 'Su Nebuchadnezzar II defoon bunt bii, Babylone dafay doon dëkk bu mag bu àdduna. Tey — tey amul sax ab bus route.' Am na li mu di wax, waaye du metit. Rekk la doon ab déclaration.

Irak - Babylon
Irak · Babylon

Ca bëccëg, Erbil, capitale bu Kurdistan Region bu Irak, dafay dox ci ab pace ak ab niveau de sécurité yu wuute. Citadelle bi — établissement bu gën a yàgg ci àdduna, duñu ko teggi ci 6.000 at — dafay jéegu ci centre-ville ni ab gâteau bu rëy bu melo suufe. Ab etudiant universitaire kurde ma indi ci seen boutique kebab, te ci diggante di lekk, wax ma ci but bu mujj bu Aymen Hussein, mu marquer ak boppam ci Oman. 'Boutique attaya ca Erbil yepp dafay daw ci ab waxtu rekk — Kurdes, Arabes, Turkmènes — benn identité rekk la amoon ci kër gi.' Jëfandikoo seen skewer kebab ngir def ab forme bu terrain football ci kaw table bi, bind ñaari baat ci diggu bi: Irak.

Marais mésopotamiens ci sud bi — site légendaire Jardin d'Eden — mooy li ma mujj gis ca Irak, te lu gën a surréel. Ay maison yu reed yu floating yu tudd mudhif dafuy wẽndelu ndànk ci ndox mi. Ay buffle du ndox dafay wone ku génn dara lu dul seen buj ak ñaari wànñ. Ab rameur, taxaw ci seen canoe mashoof, wax ci anglais bu simple: 'Saddam jéem na touti ay marais yi — ngir musiba ay Arabes des Marais yu dund fi. Ndox bi dem na ci fukki at. Noonu la américains dikk, ndox bi dellu. Tey — ndox bi dafay diis, dafay yéeg, dafay diis ñaareelu yoon. Marais yi dañuy marais.' Mu dindi paddle bi; ci seen kanam, ab guédal yu weex jéegu. Amul kenn laaj ay commentaire. Ay faits boppam dañuy fab seen wéet.

Ci ngoon ga ma mujjee ca Baghdad, dama dellu ci boutique attaya bi ci Mbedd Mutannabi. Sama place, sama këru café arabe. Ci table bu ci wet, ab ndaw bu góor doon firndeel ay xibaar yu World Cup ci seen telephone ci arabe ci seen xarit, ay baat yu 'Mbappé' ak 'Messi' di jaare — football mooy dialecte universel. Bi ma doon bind ay tagu mujj yu kawe, appel à la prière songoon ca bitim. Tigris, nëbb ci lëndëm, rekk la mën di dégg — son bu ndox buy dox. Dama bëggoon dàjji dara ci ab phrase rekk, waaye Hassan — guide bu Babylone — defoon na ko ci ma ci ginnaaw: 'Xam nga, lu ëppul ci téeméeri at ci gannaawu dee Nebuchadnezzar, Babylone dafa desoon nëbb. Waaye ay guide voyage tey? Irak dafay am ab ligne rekk: Bul dem. Chance bu dëkk bii du rëy — taariix joxoon na ko ab titre bu rëy lool, te présent bi joxoon na ko ab note bu ndaw.' Dama fay sama café. Dama signer ci livre d'or — waaye kenn du ko jàng.

Gëstu réew yi

Ay nataal réew yu Kap bu Àdduna

← Leeb yi · Ay nataal réew yu Kap bu Àdduna · Browse all downloadable travel maps