Curaçao Àwọn Ìtàn: Ní Curaçao, Netherlands Kò Lọ Rí — Ó Kàn Kọ́ Bí A Ṣe Ń Wọ Ṣòkòtò Kúkúrú

Nígbà tí àwọn ilé aláwọ̀ méjì-méjì ti Willemstad ń fi ojú ara wọn hàn nínú omi St. Anna Bay, o máa ń rí irú ẹ̀tàn ojú kan — bí ẹni pé ẹnì kan ti fa Amsterdam wá sí equator pẹ̀lú okùn, ó gbàgbé láti mú àwọn ilé òdòdó tí ó ní gable padà, ó sì fi wọ́n sílẹ̀ láti yan lábẹ́ oòrùn Caribbean fún irinwó ọdún. Ohun tí wọ́n rí nìyí báyìí.

Àwọn ilé náà tẹ̀lé ìwọ̀n Dutch àti gable ọ̀ṣọ́ pẹ̀lú ìpéye, ṣùgbọ́n àwọn àwọ̀ — àwọ̀ òrom̀bó, àwọ̀ pinki iyùn, àwọ̀ ewé mint, àwọ̀ búlúù kobaltì — jẹ́ ti ibòmíràn pátápátá níta àríwá Europe. Atọ́nà àdúgbò kan fẹ̀yìn tì mọ́ ìkànwọ́ afárá Queen Emma, ó ń sọ Papiamentu sínú fóònù rẹ̀. Ó rí mi tí mo ń tẹjúmọ́ àwọn ilé náà, ó fóònù rọ̀, ó sì sọ ní èdè Gẹ̀ẹ́sì alásẹ̀nti Dutch: 'O mọ ìdí tí àwọn àwọ̀ fi ń dán bẹ́ẹ̀? Ìtàn àtẹnudẹ́nu sọ pé gómìnà àtijọ́ rí àwọ̀ funfun kò dára fún ojú, ó sì pàṣẹ pé kí wọ́n kun gbogbo ilé ní àwọ̀. Ṣùgbọ́n àwọn ará àdúgbò fẹ́ràn ìtàn mìíràn — a kàn fẹ́ rán àwọn Dutch létí pé kì í ṣe Europe nìyí.'

Curaçao jẹ́ orílẹ̀-èdè alájọpọ̀ ti Ìjọba Netherlands, tí ó wà ní gúúsù Caribbean tí kò jìnnà ju 65 kìlómítà kúrò ní etíkun Venezuela. Iye ènìyàn: nǹkan bí 160,000. Ilẹ̀ rẹ̀ pinnu àyànmọ́ rẹ̀: àgbègbè òfin European tí ó ń léfòó ní Òkun Caribbean, níbi tí àwọn ẹ̀sín ilé-iṣẹ́ epo rọ̀bì àti àwọn odi àsìkò ìṣàkóso ti pín ojú ọ̀run kan náà.

Tí mo ń rìn la agbègbè Otrobanda kọjá, mo gbọ́ ìfọ̀rọ̀wérọ̀ kan tí kò sí arìnrìn-àjò tí ó lè lóye — àwọn obìnrin arúgbó méjì lórí ilé-ìkọ̀wé kan ń sọ Papiamentu, gbogbo gbólóhùn ń dún bí gírámà Spanish tí a kó sínú awọ Dutch, tí ó ń ṣiṣẹ́ pẹ̀lú ìlù African. Papiamentu jẹ́ dígí Curaçao: àwọn ọ̀rọ̀ Dutch jẹ́ ìtàn ìṣàkóso, ìpìlẹ̀ Spanish jẹ́ ilẹ̀, ìṣúnkì tí ó ní orísun African jẹ́ àpá òwò ẹrú. Òǹkọ̀wé àdúgbò kan ti sọ ọ́ rí pé: 'Nígbà tí a bá ń sọ Papiamentu, a ń tún ìdánimọ̀ wa fìdí múlẹ̀ ní gbogbo ìgbà — àwọn ènìyàn Caribbean, àgbègbè òfin Dutch, ìpilẹ̀ṣẹ̀ African.'

Oúnjẹ fi èrò ìṣàlàyé kan náà hàn. Oúnjẹ kan tí wọ́n ń pè ní Keshi Yena — ikarahun wàràkàṣì Edam tí wọ́n gbẹ́ jìn, tí wọ́n fi adìẹ, ata, ólífù, àti èso àádùn kún inú rẹ̀, tí wọ́n sì yan títí tí wàràkàṣì yóò fi yọ́ — ó kà bí àpamọ́ ìtàn ìṣàkóso. Onílé oúnjẹ náà sọ fún mi pé: 'Àwọn atukọ̀ Dutch mú wàràkàṣì wá sí erékùṣù náà. Àwọn alásè African fi ọ̀nà tiwọn kún un. Ní irinwó ọdún sẹ́yìn oúnjẹ ìránṣẹ́ nìyí — àwọn ọ̀gá jẹ àárín wàràkàṣì, àwọn ìránṣẹ́ fi àjẹkù oúnjẹ kún ikarahun tí ó ṣáfo. Ní báyìí? Wọ́n ń gbé e kalẹ̀ gẹ́gẹ́ bí oúnjẹ àkọ́kọ́ níbi ìgbéyàwó.'

