Πέρασα Τρεις Μέρες στη ΛΔ του Κονγκό Προσπαθώντας να Δω Ένα Ηφαίστειο—και Μιάμιση Μέρα Ήταν Κίνηση

Ο περιφερειακός δρόμος της Kinshasa στις τέσσερις και μισή το απόγευμα γίνεται ένα πάρκινγκ χωρίς τέλος. Το κίτρινο ταξί μου ήταν σφηνωμένο ανάμεσα σε φορτηγά, μοτοσικλέτες και πεζούς που ισορροπούσαν ολόκληρα τσαμπιά μπανάνες στα κεφάλια τους, χωρίς να πηγαίνει απολύτως πουθενά. Ο οδηγός, ένας νεαρός ονόματι Pascal, κατέβασε το παράθυρό του και άρχισε μια λογομαχία στα κονγκολέζικα γαλλικά με έναν πωλητή τηλεφωνικών καρτών—όχι για την ποιότητα του σήματος, αλλά επειδή ο πωλητής πίστευε ότι οι Leopards μπορούσαν να κερδίσουν τουλάχιστον έναν αγώνα στο επόμενο Κύπελλο Αφρικής, και ο Pascal είπε: «Αν οι Leopards βάλουν έστω ένα γκολ θα σου δώσω αυτό το ταξί.» Το ποδόσφαιρο είναι το πιο αποτελεσματικό μέσο κοινωνικής επαφής στην Kinshasa. Η κίνηση είναι το δεύτερο.

Η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό βρίσκεται στην καρδιά της Αφρικής, πρωτεύουσα Kinshasa, πληθυσμός πάνω από 100 εκατομμύρια. Η έκτασή της είναι τέσσερις φορές αυτή της Γαλλίας, ωστόσο έχει λιγότερα από 3.000 χιλιόμετρα ασφαλτοστρωμένων δρόμων. Όταν είπα σε φίλους στην πατρίδα ότι πήγαινα στη ΛΔ του Κονγκό για να δω ένα ηφαίστειο, η αντίδραση των περισσότερων ήταν: «Ξέρεις ότι το Mount Nyiragongo εξερράγη τελευταία φορά το 2021, έτσι;» Μια άλλη συνηθισμένη αντίδραση ήταν: «Ξέρεις πόσο κακή είναι η κίνηση στην Kinshasa, έτσι;» Θα το ανακάλυπτα σύντομα.

Η Kinshasa είναι μια πόλη που την ακούς πριν τη δεις. Στις πέντε και μισή το πρωί, το ραδιόφωνο του γείτονα αρχίζει να διαρρέει κονγκολέζικη rumba—αυτό το νωχελικό, ακαταμάχητο groove που κάνει το δυτικοαφρικανικό hiplife και την κουβανέζικη salsa να μοιάζουν και τα δύο ανεπαρκή. Μέχρι τις εννιά, οι φωνές της αγοράς έχουν γίνει μια συμφωνία χωρίς μαέστρο—πωλητές ψαριών, πωλητές μεταχειρισμένων φορτιστών τηλεφώνων, μεταχειρισμένα κοστούμια, ζωντανά κοτόπουλα, κάθε φωνή να μάχεται για επιβίωση στην ίδια συχνότητα. Το μεσημέρι, το φέρι του Congo River ηχεί την κόρνα του—μια νότα τόσο χαμηλή που δονείται μέσα στη θωρακική σου κοιλότητα. Στις έξι το απόγευμα, η χορωδία της εκκλησίας ξεκινά πρόβα—το Κονγκό είναι η μεγαλύτερη γαλλόφωνη χώρα του κόσμου και μία από τις πιο θερμά καθολικές. Στις εννιά το βράδυ, ο σχολιασμός ποδοσφαίρου εκρήγνυται από το ανοιχτό παράθυρο ενός μπαρ—το όνομα του Chancel Mbemba να κυλά σαν αφρικανικό μοτίβο τυμπάνων. Πέρασα δύο μέρες σε αυτή την πόλη και δεν ένιωσα ποτέ μόνος.

