🇨🇩 KD Kungu · Iɣilasen

Qeddeεγ Kṛad n Yiseggasen deg DR Congo Ad Waliγ Aburkam — D Azgen n Was d tnezzayt n Usehḥar

Tamdint → Asif → Tiksiwin d umiḍan → Agarda n lava

Amsebγabeg n Kinshasa ɣef kuzet d wezgen n tmeddledt yettuγal d amkan n weḥbas n tkerṛusin war tagara. Taksi-inu tawraγ tella tettwaker ger yikamyunen, yimuturin, akked yiberdan i d-yettεamaren tizeεkubin n ubanan ɣef yiγef nsen, ddun ul d yiwen n wamkan. Aneḥhaṛ, aεecci lḥal isem-is Pascal, yeldi tazewwut-is, yekcem deg yiwen n wawal s Tefrensist Takungulit d yiwen n umsenγ n tkerḍiwin n tiliγri — maci ɣef tiliγri, maca imi amsenγ yenna belli Leopards zedmen ad rbeḥen ala yiwen n wemennuγ deg Ukru n Tefriqt i d-itteddun, Pascal yenna-d: 'Ma Leopards sweggen yiwen n yiswi ad ak-fkeḍ taksi-yagi.' Tacaεurt d afray n tidet deg Kinshasa. Useḥhar d wis sin.

Tagduda Tunegrant n Kongu tezga-d deg wul n Tefriqt, tamaneγt d Kinshasa, imzedaγ ugar n 100 umlyun. Akal-is d kuẓet n lukal n Fransa, maca yesεa wagar n 3,000 ikilumitren n yiberdan yettwarfen. Mi d-nniγ i yimdukkal-iw deg wexxam belli ad dduγ ɣer DR Congo ad waliγ aburkam, tamεemmirt n ugar n yimdanen tella: 'Teẓrid belli Mount Nyiragongo i d-yufγen i tikkelt taneggarut deg 2021, nṣeḥ?' Tamεemmirt-nniḍen i d-nnan: 'Teẓrid acḥal yewεeṛ useḥhar n Kinshasa, nṣeḥ?' I tikkelt-a ad d-ẓreγ.

KD Kungu - Virunga National Park
KD Kungu · Virunga National Park

Kinshasa d tamdint i d-tesliḍ send ma twalaḍ. Ɣef semmus d wezgen n tafrit, aṛadyu n uγerma yebda-d s ẓzawen rumba Takungulit — rray-nni iwerweren, iwerǧin yerbeḥ, i d-yettaǧǧan hiplife n Tefriqt n Utaram d salsa Takubit ad ttεaniden. Azal n tẓa n tafrit, tawεaḍat n wezzenz tuγal d tazlɣa war asegbar — imsenγayen n tselmin, imsenγayen n yicarger n tiliγri, leqṣef i d-yusan d taswiεt, ayaziḍen iderεan, yal ṣṣut la yettnaγ ɣef tmeddurt ɣef yiwet n tneqqit. Ɣef wazgen n wass, ubabu n Asif n Kungu yesseffuγ-d leεqel-is — d ṣṣut n wadd n wakken i d-yettεemmid deg tεebbuwt-ik. Ɣef sḍiset n tmeddledt, tarbaεt n uγerbaz tebda-d aεiru — Kongu d tamurt tameqrant akk n tmeslayt Tefrensist, d yiwet gar tmura akk i d-ittεemden s leqd-is s wudem Amasiḥi. Ɣef tẓa n yiḍ, taγect n tcaεurt teffeγ-d seg tzewwut i d-yeldin n yiwen n uxeddam — isem n Chancel Mbemba la yettεeggiz amzun d aẓawan Afriqi. Qeddeεγ sin wussan deg temdint-a, d werǧin ḥulfaγ s yiwen.

Abrid ɣer usammar seg Kinshasa d asifeḍ n weḥsanen deg weṛjaw. Kṛad n tmatmit n yimitraten zedmen ad d-tεeddin seg taminat ar snat n tnezzayin — ɣef wakken yella umeẓlu, d wamez i d-tεeddin taγaḍen ɣef webrid ameqqran, akked wahil n yiwen n weεebbab n zzit i d-yerẓan. Kmiγ taεkubt tameggant n umasli n yibananin i d-yettwasenqlen ɣef webrid — qersen seg beṛṛa, leqqen seg daxel, ttyuzzaren s lemlḥ asemmaḍ akked cili — d webrid mazal-it ur yefsi ara. Maca s lemεani walaγ kra: deg tewwurt n yal taddart, yella yiwen n wemkan n wakal i d-yettwakren, ɣef yal amkan n wakal, arrac turaren tacaεurt s yiḍaṛṛen n tsebba — kra s tqecwacen n lastik, kra s tmacint n yicetban i d-yuken ɣef tacaεurt, tkkas-t-tikkelt d tacaεurt n tidet i d-yerεin, aclem-is n lastik yettwakres akken i d-tbanen iẓiḍan seg daxel. Yal amkan n wakal yella d Akru n Umaḍal amectuḥ. 'Imuqqaren' llan d isqafen n lastik i d-ittwarren. Amestan n wul d yiwen n uγaḍ yeεeddan.

