Ke Fetše Matšatši a Mararo DR Congo ke Leka go Bona Volcano—Gomme Letšatši le Seripa la Ona e be e le Traffic

Tsela ya ring ya Kinshasa ka iri ya bone le seripa maitseboa e fetoga lefelo la go paka dikoloi le le se nago mafelelo. Thekesi ya ka ye tala e be e pitlagantšwe gare ga diteraka, dithuthuthu, le bašepela go dikgole bao ba beilego mangata a banana dihlokong tša bona, re sa ye gope. Mootledi, lesogana le le bitšwago Pascal, o ile a bula lefasetere a thoma ngangišano ka Sefora sa Congo le morekiši wa dikarata tša mogala — e sego ka go amogela signal, eupša ka gobane morekiši o be a dumela gore Leopards ba ka thopa bonyenyane papadi e tee Mohope wa Afrika wo o latelago, gomme Pascal a re: 'Ge Leopards ba ka hwetša golo e tee ke tla go fa thekesi ye.' Kgwele ya maoto ke yona tsela ye bobebe ya go thoma poledišano kua Kinshasa. Traffic ke ya bobedi.

Democratic Republic of the Congo e bogareng bja Afrika, toropokgolo Kinshasa, badudi ba go feta dimilione tše 100. Bogolo bja naga ya yona bo menagane ga nne go feta Fora, eupša e na le tlase ga dikhilomithara tše 3,000 tša ditsela tše di katilwego. Ge ke botša bagwera kua gae gore ke ya DR Congo go bona volcano, karabelo ya batho ba bantši e be e le: 'O a tseba gore Mount Nyiragongo e phatlogile la mafelelo ka 2021, ga go bjalo?' Karabelo ye nngwe ye e tlwaelegilego e be e le: 'O a tseba kamoo traffic ya Kinshasa e lego mpe ka gona, ga go bjalo?' Ke be ke le kgauswi le go hwetša.

Kinshasa ke toropo yeo o e kwago pele ga o e bona. Ka iri ya bohlano le seripa mesong, seyalemoya sa moagišani se thoma go ntšha rumba ya Congo — morethetho wo o iketlilego, wo o sa ganetšwego wo o dirago gore hiplife ya Bophirima bja Afrika le salsa ya Cuba bobedi di ikwe di sa lekana. Ka iri ya senyane, go hweletsa ga mmaraka go fetogile simfoni ye e se nago molaodi — barekiši ba ditlhapi, barekiši ba ditšhatšha tša go tšweletša dijana tša mogala tše di šomišitšwego, disutu tša mabedi, dikgogo tše di phelago, lentšu le lengwe le le lengwe le lwela go phela lebjeng le tee. Mosegareng, sekepe sa Noka ya Congo se lla lenaka — noto ye fase kudu moo e thothomelago ka gare ga sehuba sa gago. Ka iri ya botshelela maitseboa, khwaere ya kereke e thoma go itlwaetša — Congo ke naga ye kgolo ya Sefora lefaseng gomme ke ye nngwe ya tše di fišegelago Bokatholika kudu. Ka iri ya senyane bošego, tshaloso ya kgwele ya maoto e phatloga go tšwa lefasetere le le bulegilego la bareng — leina la Chancel Mbemba le thelela bjalo ka morethetho wa moropa wa Afrika. Ke fetše matšatši a mabedi toropong ye gomme ga se ka ka ikwa ke le ka nnoši.

Tsela ye e leba bohlabela go tšwa Kinshasa ke teko ya kgotlelelo. Dikhilomithara tše makgolo a mararo di ka tšea go tloga go diiri tše seswai go ya go tše lesomepedi — go ya ka boemo bja leratadima, go atiša ga dipudi tše di tshelelago tselakgolo, le kgonagalo ya gore teraka ya oli e ka senyega. Ke fetšitše mokotlana ka moka wa dipolanteini tša ka thoko ga tsela tše di besitšwego — di le magwagwara ka ntle, di le bonolo ka gare, di fafadilwe ka letswai le legolo le tšhilisi — gomme tsela e be e sa bula. Eupša ke thomile go lemoga selo se sengwe: mojakong o mongwe le o mongwe wa motsana, go be go na le setshaba sa mmu o betlilwego, gomme godimo ga setshaba se sengwe le se sengwe sa mmu, bana ba sa rwala dieta ba bapala kgwele ya maoto — ba bangwe ka dipotlelo tša polasitiki, ba bangwe ka nkgamo wa masela a bofilwego go ba bolo, ka dinako tše dingwe bolo ya nnete ye e tsofetšego yeo letlalo la yona la polasitiki le šetšego le bodile go laetša dithapo ka gare. Setshaba se sengwe le se sengwe sa mmu e be e le World Cup ye nnyane. 'Dithala' e be e le dinpketjana tša polasitiki tše di phethotšwego. Molaodi e be e le podi ye e fetago.

