Ke Feditse Malatsi a le Mararo kwa DR Congo ke Leka go Bona Bolkhukhuni—mme Letsatsi le Halofo e ne e le Terekere

Tsela ya sediko ya Kinshasa ka ura ya bone le halofo thapama e fetoga lefelo la go paka dikoloi le le se nang bokhutlo. Thekesi ya me e tshehla e ne e pitlagantswe magareng ga diteraka, dithuthuthu, le batsamai ba ba rwaleng dingata tsa dibanana mo ditlhogong, ba sa tsamaye gotlhelele. Mokgweetsi, lekau le le bidiwang Pascal, a bula letlhabaphala la gagwe mme a tsena mo ngangisanong ka French ya Congo le morekisi wa dikharata tsa mogala — e se ka ntlha ya kamogelo ya mogala, mme e le gore morekisi o ne a akanya gore Leopards e ka fenya motshameko o le mongwe fela mo Africa Cup e e tlang, mme Pascal a re: 'Fa Leopards e ka noša nno e le nngwe fela ke tla go neela thekesi eno.' Kgwele ya dinao ke yona sediriswa se se molemo thata sa go phatlalatsa aese kwa Kinshasa. Terekere ke ya bobedi.

Democratic Republic of the Congo e mo pelong ya Aforika, motsemogolo Kinshasa, palo ya batho e feta 100 milione. Bophara jwa lefatshe la yone bo menagane ga nne go feta jwa France, mme e na le dikhilomethara tse di kwa tlase ga 3,000 tsa ditsela tse di katilweng. Fa ke bolelela ditsala kwa gae gore ke ya DR Congo go bona bolkhukhuni, go riala ga batho ba le bantsi bo ne bo le: 'O itse gore Mount Nyiragongo e thuntshe la bofelo ka 2021, ga ke re?' Go riala ga bobedi go go tlwaelegileng e ne e le: 'O itse gore terekere ya Kinshasa e bosula jang, ga ke re?' Ke ne ke le gaufi le go bona.

Kinshasa ke motse o o o utlwang pele o o bona. Ka ura ya botlhano le halofo mo mosong, seyalemowa sa moagisanyi se simolola go dutla rumba ya Congo — morethetho oo o botswa, o o sa ganetseng o o dirang gore hiplife ya Bophirima jwa Aforika le salsa ya Cuba di ikutlwe di sa lekana. Ka ura ya borobabongwe, modumo wa mmaraka o fetogile symphony e e se nang mokaedi — barekisi ba ditlhapi, barekisi ba ditšhaša tsa mogala tse di dirisitsweng, disutu tsa letsogo la bobedi, dikgogo tse di tshelang, lentswe le lengwe le le lengwe le lwela go tshela mo khwhetlhoeng e le nngwe. Motshegare, sekepe sa Noka ya Congo se letsa lenaka — noto e e kwa tlase mo e reng e thothomela mo sehubeng sa gago. Ka ura ya borataro maitsiboa, khwaere ya kereke e simolola go ikatisa — Congo ke naga e kgolo go fetisisa ya Sefora mo lefatsheng mme e na le tumelo e e maatla ya Katoliki. Ka ura ya borobabongwe bosigo, mafoko a motshameko wa kgwele ya dinao a thunya go tswa mo letlhabaphaleng le le butsweng la bare — leina la Chancel Mbemba le kgarakgatshega jaaka paterone ya moropa wa Aforika. Ke feditse malatsi a le mabedi mo motseng ono mme ga ke ise ke ikutlwe ke le nosi.

Tsela e e lebang botlhaba go tswa Kinshasa ke teko ya bopelotelele. Dikhilomethara di le makgolo a mararo di ka tsaya diura tse di fa gare ga robedi le lesome le bobedi — go ikaegile ka bosa, sekgala sa go feta ga dipodi tseleng, le kgonagalo ya gore teraka ya oli e thubega. Ke feditse kgetse yotlhe ya dipolanteni tse di gadikilweng tsa fa tseleng — tse di lepara kwa ntle, tse di bonolo kwa teng, di fafaditswe ka letswai le legolo le pepere — mme tsela e ne e sa ntse e sa siama. Mme ka bonya ka lemoga sengwe: kwa molelwaneng wa motse mongwe le mongwe, go ne go na le mmu o o beilweng, mme mo mmung mongwe le mongwe, bana ba sa rwala ditlhako ba tshameka kgwele ya dinao — bangwe ka dibotlolo tsa polasetiki, bangwe ka letlapa la makgasana a bofilweng go nna kgwele, ka sewelo kgwele ya nnete e e tswetsweng e letlalo la yone la polasetiki le gaserilwe go bontsha dithapo tsa ka fa teng. Lebala lengwe le lengwe la mmu e ne e le World Cup e potlana. 'Diteišeneng' e ne e le dibakete tsa polasetiki tse di retolositsweng. Motlhankedi e ne e le podi e e fetang.

