Ní Curaçao, Netherlands kò lọ kúrò láé—wọ́n kàn kọ́ bí wọ́n ṣe ń wọ kúkúrú

Nígbà tí àwọn ilé aláwọ̀ Willemstad bá ń fi ojiji wọn sí orí omi St. Anna Bay, o lè ronú pé wọ́n fa Amsterdam lọ́wọ́ síbi agbègbè Equator, tí wọ́n sì gbàgbé láti gbé àwọn ilé gable pẹ̀lú wọn, tí oòrùn Caribbean sì ń jó wọn fún ọgọ́rùn-ún mẹ́rin ọdún—èyí ni ìrísí rẹ̀ níkẹyìn.

Àwọn ilé wọ̀nyí tẹ̀lé ìwọ̀n Netherlands àti ọ̀ṣọ́ gable, ṣùgbọ́n àwọ̀—lemun-yellow, coral-pink, mint-green, cobalt-blue—kò jẹ́ ti Àríwá Yúróòpù rárá. Olùdarí ìrìn àjò kan tí ó sinmi lórí pálapála Queen Emma Pontoon Bridge ń sọ̀rọ̀ lórí fóònù ní Papiamento. Ó rí mi tí mo ń wo àwọn ilé, ó pa fóònù rẹ̀, ó sọ̀rọ̀ ní èdè Gẹ̀ẹ́sì tí ó ní ẹ̀dà Netherlands: “Ṣé o mọ̀ ìdí tí àwọn ilé wọ̀nyí fi ní àwọ̀ tó mọ́lẹ̀ tó báyìí? Ìtàn sọ pé Governor tẹ́lẹ̀ rí kórìíra ìtànṣán funfun tó ń dáná, ó pàṣẹ pé kí a kún gbogbo àwọn ilé ní àwọ̀. Ṣùgbọ́n àwọn ará ìlú fẹ́ràn láti sọ pé—a kàn fẹ́ rán Netherlands létí pé ibí kì í ṣe Yúróòpù.”

Curaçao jẹ́ orílẹ̀-èdè tí ó wà nínú Kingdom of Netherlands, tí ó wà ní gúúsù Caribbean, tí ó sún mọ́ etíkun Venezuela ní 65 km. Iye ènìyàn orílẹ̀-èdè náà tó 160,000. Ipo agbègbè rẹ̀ pinnu àyànmọ́ rẹ̀: agbègbè òfin Yúróòpù kan lórí Caribbean, èéfín àwọn ilé ìṣẹ̀dá epo àti àwọn ibi ààbò ìṣàkóso ń gbé papọ̀ nínú ojú ọ̀run kan náà.

Nígbà tí mo ń rìn lójú pópó Otrobanda, mo gbọ́ ìjíròrò kan tí àlejò kò lè lóye—àwọn arúgbó obìnrin méjì ń bára wọn sọ̀rọ̀ lórí pẹpẹ ẹnu-ọ̀nà ní Papiamento, gbólóhùn kọ̀ọ̀kan dàbí ẹni pé wọ́n fi egungun èdè Sípáníìsì kún inú awọ èdè Netherlands, tí wọ́n sì fi ìlù Áfíríkà kún un. Papiamento jẹ́ dígí Curaçao: àwọn ọ̀rọ̀ Netherlands nínú èdè náà jẹ́ ìtàn ìṣàkóso, ìpìlẹ̀ Sípáníìsì jẹ́ ipo agbègbè, ìlù Áfíríkà jẹ́ ọgbà ẹ̀rú. Òǹkọ̀wé ibẹ̀ kan kọ̀wé pé: “Nígbà tí a bá ń sọ Papiamento, a ń fi ìdánimọ̀ wa múlẹ̀ lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan—Caribbean, ìṣàkóso Netherlands, gbòǹgbò Áfíríkà.”

Oúnjẹ fi ọ̀nà ìkópa kan náà hàn. Oúnjẹ kan tí a ń pè ní Keshi Yena—a gbẹ́ ikarahun wàrà Edam Netherlands, a fi adìẹ́, ata, olifi àti eso àjàrà kún un, a sì yan án títí wàrà náà fi yóò—dàbí àkọsílẹ̀ ìtàn ìṣàkóso tí a lè tọ́. Ẹni tí ó ni ilé oúnjẹ sọ fún mi: “Àwọn atukọ̀ Netherlands gbé wàrà náà wá sí erékùṣù, àwọn alásè Áfíríkà sì fi ọ̀nà tiwọn kún un. Ọgọ́rùn-ún mẹ́rin ọdún sẹ́yìn, èyí jẹ́ oúnjẹ ìránṣẹ́—olówó jẹ inú wàrà, ìránṣẹ́ sì fi àjẹkù oúnjẹ kún ikarahun wàrà tí ó kù. Ṣùgbọ́n nísinsìnyí, a máa ń gbé e kalẹ̀ gẹ́gẹ́ bí oúnjẹ àkọ́kọ́ nígbà ìgbéyàwó.”