Serapa sa Setšhaba sa Virunga se ka leboa la Goma. Go tsena serapeng go nyaka go felehelediwa ke molebeledi yo a hlamilego — e sego ka lebaka la ditlhaselo tša diphoofolo, eupša ka gobane tikologo ye e tshetšwe ke dintwa tše di hlamilego mengwageng ye masomeng. Molebeledi e be e le lesogana la mengwaga ya mathomong a masometharo le le bitšwago Emmanuel. Lerageng la gagwe le letona, lebadi la kgale — '2008, tšhwene. E sego tlhaselo — e ile ya itihela feela go tšwa sefateng ya nkgopetša.' O boletše metlae ye a sa pososele. O be a le maetong a go lwantšha bottšhila a go feta 120, gomme a re ge a bapetšwa le volcano, botšhila ba diphoofolo bo be bo sa lebelelwe kudu.

Go namela Mount Nyiragongo go thoma ka dimithara tše 1,989 ka godimo ga bophahamo bja lewatle, ka sethokgwa sa pula sa tropiki. Diiri tše pedi tša mathomo: moya o mokoto, maoto a khupeditšwe ke seretse. Dimela di fetoga go tloga go matlakala a sephara go ya go dithutswana go ya go moss o phatlaladitšwego, gomme gona — gomme tala ka moka ya nyelela. Ka godimo ga dimithara tše dikete tše tharo, mmu o fetoga leswika le leso la volcano. Kgato ye nngwe le ye nngwe e a robega, e kete o sepela godimo ga dibisikiti tše di swielwego. Mocheso o wela go tloga go dikgri tše masometharo go ya go tše seswai. Motlhahli a re: 'Bjale o a kwešiša gore ke ka lebaka la eng ke go boditše go tliša jase ye nngwe.'

Iri ya bošupa le seripa maitseboa. Ke eme molomong wa molomo wa volcano. Letsha la leraga le le phelago kudu lefaseng le be le biloga dimithara tše makgolo a mabedi ka tlase — e sego le le lefsedu, eupša mmala wo o sa kago wa bitšwa wa lamunu, dikarolo tša letšatši tša ka gare, madi a Lefase a buletšwe moyeng thwii. Ga go na dipharaboroto. Ga go na seetša sa go dirwa ke batho sa mohuta ofe goba ofe. Seetša se tee feela e be e le letsha leo le bilogago la leswika le le qhibidilwego. Phefo e goga go tšwa fase ga molomo wa volcano, e rwala sebabole le modumo wa fase — e sego modumo ruri, e fela e le go thothomela moo o go kwago marapong. Monyadi wa ka wa go namela — moithuti wa go tšwa Goma — o ile a rapalala godimo ga leswika molomong gomme a se bolele selo metsotso ye lesome ka botlalo. Gomme a bolela se sengwe ka Lingala. Emmanuel a se hlaloša: 'O re — bjalo ka ngwana ke be ke nagana gore divolcano ke dilo tša nonwane, tše di thalwago dipukung. Bjale ga ke na bonnete.'

Ge ke theoga, maoto a ka a be a thothomela. E sego ka lebaka la letshogo — creatine le mokgathala. Mabone a a phatlaladitšwego a Goma a be a phatsima ka tlase, Noka ya Congo e le lepara le lefifsa bošegong. Mošemanyana yo monnyane o šupile dieta tša ka tša go namela a re ka Sefora: 'Tu es allé au volcan?' Ke ile ka hloga ka hlogo. A mpha letlhakore le le ka godimo a kitima a tloga. Mabalelo a kgwele ya maoto a Goma a katilwe ka molora wa volcano — bolo e tlola bophagamong bjo bo fosahetšego gampe, sedikošo se ganana le fisiki ye e tlwaelegilego. Eupša bana ba mo ba šetše ba tlwaetše. Kua DR Congo, o duleng o beakantšha go tlola mo go se lateleng melao ye e letetšwego — e ka ba kgwele ya maoto, traffic, goba volcano ye e nago le pelo ye mpe.

Go boela Kinshasa, pula ya mesong e be e na. Thekesi ya Pascal e be e pitlagane tseleng ye e swanago ya ring — goba bonyenyane yeo e bego e swana. Seyalemoya se be se bapala rumba; o be a e opela, a betha menwana ya gagwe godimo ga lebidi. Ke ile ka mmotšiša ge e ba o sa nagana gore Leopards ba ka hwetša golo. A pososela: 'Kua Congo, go ba le kholofelo ke bokgoni bja go phela — bjo bohlokwa go swana le go tseba go rekišetšana.' Ka ntle ga lefasetere, ke bone lesogana le le nago le bolo ya maoto maotong a lona, meetse a pula a gašantšha godimo ga yona, a tšea seetša. Seyalemoya sa Pascal se fetošitše go tloga go rumba go ya go tshaloso ya papadi — Chancel Mbemba o be a hweditše golo gape. O ile a bula lefasetere a hweletša motho yo a sa mo tsebego ka thoko ga tsela. Ga go motho yo a kwešišitšego se a se boletšego. Eupša bohle ba ile ba pososela.