Ẹ̀wù ẹgbẹ́ orílẹ̀-èdè Curaçao jẹ́ búlúù jìn pẹ̀lú ìlà àwọ̀ òrom̀bó — búlúù jìn fún Òkun Caribbean, àwọ̀ òrom̀bó fún ilé ọba Dutch. Nínú fèrèsé ilé-ìtajà ohun èlò eré ìdárayá kan ní Willemstad, a gbé ẹ̀wù yìí sí ibi ọlá, lẹ́gbẹ̀ẹ́ àsìá Curaçao kékeré kan àti fọ́tò àtijọ́ kan: ọjọ́ tí Curaçao gba Ife Ẹ̀yẹ Caribbean 2017, nígbà tí àwọn òpópónà Willemstad kún fún ènìyàn. Oníṣòwò náà, ọkùnrin kan tí ó wà ní àádọ́ta ọdún, ó ní: 'Bọ́ọ̀lù nìkan ni ọ̀nà tí Curaçao lè gbà mú kí Netherlands kíyè sí wa. A kò ń mú epo rọ̀bì jáde. A kò ní ilé-iṣẹ́ ìnáwó. Ṣùgbọ́n a ní àwọn agbábọ́ọ̀lù — Leandro Bacuna ṣeré ní Premier League, Cuco Martina wà ní Everton. Nígbà tí àwọn ènìyàn Dutch bá rí wọn, wọ́n máa ń sọ pé: àà, Curaçao nìyẹn.' Ó dákẹ́ díẹ̀, ó sì fi kún un pé: 'Ṣáájú ìgbà yẹn, ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn Dutch kò tilẹ̀ mọ̀ pé Curaçao jẹ́ orílẹ̀-èdè dípò ibi ìsinmi etí òkun.'

Klein Curaçao — 'Curaçao Kékeré' — jẹ́ pópó erékùṣù kan tí kò sí ẹni tí ń gbé ibẹ̀, tí kò ní nǹkan kan àyàfi ilé ìmọ́lẹ̀ tí a ti kọ̀ sílẹ̀ àti etí òkun tí ó funfun tó bẹ́ẹ̀ tí kò fi dà bí ó ti wà lórí Ilẹ̀ Ayé. Balógun ọkọ̀ ojú omi náà fi aga ọkọ̀ fún ọmọkùnrin rẹ̀ ọlọ́dún méjìlá, ó tẹ rédíò sí ibùdó orin àtijọ́ Dutch, lẹ́yìn náà ó yí padà sí reggae. 'Ní Curaçao,' ó ní, 'rédíò kì í ṣe èdè kan ṣoṣo rí. Ìyára tí o fi ń yí ìgbóhùnsáfẹ́fẹ́ padà — ìyára yẹn ni erékùṣù yìí fi ń yí ìdánimọ̀ padà.'

Ní ti ìwọ̀-oòrùn mo padà rìn sí Afárá Queen Emma. Àwọn iná ti tan. Àwọn ojú ara àwọn ilé aláwọ̀ méjì-méjì ìlà méjì fọ́ nínú omi bí ọkọ̀ ojú omi tí ń kọjá ṣe là wọ́n já. Lórí afárá: ará àdúgbò kan tí ó ń rékọjá láti ibi iṣẹ́, arìnrìn-àjò kan tí ó dúró láti ya fọ́tò ojú ọ̀run, ọ̀dọ́mọdé kan lórí kẹ̀kẹ́ tí ó ń sáré kọjá pẹ̀lú ẹ̀wù ìdánilẹ́kọ̀ọ́ àwọ̀ òrom̀bó ẹgbẹ́ orílẹ̀-èdè Curaçao. Àwọn òjìji mẹ́tẹ̀ẹ̀ta náà rékọjá ara wọn nígbà díẹ̀ nínú omi tí ó ti fọ́. Lẹ́yìn náà afárá ọkọ̀ ojú omi náà tún ti dí. Gbogbo ọjọ́ ní Curaçao dà bí afárá yìí: àwọn ọkọ̀ ojú omi ń dá a dúró nígbà gbogbo, ṣùgbọ́n kò fọ́ rí — ó kàn ń dúró kí ọkọ̀ ojú omi kọjá, lẹ́yìn náà ó tún so pọ̀.