Aṣọ bọ́ọ̀lù àwọn ẹgbẹ́ orílẹ̀-èdè Curaçao jẹ́ dúdú tí ó jinlẹ̀ pẹ̀lú adìẹ̀ osán—dúdú jinlẹ̀ jẹ́ Caribbean, osán jẹ́ idile ọba Netherlands. Nínú fèrèsé ilé ìtà ẹ̀rọ ìdárayá kan ní Willemstad, aṣọ yìí wà ní ibi tí ó hàn jùlọ, lẹ́gbẹ̀ẹ́ àsìá Curaçao kékeré kan àti fọ́tò àtijọ́ kan—ọjọ́ tí wọ́n gba Caribbean Cup ní 2017, gbogbo òpópónà Willemstad kún fún ènìyàn. Ẹni tí ó ni ilé ìtà náà jẹ́ ọkùnrin tí ó ti pé ọjọ́ orí, ó sọ pé: 'Bọ́ọ̀lù jẹ́ ọ̀nà kan ṣoṣo tí Curaçao fi lè mú Netherlands kíyè sí wa. A kò ṣe epo, a kò ní ilé ìṣura. Ṣùgbọ́n a ní àwọn agbábọ́ọ̀lù—Leandro Bacuna ti gbá bọ́ọ̀lù ní Premier League, Cuco Martina jẹ́ agbábọ́ọ̀lù ẹ̀yìn Everton. Nígbà tí àwọn ará Netherlands bá rí wọn, wọ́n máa sọ pé: oh, àwọn ará Curaçao ni. 'Ó dákẹ́ jẹ́jẹ́, ó fi kún un: 'Ṣáájú èyí, ọ̀pọ̀lọpọ̀ ará Netherlands kò tilẹ̀ mọ̀ pé Curaçao jẹ́ orílẹ̀-èdè, dípò ibi isinmi etíkun.'

Klein Curaçao—'Curaçao kékeré'—jẹ́ erékùṣù ahoro tí kò sí ẹnìkan tí ń gbé, tí ó ní iná ìlànà tí a fi sílẹ̀ àti etíkun funfun tí kò dàbí ti ayé. Ọ̀gá ọkọ̀ fi ìdarí ọkọ̀ fún ọmọ rẹ̀ tí ó jẹ́ ọmọ ọdún méjìlá, ó sì yí rédíò sí ikanni kan tí ń ṣe àwọn orin Netherlands àtijọ́, lẹ́yìn náà ó yí padà sí reggae. 'Ní Curaçao,' ó sọ, 'rébíó kì í ṣe orin èdè kan ṣoṣo. Ìyára tí o bá yí ìkanni padà, ìyára tí erékùṣù yìí sì ń yí ìdánimọ̀ rẹ̀ padà.'

Nígbà tí oòrùn ń wọ̀, mo padà sínú Queen Emma Pontoon Bridge. Iná afárá náà tàn. Ojiji àwọn ilé aláwọ̀ méjèèjì nínú omi jẹ́ gbígbẹ́ sí wẹ́wẹ́ nípasẹ̀ ọkọ̀ ìrìnnà tí ń kọjá. Lórí afárá, ará ìlú kan tí ń padà sílé lẹ́yìn iṣẹ́, àlejò kan tí ń dúró láti ya ojú ọ̀run, ọ̀dọ́kùnrin kan tí ń gun kẹ̀kẹ́ kọjá pẹ̀lú ìyára—ó wọ aṣọ ìdánilẹ́kọ̀ọ́ osán ti ẹgbẹ́ orílẹ̀-èdè Curaçao. Ojiji àwọn ènìyàn mẹ́tẹ̀ẹ̀ta yìí papọ̀ lójú omi fún ìgbà díẹ̀. Lẹ́yìn náà, afárá náà tún pa mọ́ra díẹ̀díẹ̀. Ojoojúmọ́ Curaçao dàbí afárá yìí: ọkọ̀ ń bọ̀ tí ń dá a dúró, ṣùgbọ́n kì í já pátápátá—ó kàn ń dúró de ọkọ̀ tó kọjá, lẹ́yìn náà ó tún ń so ara rẹ̀ pọ̀.