Ο δρόμος ανατολικά από την Kinshasa είναι μια δοκιμασία αντοχής της υπομονής. Τριακόσια χιλιόμετρα μπορούν να πάρουν από οκτώ έως δώδεκα ώρες—ανάλογα με τον καιρό, τη συχνότητα των κατσικιών που διασχίζουν τον αυτοκινητόδρομο και την πιθανότητα να χαλάσει ένα βυτιοφόρο πετρελαίου. Τελείωσα μια ολόκληρη σακούλα ψητές μπανάνες από την άκρη του δρόμου—τραγανές απ' έξω, μαλακές από μέσα, πασπαλισμένες με χοντρό αλάτι και τσίλι—και ο δρόμος ακόμα δεν είχε ανοίξει. Αλλά σταδιακά παρατήρησα κάτι: σε κάθε είσοδο χωριού, υπήρχε ένα κομμάτι πατημένου χώματος, και σε κάθε κομμάτι χώματος, ξυπόλυτα παιδιά έπαιζαν ποδόσφαιρο—άλλα με πλαστικά μπουκάλια, άλλα με ένα δεμάτι κουρέλια δεμένα σε μπάλα, περιστασιακά μια ξεθωριασμένη πραγματική μπάλα της οποίας το πλαστικό περίβλημα είχε φθαρεί τόσο που φαίνονταν οι κλωστές από μέσα. Κάθε κομμάτι χώματος ήταν ένα μικροσκοπικό Παγκόσμιο Κύπελλο. Οι «κερκίδες» ήταν αναποδογυρισμένοι πλαστικοί κουβάδες. Ο διαιτητής ήταν μια κατσίκα που περνούσε.

Το Virunga National Park βρίσκεται βόρεια της Goma. Η είσοδος στο πάρκο απαιτεί συνοδεία ένοπλου δασοφύλακα—όχι λόγω επιθέσεων από άγρια ζώα, αλλά επειδή αυτή η περιοχή έχει διασχιστεί επανειλημμένα από ένοπλες συγκρούσεις κατά τη διάρκεια των δεκαετιών. Ο δασοφύλακας ήταν ένας νεαρός άντρας γύρω στα τριάντα ονόματι Emmanuel. Στη δεξιά του γάμπα, μια παλιά ουλή—«2008, ένας χιμπαντζής. Όχι επίθεση—απλώς πήδηξε από ένα δέντρο και σκόνταψε πάνω μου.» Είπε αυτό το αστείο χωρίς να χαμογελάσει. Είχε συμμετάσχει σε πάνω από 120 περιπολίες κατά της λαθροθηρίας και είπε ότι σε σύγκριση με το ηφαίστειο, οι λαθροκυνηγοί ήταν πολύ λιγότερο προβλέψιμοι.

Η ανάβαση στο Mount Nyiragongo ξεκινά στα 1.989 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, σε τροπικό δάσος. Οι πρώτες δύο ώρες: αέρας βαρύς από υγρασία, πόδια καλυμμένα με λάσπη. Η βλάστηση αλλάζει από πλατύφυλλα σε φτέρες σε διάσπαρτα βρύα, και μετά—μετά όλο το πράσινο εξαφανίζεται. Πάνω από τα τρία χιλιάδες μέτρα, το έδαφος γίνεται μαύρος ηφαιστειακός βράχος. Κάθε βήμα τρίζει, σαν να περπατάς πάνω σε καμένα μπισκότα. Η θερμοκρασία πέφτει από τριάντα βαθμούς στους οκτώ. Ο οδηγός είπε: «Τώρα καταλαβαίνεις γιατί σου είπα να φέρεις επιπλέον μπουφάν.»

