Curaçao Tantara: Any Curaçao, Tsy Niala Mihitsy i Holandy—Nianatra Nanao Shorts Fotsiny Izy

Rehefa miverina amin'ny ranon'ny Helodranon'i St. Anna ireo trano miloko pastel ao Willemstad, dia mahatsapa fiheveran-diso ianao — toy ny hoe nisy nisintona an'i Amsterdam tany amin'ny fehiben-tany tamin'ny tady, nanadino ny nitondra an'ireo trano amoron-drano misy tampon-trano telozoro, ary avy eo namela azy ireo hihandro eo ambanin'ny masoandron'ny Karaiba nandritra ny efa-jato taona. Toy izao no endrik'izy ireo ankehitriny.

Manaraka ny refin'ny trano Holandey sy ireo tampon-trano haingon-trano amin'ny fomba mivaingana ireo trano ireo, saingy ny lokony — mavo voasary, mavokely haran-dranomasina, maintso solila, manga kobalta — dia tsy an'i Eoropa avaratra mihitsy. Nisy mpitari-dalana eo an-toerana niankina tamin'ny fefin'ny tetezana mitsingevana Queen Emma, niresaka tamin'ny findainy tamin'ny teny Papiamentu. Hitany ahy nibanjina ireo trano, nanakatona ny findainy izy, ary nilaza tamin'ny teny Anglisy misy lantom-peo Holandey: 'Fantatrao ve hoe nahoana no tena mamirapiratra ny lokony? Milaza ny angano fa hitan'ilay governora taloha fa mafy loatra tamin'ny masony ny taratry ny fotsy ka nandidy ny handokoana lokony ny trano rehetra. Saingy tian'ny mponina kokoa ny tantara hafa — te hampahatsiahy ny Holandey fotsiny izahay fa tsy Eoropa ity.'

Firenena mpanorina ao amin'ny Fanjakan'i Holandy i Curaçao, mipetaka ao amin'ny faritra atsimon'ny Karaiba, 65 kilometatra monja miala ny morontsirak'i Venezoela. Mponina: manodidina ny 160.000. Ny jeografiany no namaritra ny anjaran'izy ireo: faritra ara-dalàna Eoropeana mitsingevana ao amin'ny Ranomasina Karaiba, izay iarahan'ny setroky ny tobim-pamokarana solika sy ny trano mimanda tamin'ny andron'ny fanjanahantany eo amin'ny lanitra iray.

Rehefa nandeha namaky ny distrikan'i Otrobanda aho, dia nandre resaka tsy azon'ny mpizahatany — vehivavy antitra roa teo amin'ny lavarangana niresaka tamin'ny teny Papiamentu, ny fehezanteny tsirairay dia toy ny fitsipi-pitenenana Espaniôla voapetaka ao anaty hoditra Holandey, ateraky ny gadona Afrikana. Fitari-taratr'i Curaçao ny Papiamentu: ny voambolan-teny Holandey no tantaran'ny fanjanahantany, ny fototra Espaniôla no jeografia, ny gadona avy amin'ny tany Afrikana no maratry ny varotra andevo. Nisy mpanoratra teo an-toerana nilaza izao indray mandeha: 'Rehefa miteny Papiamentu izahay, dia manamafy indray ny maha-izy anay isaky ny fotoana — olona Karaiba, fahefana ara-dalàna Holandey, fototra Afrikana.'

Mampiharihary io lojika mifono sosona io ihany ny sakafo. Sakafo antsoina hoe Keshi Yena — akoran'ny fromazy Edam voahosotra, fenoina akoho, sakay, oliva, ary voaloboka maina, avy eo andrahoina mandra-piempon'ilay fromazy — dia toy ny tahiry azo hanina misy ny tantaran'ny fanjanahantany. Nilaza tamiko ny tompon'ilay trano fisakafoanana: 'Nitondra ny fromazy ho any amin'ny nosy ireo tantsambo Holandey. Nofenoiny araka ny fombany manokana ireo mpahandro Afrikana. Efa-jato taona lasa izay dia sakafon'ny mpanompo ity — nohanin'ny tompoko ny afovoan'ilay fromazy, nofenoin'ny mpanompo tamin'ny sisa tavela ilay akorany ivelany. Ankehitriny? Aroso ho sakafo voalohany amin'ny fampakaram-bady izy io.'

Manga lalina misy tsipika volomboasary ny akanjon'ny ekipam-pirenen'i Curaçao — manga lalina ho an'ny Ranomasina Karaiba, volomboasary ho an'ny fianakavian'ny mpanjaka Holandey. Tao amin'ny varavarankelin'ny fivarotana fitaovam-panatanjahantena iray tao Willemstad, io akanjo io no nihantona teo amin'ny toerana misy voninahitra, teo akaikin'ny sainam-pirenena kelin'i Curaçao sy sary taloha iray: ilay andro nandresen'i Curaçao ny fiadiana ny amboara Karaiba tamin'ny 2017, rehefa tototry ny olona ny araben'i Willemstad. Ilay mpivarotra, lehilahy tokony ho dimampolo taona, dia nilaza: 'Ny baolina kitra ihany no fomba ahafahan'i Curaçao mampahatsiahy an'i Holandy ny fisianay. Tsy mamokatra solika izahay. Tsy manana foibe ara-bola izahay. Saingy manana mpilalao izahay — nilalao tamin'ny Premier League i Leandro Bacuna, tao Everton i Cuco Martina. Rehefa mahita azy ireo ny Holandey, dia hoy izy ireo: oh, Curaçao izany.' Niato kely izy, avy eo nanampy hoe: 'Talohan'izany, maro tamin'ireo Holandey no tsy nahalala akory hoe firenena i Curaçao fa tsy toeram-pialan-tsasatra amoron-dranomasina fotsiny.'

Klein Curaçao — 'Curaçao Kely' — dia nosy bitika tsy misy mponina izay tsy misy afa-tsy trano fanaovan-jiro efa nilaozana sy tora-pasika fotsy loatra ka toa tsy an'ity Tany ity. Natolotr'ilay kapitenin'ny sambo tamin'ny zanany lahy roa ambin'ny folo taona ny familiana, namboariny tamin'ny onjam-peo Holandey taloha ilay radio, avy eo novany ho reggae. 'Any Curaçao,' hoy izy, 'tsy miteny fiteny iray mihitsy ny radio. Ny hafainganana anovanao ny onjam-peo — izany no hafainganana anovan'ity nosy ity ny maha-izy azy.'

Tamin'ny filentehan'ny masoandro dia niverina nankany amin'ny Tetezana Queen Emma aho. Nirehitra ny jiro. Nivakivaky tao anaty rano ny taratry ny laharan-trano roa miloko pastel rehefa nohetezan'ny sambo iray nandalo izany. Teo amin'ny tetezana: nisy mponina teo an-toerana nody avy niasa, nisy mpizahatany nijanona haka sary ny lanitra, nisy zatovo tamin'ny bisikileta nandalo haingana nitafy akanjo fampiofanana volomboasary an'ny ekipam-pirenen'i Curaçao. Nifanindry vetivety tao anaty rano vaky ireo aloka telo ireo. Avy eo dia nikatona indray moramora ilay tetezana mitsingevana. Isan'andro any Curaçao dia tahaka ity tetezana ity: tapahin'ny sambo tsy tapaka, saingy tsy ho tapaka mihitsy — miandry ny fandalovan'ny sambo fotsiny izy, avy eo miverina mampifandray indray.