Virunga National Park e kwa bokone jwa Goma. Go tsena mo phakeng go tlhoka molebedi yo o tlhometseng — e se ka ntlha ya ditlhaselo tsa diphologolo tsa naga, mme e le gore kgaolo eno e tsere ganwe le gape ke dikhuduego tsa dibetsa mo dingwageng tse di fetileng. Molebedi e ne e le lekau la dingwaga di le masome a mararo la ntlha le le bidiwang Emmanuel. Mo nameng ya gagwe e e kafa mojeng, lobadi lwa bogologolo — '2008, chimpanzee. E se tlhaselo — e ne ya fela ya tlola go tswa mo setlhareng mme ya kgopisa le nna.' O ne a bua motlae ono a sa tshege. O ne a tsere dithibelo tsa go tsoma go feta 120, mme a re fa a bapisa le bolkhukhuni, batsomi ba ne ba sa solofelesege thata.

Go palama Mount Nyiragongo go simolola kwa dimithareng tse di 1,989 kwa godimo ga bolepo jwa lewatle, mo sekgweng sa pula sa bobo. Diura tsa ntlha tse pedi: phefo e tletse bongola, maoto a apesitswe ke seretse. Dimela di fetoga go tswa mo matlhareng a sephara go ya kwa fern go ya kwa boruleng jo bo gasameng, mme morago — morago botala jotlhe bo a nyelela. Kwa godimo ga dimithara di le dikete tse tharo, mmu o fetoga lefika la bolkhukhuni le le ntsho. Kgato nngwe le nngwe e a binyega, jaaka go tsamaya mo dibisikiting tse di tshubileng. Temparatsha e wela go tswa kwa go 30 go ya kwa go 8. Mokaedi a re: 'Jaanong o a tlhaloganya gore ke eng ke go boleletse go tla le baki e e oketsegileng.'

Halofo ya ura ya bosupa maitsiboa. Ke ne ka ema mo motsaneng wa lebokoso. Letsha la bolkhukhuni le le thuntshang thata mo lefatsheng le ne le biloga dimithara di le makgolo a mabedi kwa tlase — e se bohibidu, mme e le moriti mongwe o o sa bolelweng wa orantshe, ditho tsa ka fa teng tsa letsatsi, madi a Lefatshe a bonala ka tlhamalalo mo phefong. Ga go na ditlhako tsa pabalesego. Ga go na lesedi la maikaelelo la mofuta ope. Lesedi le le neng le le teng fela e ne e le letsha leo le le bilogang la lefika le le gakologileng. Phefo e ne e goga go tswa mo botsalong jwa lebokoso, e tshwere sulfur le modumo o o kwa tlase wa sekgala — e se modumo tota, go na le thothomelo e o e utlwang mo marapong a gago. Moithuti mongwe go tswa Goma yo ke neng ke palama le ene — a rapama mo lefikeng kwa motsanong mme a sa bue sepe ka metsotso e le lesome e e tletseng. Morago a bua sengwe ka Lingala. Emmanuel a thanola: 'O re — jaaka ngwana ke ne ke akanya gore bolkhukhuni ke dilo tsa ditshomane, di takilwe mo dibukeng tsa sekolo. Jaanong ga ke tlhomamise gape.'

Fa re ntse re fologa, maoto a me a ne a roroma. E se ka ntlha ya letshogo — creatine le mokgathala. Mabone a a gasameng a Goma a ne a phatsima kwa tlase, Noka ya Congo e le ribone e e ntsho mo bosigong. Mosimanyana a supa ditlhako tsa me tsa go palama thaba mme a bua ka French: 'Tu es allé au volcan?' Ka umaka ka tlhogo. A nnea kgotsu ya tlhobolo mme a tabogela kwa kgakala. Mabu a kgwele ya dinao a Goma a katilwe ka molora wa bolkhukhuni — kgwele e kgarakgatshega ka boleele jo bo sa siamang, go dikologa ga yone go ganana le fisiksi e e tlhalositsweng. Mme bana ba ba ba setse ba tlwaetse. Kwa DR Congo, o nna o kaakanya go kgarakgatshega go go sa lateleng melao e e solofetsweng — e ka tswa e le kgwele ya dinao, terekere, kgotsa bolkhukhuni jo bo nang le pelo e e bosula.

Ke boletse kwa Kinshasa, pula ya moso e ne e na. Thekesi ya ga Pascal e ne e pitlagane mo tseleng e e tshwanang ya sediko — kgotsa bonnye e e neng e tshwana le yone. Seyalemowa se ne se tshameka rumba; o ne a opela mmogo, a itaya menwana mo lebidileng. Ka mmotsa gore a o sa ntse a akanya gore Leopards e ka nosa. A tshega: 'Kwa Congo, tshepo ke bokgoni jwa go tshela — bo botlhokwa jaaka go itse go reka.' Kwa ntle ga letlhabaphala, ka bona lekau le le nang le kgwele ya dinao kwa maotong a lone, metsi a pula a phatsima mo bokgodimogodimong jwa yone, a tshwara lesedi. Seyalemowa sa ga Pascal sa fetoga go tswa mo rumbang go ya kwa mafokong a motshameko — Chancel Mbemba o ne a nosa gape. A bula letlhabaphala mme a goa mo mothong yo o sa itsiweng mo tseleng. Ga go ope yo o neng a tlhaloganya se a neng a se bua. Mme mongwe le mongwe a tshega.