Ìrìn-àjò Morocco: Fi Imú Rẹ Gba Ilú Pupa, Ilé Àwọ̀ àti Sàhárà Kọjá

Nígbà tí mo kọ́kọ́ ṣe ìwé ìtọ́sọ́nà ìrìn-àjò Morocco, mo rò pé máàpù yóò bẹ̀rẹ̀ láti Pápákọ̀ Òfuurufú Casablanca, láti Marrakech, Fes, Merzouga títí dé Sàhárà. Nígbà tí mo dé, mo rí i pé Morocco kì í fi kìlómítà ṣí, ó kọ́kọ́ fi òórùn dá ọ mọ̀. Nígbà tí afẹ́fẹ́ Marrakech bá fẹ́ ní ìrọ̀lẹ́, àwọn òórùn safuron, kumini, sinamoni àti òdòdó rose nínú ọjà àwọn èròjà dàbí ẹni pé gbogbo àwọn oníṣòwò kéékèèké ń sọ̀rọ̀ lẹ́ẹ̀kan náà, kò sẹ́ni tí ó fẹ́ jáwọ́ fún ẹlòmíràn. Mo ń rìn láàrin àwọn àpò, oníṣòwò kan fi Ras el Hanout sí àtẹ́lẹwọ́ mi, èròjà ọgbọ̀n ó lé ẹ̀ẹ́dógún dàpọ̀, ó ń gbóòórùn bí ọ̀nà àtijọ́ kan tí ó láti ọ̀nà ìṣòwò Sàhárà dé ògiri Ilú Pupa.

Nígbà tí alẹ́ bá lọ, pápá Jemaa el-Fnaa tanná ọ̀nà náà. Àwọn iná ń tànmọ́lẹ̀ lọ́kọ̀ọ̀kan, epo ẹran àgùntàn ń bọ́ sínú iná, èéfín funfun gbé sókè; òórùn fennel ọbẹ̀ ìgbín, òórùn ẹran yíyan, adùn tí ó mọ́ ti ọsàn, gbogbo rẹ̀ ń gbé sórí àwọn ohùn ìlù àti igbe. Ẹnìkan ń fà ọ́ láti wo àtòkọ oúnjẹ, ẹnìkan ń fún ọ ní àga, ẹnìkan ń rẹ́rìn-ín láti inú èéfín ó ní "China?" Mo jókòó sórí àga palásítíìkì tí ń mì, mo ń wo ẹran tí ń yí, mo lóye ìdí tí ọ̀pọ̀ ènìyàn fi ń sọ pé Marrakech ń rẹni: kì í ṣe ariwo, ó kún, àní afẹ́fẹ́ kò ní àlàfo òfo.

Òórùn Fes ti pẹ́, kò sì gba àlejò. Àwọn ọ̀nà Medina tóóró tó bẹ́ẹ̀ tí àwọn ènìyàn méjì fi gbọdọ̀ fi ara wọn kọjá, ìṣísẹ̀, ohùn kẹ̀kẹ́ kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́, ohùn àdúrà lókè ń padà bọ̀ láti orí ògiri, bí ẹni pé wọ́n ń dún nínú òkúta. Nígbà tí o bá sún mọ́ ilé àwọ̀ Chouara, afẹ́fẹ́ ń wúwo, òórùn awọ àti amonia máa kọ́kọ́ yí sí imú. Oníṣòwò awọ lórí òrùlé fún mi ní ewé mint, ó ní kí n fi sábẹ́ imú. Ìtura mint gbà mí là fún ìgbà díẹ̀, ṣùgbọ́n nísàlẹ̀, àwọn odò àwọ̀ pupa, òféèfé àti àwọ̀ búlúù ṣì wà, àwọn òṣìṣẹ́ ń rìn nínú àwọn àwọ̀, bí ẹni pé àkókò kò yí ìlànà padà. Ní àkókò yẹn, mo lóye pé ìtàn kò jókòó nínú ibi ìkóhun-ìṣẹ̀ǹbáyé, nígbà mìíràn, ó lè mú ọ sísun.

Lẹ́yìn tí mo ti jáde kúrò nínú ilé àwọ̀, mo tún sọnù fún ìdajì wákàtí nínú Medina Fes. Nínú àwọn ọ̀nà, o kò lè rí ọ̀run, ohùn àwọn oníṣòwò bàbà tí ń lu àwo, òórùn búrẹ́dì tí ń jáde láti ilé ìṣẹ̀dá búrẹ́dì, ohùn bọ́ọ̀lù tí ń kọlu ilẹ̀kùn igi. Ọmọdékùnrin kan tí ó wọ ẹ̀wù pupa ẹgbẹ́ orílẹ̀-èdè Morocco sáré kọjá lẹ́bàá mi, lẹ́yìn rẹ̀ ni Hakimi. Ẹ̀wù náà ti di àwọ̀ funfun nítorí eruku ọ̀nà, ṣùgbọ́n ó dàbí Morocco ju ohunkóhun tuntun nínú ilé ìtajà ìrántí lọ. Bọ́ọ̀lù níhìn-ín kì í ṣe ohun tí a fi hàn àwọn arìnrìn-àjò, ó ń yí nínú àwọn ìró ọ̀nà, ó ń tànmọ́lẹ̀ lórí tẹlifíṣọ̀nù ilé tíì, ó di ojoojúmọ́ nígbà tí ọmọ yíyára padà.

