🇭🇹 Haiti · Vha-Grenadier
我去海地之前,所有人都在问同一个问题
通过一位侨民球员的眼睛返乡
Frantzdy Pierrot在训练结束后说了一句话。这句话不是关于足球的——虽然他是海地国家队的前锋,在法国的俱乐部踢球,是为数不多的能在国际赛场上代表海地的人。他说:'每次回海地,太子港机场的海关官员都认识我妈。不是因为足球——因为她在机场外面的街上卖过香蕉面包。'
我从这句话出发。不是因为它是关于足球的,而是因为它立刻打开了海地的另一种入口:一个不是由旅行警告定义、而是由返乡记忆和日常坚韧构成的国家入口。

海地位于加勒比海,与多米尼加共和国共享伊斯帕尼奥拉岛。它是西半球最贫穷的国家之一,过去几年经历了政治动荡、帮派冲突和自然灾害的重叠打击。大多数国家在2025年对海地的旅行建议写的是同一句话:'不要前往。'但海地也是世界上第一个由黑人奴隶起义建立的独立共和国。这个国家1804年在Citadelle Laferriere的石墙后宣告了自己的存在——200多年后,那座城堡还在。
抵达太子港的那一刻并不美。机场大厅里Kompa音乐在破旧的广播里炸开——那种把非洲鼓点和加勒比旋律扭在一起的节奏,让你不由自主地想移动肩膀。两个小孩挤在取行李的人群里帮我拿包——不是出于善意,而是希望获得小费。空气的湿热度比外面的停机坪还让人窒息。实话是:海地的第一印象并不浪漫。但我决定不美化也不丑化,只记录。
沿着海岸公路向北,穿过干旱的灌木丛和偶尔出现的路边集市,Cap-Haïtien出现在地平线上。Citadelle Laferriere——西半球最大的堡垒——蹲在900米高的山顶,像一头石制的巨兽。通往它的山路之陡,让马匹的喘息声比铃声更响亮。登顶后,我气喘吁吁地扶在200年历史的石墙上,旁边一个本地导游说:'你知道吗,这座城堡从来没有被攻击过。它太大了,大到没有人敢来。'山脚下的空地上,孩子们在踢球。球场上画着和海地国旗一样的红蓝线——把一座国家纪念碑和一场日常足球赛压缩进了同一个画面里。这是海地叙事最真实的节奏。

雅克梅勒(Jacmel)是一座纸浆和颜料构成的城市——它的狂欢节面具是全加勒比最复杂的艺术品,而制作它们的工匠大多生活在没有电力保障的房子里。一个纸浆面具工匠蹲在门口工作。他手中的面具一半是笑容,一半是吼叫——狮子的鬃毛变成了人的牙齿,鸟的羽毛融进了非洲图案。'狂欢节上每个人都戴面具,'他说,'但面具下面才是真实的海地。那里有害怕,有愤怒,也有能让你跳舞跳到天亮的节奏。海地人从不只戴一张面具。'我想起Wilde-Donald Guerrier——海地国家队的边锋,从Port-à-Piment的南部海岸走到了欧洲的球场上。他的人生轨迹就像雅克梅勒的面具:一半是困苦,一半是让世界不得不注视的光芒。
Griot—zwifho zwa nama ya nguluvhe yo kariwaho na tshidzhi tsha pikliz—zwi bva kha tshikafu tsha vhukati ha vhukati. Mufarisi ndi mufumakadzi wa minwaha ya 60, o fara tshikafu tshawe tsho fhalaho, a vhona ndi tshi khou dzhia photo, a sefa a engedza zwifho zwi vhili kha tshikafu tshawe: 'Li zwifho zwinzhi, u vhonala u tshi khou toda.' Pikliz i na vhukali vhu sa fhasi ha tshidzhi tshinwe tshinwe tsha Asia—vhathu vha Haiti vha shumisa tshidzhi u fhindula mufhiso, u fhindula vhutshilo hune ha vha na vhukongeleli, na u fhindula zwithu zwo thetshelesaho zwi sa koni u fhindulelwa nga u tshimbidza. Kha tshikafu tsha Griot, kha mmino wa Kompa wa kha tshikafu, na kha u kariwa ha mavhele nga vhafumakadzi vha tshikafu, ndo vhona tshithu tshine nda si koni u tshi amba nga maipfi a 'u tshila'.
Nga tshi tshifhinga tsha u bva Haiti, ndo vha ndi kha balcony ya hotelo Port-au-Prince (Port-au-Prince), ndi tshi sedza madzangana a vhudzulo a kha thavha—a si madzangana a tshiedza, ndi makhandela na tshiedza tsha mafura, ndi zwa tshifhinga tsho thetshelesaho tsha u khaedzwa ha tshiedza. Ndo humbela u humbela mafhungo a vhudzulo a vhudzulo—'vhukongeleli ha vhukongeleli', 'vhukoni ha vhukoni ha vhukoni', 'a si zwa u vhudzwa u ya'. Mafhungo aya a si a vhukuma. Fhedzi u vhala mafhungo aya fhedzi, a ni nga zwi vhona uri vhathu vha Haiti vha ita uri tshidzhi tsha vhukali vhukuma kha Caribbean; a ni nga zwi vhona uri matombo a Citadelle a si a u wa nga minwaha ya 200; a ni nga zwi vhona uri mme wa Pierrot a tshi rengisa zwifho zwa banana kha tshikafu tsha tshikafu, na uri nga murahu ha minwaha ya 20, murwawe a tshi do ita uri dzina la Haiti li vhonalwe kha tshikafu tsha mabola a matshimbidzele.

Ndo humbela u humbela mafhungo a u fhedza a Pierrot: 'Kha tshikafu tsha Haiti, hu na mafhungo a rengaho—u vha vhathu vha vhathu ndi vhukoni. Ndi tshi vha muthu, a thi zwi pfesesi. Zwino, tshifhinga tshinwe na tshinwe tshine nda ambara hembe ya tshikafu tsha tshikafu, ndi humbela u humbela mme wanga a tshi rengisa zwifho kha tshikafu. A si u tshimbidza. Ndi tshikafu tsha Haiti—kha tshikafu tsha tshikafu tshine tsha si vhe na tshikafu tsha tshikafu, u ita tshikafu tshawe.'
Discover more countries
Travel stories from other countries
Cape Verde
Trace an archipelago through morna music.
Curacao
Where Caribbean sun meets Dutch gables.
Uzbekistan
Finding modern answers on the Silk Road.
Jordan
Tracing backward from Petra's light.
DR Congo
City to river to rainforest to lava.
Iraq
Babylon is still there. Why is no one going?
Qatar
A real receipt for 24 hours in Doha.
Netherlands
Canals, railways, and Oranje match nights.
Switzerland
Reading lakes and mountains by rail.
Morocco
Medinas, Atlantic wind, and Sahara dunes.
South Africa
From Table Mountain to Soweto and Kruger.
Japan
A bullet train arriving exactly on time.
Senegal
Teranga, sea wind, and yellow shirts.
Korea
KTX trains, palaces, and red match nights.
Ivory Coast
Lagoons, cocoa, and orange shirts.
Norway
Fjords, railways, and a north waiting for goals.
Uganda
The Nile, gorillas, and The Cranes.