Επτάμισι το βράδυ. Στεκόμουν στο χείλος του κρατήρα. Η πιο ενεργή λίμνη λάβας στον κόσμο αναδευόταν διακόσια μέτρα πιο κάτω—όχι κόκκινη, αλλά κάποια ανώνυμη απόχρωση του πορτοκαλί, τα εσωτερικά όργανα του ήλιου, το αίμα της Γης εκτεθειμένο απευθείας στον αέρα. Καμία κουπαστή. Κανένα τεχνητό φως κανενός είδους. Ο μόνος φωτισμός ήταν εκείνη η κυλιόμενη λίμνη λιωμένου βράχου. Ο άνεμος τραβούσε προς τα πάνω από το δάπεδο του κρατήρα, κουβαλώντας θειάφι και έναν βόμβο χαμηλής συχνότητας—όχι πραγματικά ήχος, περισσότερο μια δόνηση που νιώθεις στα κόκαλά σου. Ο σύντροφός μου στην ανάβαση—ένας φοιτητής από τη Goma—ξάπλωσε σε έναν βράχο στην άκρη και δεν είπε τίποτα για δέκα ολόκληρα λεπτά. Μετά είπε κάτι στα Lingala. Ο Emmanuel μετέφρασε: «Λέει—ως παιδί νόμιζα ότι τα ηφαίστεια ήταν πράγματα από τη μυθολογία, ζωγραφισμένα στα σχολικά βιβλία. Τώρα δεν είμαι πια σίγουρος.»

Στην κάθοδο, τα πόδια μου έτρεμαν. Όχι από φόβο—κρεατίνη και κόπωση. Τα διάσπαρτα φώτα της Goma έλαμπαν από κάτω, ο Congo River μια σκούρα κορδέλα στη νύχτα. Ένα μικρό αγόρι έδειξε τις μπότες πεζοπορίας μου και είπε στα γαλλικά: «Tu es allé au volcan?» Έγνεψα καταφατικά. Μου έκανε thumbs-up και έτρεξε μακριά. Τα γήπεδα ποδοσφαίρου της Goma είναι στρωμένα με ηφαιστειακή τέφρα—η μπάλα αναπηδά σε ένα ελαφρώς λάθος ύψος, η περιστροφή αψηφά την τυπική φυσική. Αλλά τα παιδιά εδώ έχουν προσαρμοστεί εδώ και πολύ καιρό. Στη ΛΔ του Κονγκό, πάντα προσαρμόζεσαι σε μια αναπήδηση που δεν ακολουθεί τους αναμενόμενους νόμους—είτε είναι ποδόσφαιρο, κίνηση ή ένα ηφαίστειο με κακό χαρακτήρα.

Πίσω στην Kinshasa, μια πρωινή βροχή έπεφτε. Το ταξί του Pascal ήταν κολλημένο στον ίδιο περιφερειακό δρόμο—ή τουλάχιστον σε έναν που έμοιαζε πανομοιότυπος. Το ραδιόφωνο έπαιζε rumba· εκείνος σιγοτραγουδούσε, χτυπώντας τα δάχτυλά του στο τιμόνι. Τον ρώτησα αν πίστευε ακόμα ότι οι Leopards μπορούσαν να σκοράρουν. Χαμογέλασε: «Στο Κονγκό, η αισιοδοξία είναι μια δεξιότητα επιβίωσης—τόσο σημαντική όσο το να ξέρεις να παζαρεύεις.» Έξω από το παράθυρο, είδα έναν νεαρό άντρα με μια μπάλα ποδοσφαίρου στα πόδια του, το νερό της βροχής να πιτσιλά από την επιφάνειά της, να πιάνει το φως. Το ραδιόφωνο του Pascal άλλαξε από rumba σε σχολιασμό αγώνα—ο Chancel Mbemba είχε σκοράρει ξανά. Κατέβασε το παράθυρό του και φώναξε σε έναν εντελώς άγνωστο στο πεζοδρόμιο. Κανείς δεν κατάλαβε τι είπε. Αλλά όλοι χαμογέλασαν.