Láti Fes sí Gúúsù, àwọn òórùn bẹ̀rẹ̀ sí gbẹ. Ní Merzouga, Sàhárà kò ní òórùn. Ooru ọ̀sán mọ́, iyanrìn, oòrùn, ọ̀run, gbogbo rẹ̀ dàbí ẹni pé a ti fa omi jáde; imú lójijì padánù iṣẹ́, iyọ̀ lórí ètè àti ohun tí ó wà nínú kọ́là nìkan ló kù. Ní alẹ́, mo dùbúlẹ̀ lẹ́yìn ibùdó, Ọ̀nà Wàrà dàbí ẹni pé ó lè jábọ́ sí ẹ̀yìn àwọn òkìtì iyanrìn. Kò sí èéfín ìlú, kò sí òórùn ilé àwọ̀, kò sí adùn ọjà, òórùn igi nínú iná nìkan. Olùdarí fi ìkòkò tíì sí ẹ̀gbẹ́ èérín láti mú kí ó gbóná, tíì mint tí a dà ní òórùn èéfín díẹ̀, adùn rẹ̀ ti gbẹ láti inú aṣálẹ̀. Ohun tí ó yani lẹ́nu jù ní Sàhárà, ni pé ó mú gbogbo òórùn lọ, ó mú kí o gbọ́ èémí ara rẹ fún ìgbà àkọ́kọ́.

Nígbà tí mo padà sí Riad, Morocco tún fi òórùn fún ọ. Ilẹ̀kùn igi nlá ṣí láti ọ̀nà, inú rẹ̀ jẹ́ ayé mìíràn: adágún kékeré kan, ògiri mósáíkì, igi ọsàn àti òdòdó ọsàn olóòórùn dídùn. Òórùn òdòdó ọsàn kì í ṣe adùn tààrà ti àwọn lọ́fínńdà, ó jẹ́ ọ̀rinrin, ó lọ́ra, bí ọ̀rinrin tí ń gòkè lórí àwọn táìlì. Olówó ilé mú tíì mint wá, ó gbé ìkòkò tíì ga, omi tíì àwọ̀ ewé dá fùùfùù nínú ife gíláàsì, ṣúgà pọ̀ fún ìgbàgbọ́. Nígbà tí mo mu àkọ́kọ́, mo rò pé ó ti pọ̀ jù, èkejì mo bẹ̀rẹ̀ sí gbà, ẹ̀kẹta mo lóye: adùn Morocco kì í ṣe ohun àtúnṣe, ó jẹ́ ọ̀nà ìgbàlejò.

Ohun tí ó jẹ́ kí n rántí adùn yìí, ni tajine kan. Nígbà tí a ṣí ìbòjú, òórùn ẹran àgùntàn, àlùbọ́sà, apricot, sinamoni àti ginger gbogbo rẹ̀ jáde, ó yàtọ̀ sí ìkánjú ọjà. Tajine kì í yára, ó jẹ́ kí ẹran rọ nínú omi ara rẹ̀, kí adùn èso àti ooru àwọn èròjà rọra bá ara wọn. Ní tábìlì kan lẹ́bàá, àwọn ọ̀dọ́ ń wo fóònù wíwo bọ́ọ̀lù, Hakimi bẹ̀rẹ̀ ní apá ọ̀tún, gbogbo àwọn tí ó wà níbẹ̀ "àh" lẹ́ẹ̀kan náà. Olówó ilé gbé orí sókè láti wò, ó rẹ́rìn-ín ó ní ó jẹ́ akọni orílẹ̀-èdè, a bí i sí Spain, ṣùgbọ́n nígbà tí ó bá ń sáré, ó jẹ́ ọmọ Morocco. Nígbà tí ó parí, ó tún fún wa ní tíì, ó gbé ìkòkò tíì sókè, bí ẹni pé ó ń fìdí ìdájọ́ yẹn múlẹ̀.

Ọ̀rọ̀ yìí rán mi létí Ife-Ẹ̀yẹ Àgbáyé 2022. Lẹ́yìn tí Morocco dé ìdajì ìparí, ayé kò ní fi ojú kan náà wo bọ́ọ̀lù Morocco mọ́. Kì í ṣe "ìtàn àjèjì" lásán; ó dàbí òórùn tí ń wà lórí aṣọ lẹ́yìn tí èéfín pápá ti tú. Bounou, Amrabat, Hakimi, àwọn àwòrán yẹn so àwọn ìdánimọ̀ tí ó tú ká ní Madrid, Paris, Amsterdam àti Casablanca padà pọ̀. Bọ́ọ̀lù níhìn-ín kì í ṣe ibi àbẹ̀wò, ṣùgbọ́n ó lè yọ jáde láti tẹlifíṣọ̀nù ilé kọfí, rédíò takisi, ẹ̀wù ọmọdé.

Ní alẹ́ ìkẹyìn ṣáájú kí n tó kúrò ní Marrakech, mo padà sí Jemaa el-Fnaa. Èéfín náà ṣì tóbi, àwọn iná ẹran yíyan ṣì kún, tíì mint ṣì dùn gidigidi. Ṣùgbọ́n mo ti lè dá àwọn ìpele mọ̀ nínú rúdurùdu: àkọ́kọ́ ooru ọjà àwọn èròjà, lẹ́yìn náà ìtura mint ilé àwọ̀, lẹ́yìn náà àìní òórùn Sàhárà, lẹ́yìn náà ọ̀rinrin òdòdó ọsàn Riad, ìyẹ̀pẹ̀ tajine, ṣúgà nísàlẹ̀ ife. Ohun tí ó ṣe pàtàkì jù ní ìrìn-àjò Morocco kì í ṣe ibi àbẹ̀wò kan, ó jẹ́ pé àwọn òórùn wọ̀nyí ti tò lọ́nà nínú ara. O rò pé o ti gba orílẹ̀-èdè kan kọjá, ṣùgbọ́n òun ni ó fi òórùn mú ọ kọjá.