Кюрасаода Нидерланд ешқашан кеткен жоқ – тек шорт киюді үйренді

Виллемстадтың (Willemstad) түрлі-түсті үйлері Санта-Анна шығанағының бетінде шағылысқанда, сізге бір алданыш пайда болады – егер Амстердамды арқанмен экваторға жақын жерге сүйреп әкеліп, канал бойындағы қабырғалы ғимараттарды ұмытып кетсе, содан кейін оны Кариб күні төрт жүз жыл бойы күйдірсе, міне, осы нәтиже шығар еді.

Бұл ғимараттар Нидерландтық пропорциялар мен қабырғалы әшекейлерді қатаң сақтайды, бірақ түстері – лимон сары, маржан қызғылт, жалбыз жасыл, кобальт көк – мүлдем Солтүстік Еуропаға жатпайды. Жергілікті гид Queen Emma жүзбелі көпірінің қоршауына сүйеніп, папиаменто тілінде телефонмен сөйлесіп тұр. Ол менің үйлерге қарап тұрғанымды көріп, телефонын қойып, нидерланд акцентімен ағылшынша: 'Бұл үйлердің түстері неге сонша ашық екенін білесіз бе? Аңыз бойынша, бұрынғы губернатор ақ түстің шағылысуы тым көзді қаматты деп, барлық ғимараттарды түрлі-түсті бояуды бұйырған. Бірақ жергілікті тұрғындардың айтуынша – біз нидерландтарға бұл жер Еуропа емес екенін еске салғымыз келді.'

Кюрасао – Нидерланд Корольдігінің құрамдас бөлігі, Кариб теңізінің оңтүстігінде, Венесуэла жағалауынан небәрі 65 км қашықтықта орналасқан. Ел халқы шамамен 160 мың адам. Оның географиялық орны тағдырын анықтады: Кариб теңізіндегі еуропалық құқықтық аймақ, мұнай өңдеу зауыттарының мұржалары мен отаршылдық кезеңдегі бекіністер бір көкжиекте қатар тұр.

Отобанда (Otrobanda) ауданының көшелерінде жүріп, мен туристер түсінбейтін әңгімені естідім – екі кемпір кіреберісте папиаменто тілінде сөйлесіп отыр, әр сөйлем испан тілінің қаңқасын нидерланд тілінің терісіне толтырып, үстіне африкалық ырғақ қосқандай. Папиаменто – Кюрасаоның айнасы: тілдегі нидерланд сөздері – отаршылдық тарих, испан негізі – географиялық орны, африкалық ырғақ – құл саудасының жарасы. Жергілікті бір жазушы былай деп жазған: 'Біз папиаменто сөйлегенде, әр жолы өз бірегейлігімізді қайта растаймыз – карибтік, нидерландтық басқару, африкалық тамыр.'

Тағам да осындай қабаттасу логикасын көрсетеді. Keshi Yena деп аталатын тағам – нидерландтық Edam ірімшігінің қабығын қуыстап, ішіне тауық еті, бұрыш, зәйтүн және жүзім толтырып, ірімшік ерігенше пісіру – отаршылдық тарихтың дәмдік мұрағаты сияқты. Мейрамхана иесі маған: 'Нидерланд теңізшілері ірімшікті аралға әкелді, африкалық аспаздар оны өзінше толтырды. Төрт жүз жыл бұрын бұл қызметшілердің тағамы еді – иелері ірімшіктің ішін жеп, қызметшілер қалған қабыққа қалдықтарды салған. Ал қазір бұл үйлену тойларында ғана берілетін басты тағам.'

Кюрасао ұлттық құрамасының жейдесі қою көк және қызғылт сары жолақты – қою көк – Кариб теңізі, қызғылт сары – Нидерланд корольдігі. Виллемстадтағы бір спорт тауарлары дүкенінің витринасында бұл жейде ең көрнекті жерге ілінген, қасында кішкентай Кюрасао туы және бір ескі сурет – 2017 жылы Кариб кубогын жеңген күні бүкіл Виллемстад көшелері адамға толы болған. Дүкен иесі елуден асқан ер адам: 'Футбол – Кюрасаоның Нидерландқа өзін танытуының жалғыз жолы. Біз мұнай өндірмейміз, қаржы орталығымыз жоқ. Бірақ бізде ойыншылар бар – Leandro Bacuna Англия Премьер-Лигасында ойнаған, Cuco Martina Everton қорғаушысы болған. Нидерландтықтар оларды көргенде: 'О, бұл Кюрасао адамы' дейді.' Ол бір сәт үнсіз қалып, қосты: 'Бұған дейін көптеген нидерландтықтар Кюрасаоның жағажай курорты емес, бір ел екенін білмейтін.'

Klein Curacao – 'Кіші Кюрасао' – ешкім тұрмайтын шөл арал, тек бір қараусыз қалған маяк және жер бетіне ұқсамайтын аппақ жағажай бар. Кеме капитаны рульді он екі жасар ұлына тапсырып, өзі радионы нидерландтық ескі әндер ойнайтын арнаға қойды, содан кейін реггиге ауыстырды. 'Кюрасаода, – деді ол, – радио ешқашан бір ғана тілде ән ойнатпайды. Сіз арнаны ауыстырған жылдамдық – бұл аралдың өз бірегейлігін ауыстыру жылдамдығы.'

Күн батқанда мен Queen Emma жүзбелі көпіріне қайта оралдым. Көпірдің шамдары жанды. Екі қатар түрлі-түсті үйлердің судағы шағылысы өтіп бара жатқан пароммен сынықтарға бөлінді. Көпірде бір жергілікті тұрғын жұмыстан үйіне қайтып келе жатты, бір турист көкжиекті суретке түсіруге тоқтады, бір жасөспірім велосипедпен жылдам өтіп бара жатты – ол Кюрасао ұлттық құрамасының қызғылт сары жаттығу жейдесін киген. Осы үш адамның көлеңкелері су бетіндегі сынықтарда қысқаша қабаттасты. Содан кейін көпір қайтадан ақырын жабылды. Кюрасаоның әр күні осы жүзбелі көпірге ұқсайды: үнемі кемелермен үзіледі, бірақ ешқашан толық үзілмейді – ол кеменің өтуін күтіп, содан кейін қайта жалғанады.