Virunga National Park tezga-d deg ugezdis n Goma. Akcem ɣer usar nni yeḥwaǧ ad yili d amεiwen s yimrigen — maci seg uεaddi n yimanen n tneγmit, maca seg umekkan-a i d-yettwasemεan s ttnadin n yimennuγen iεbiden i tzunft n yiseggasen aya. Amεiwen n usarag yella d aεecci lḥal deg tazwara n kraḍ n tmerwin n yiseggasen, isem-is Emmanuel. Ɣef tgeẓmert-is tayeffust, tamzirt taqburt — '2008, yiwen n ucingal. Maci d aεadaw — kan yekker-d seg yiwen n useklu, yekker fell-i.' Yenna-d taneḍsa-yi war taḍsa. Yekk ugar n 120 n yikayaden n imenγi n yimɣurẓad, yenna-d belli mi ara d-ten-temεarḍed d uburkam, imɣurẓad ddren seg was i d-ittwaddben.

KD Kungu - Congo River
KD Kungu · Congo River

Akabar n Mount Nyiragongo yebda-d seg 1,989 n yimitraten nnig n yilel, deg yiwen n uẓekkif azegzuran. Snat n tnezzayin timezwarutin: aẓu d ayeẓẓa, yiḍaṛen ttwaṣen s tyaṣa. Tasa n yiɣersiwen tbeddel seg yiferen tisεayanin ɣer tfurrin, sinna ɣer yiwen n ublun i d-yesbedden, sinna — sinna tizegzawt akk tuγ. Nnig n kṛad n tgitmit n yimitraten, akal yuγal d aẓru aberkan aburkami. Yal asurif yettɛemmed, amzun teḍseḍ ɣef zlawiε n weγṛum i d-yerγan. Taɣalt terḍa seg kṛadet n tmerwin n tijenṭiyin ɣer taminat. Imehli yenna-d: 'Tura tefhemḍ ayγer i k-d-nniγ awi-d tacebbalt nniḍen.'

Azgen n sa n tmeddledt. Bdiγ ɣef yiri n uqadar. Agarda n lava i d-yettεemmiden akk deg ddunit, la t-yettekk dakked n tmerwin n yimitraten — maci d azeggaγ, maca d kra n wawal war isem n učini, daxel n yiṭij, idammen n wakal i d-yettwasuγen srid ɣer tnefsit. Ula d yiwen n ugezzar n weḥbas. Ula d yiwen n usegni n tifaf tamerwayt. Tafat kan d agarda-nni n weẓru i d-yettnadin. Aẓu yessoleγ-d seg uqaddaṛ n uqadar, yewwi-d dekburt d uγesgab — maci d ṣṣut, d temmεidut i d-tḥulfuḍ deg yiγsan-ik. Amεiwen-iw n ukabar — yiwen n yinelmad seg Goma — yeẓẓel ɣef yiwen n weẓru deg yiri, ur d-ittawi awal i tawin n yidqiqan. Sinna yenna-d kra s Tlingalit. Emmanuel isuγel-it-d: 'Yenna-d — deg temẓi-w mmektiγ aburkam d kra gar yisugam, i d-yuran deg yiεebbad n uselmed. Tura ur teẓriγ ara.'

Deg ubrid n wadda, yiḍaṛṛen-iw ttergigin. Maci seg tugdi — aγluc d uεezzab. Tifaf tisrifginin n Goma ttenyaεlent ddaw-aneγ, Asif n Kungu d yiwen n yiẓi aberkan deg yiḍ. Yiwen n weqcic amecṭuḥ yiḥ yi-d isebbad-inu n yidurar, yenna-d s Tefrensist: 'Tu es allé au volcan?' Iγeziγ-iyi. Yiḥ iyi-d aγal, yuzzel. Inurar n tcaεurt n Goma ttwanεalen s tγamilt n uburkam — tacaεurt tetteγzif s tiddi weḥrica, tuffra n tγacult taremεed ɣef yisudaf igensasen. Maca arrac dagi ddren di lweqt-is. Deg DR Congo, dima la tεawaded ad tbeddleḍ asuref i werǧin ittabεawen ɣef yalugen i d-itturanḍan — ama d tacaεurt, ama d useḥhar, ama d aburkam i d-yettεawden di tkerkas-is.

KD Kungu - Kinshasa
KD Kungu · Kinshasa

Uγaleγ ɣer Kinshasa, aneẓẓar n tafrit la d-yekkat. Taksi n Pascal tewwed deg yiwen n wemsebγabeg — neγ ala i d-ittbanen. Aṛadyu yella la d-icetta rumba; netta la d-yettγenni, yettekkat yiḍuḍan-is ɣef leḥwaḍ. Sseqsaγ-t ma mazal yettxemmim belli Leopards zedmen ad sweggen. Yedwa: 'Deg Kongu, tallit d tazmart n waddar — d aḥric d akken i geεneγ, am wezref n uɣerḍa.' S beṛṛa n tzewwut, walaγ yiwen n yiwen n weεecci lḥal s tacaεurt ddaw yiḍaṛṛen-is, aman n waneẓẓar la d-iteffγen seg weγrab-is, la d-iwet tafat. Aṛadyu n Pascal ibeddel seg rumba ɣer tγuri n wemennuγ — Chancel Mbemba yessewweε tikkelt nniḍen. Yeldi tazewwut, yessawal ɣer yiwen n wergaz i werǧin yesεi isem ɣef yiwen n wemkan n rrxam. Ula d yiwen ur yeẓri d acu i d-yenna. Maca yal amdan yedwa.

Discover more countries

Travel stories from other countries

← View all stories · Country travel guide