კურასაო ისტორიები: კიურასაოში ნიდერლანდები არასდროს წასულა — მან უბრალოდ შორტების ტარება ისწავლა

როცა Willemstad-ის პასტელისფერი სახლები St. Anna-ს ყურის წყლებში აირეკლება, ოპტიკურ ილუზიას განიცდი — თითქოს ვიღაცამ ამსტერდამი ეკვატორამდე თოკით ჩამოითრია, დაავიწყდა ფრონტონიანი არხის სახლების უკან წაღება და მერე ისინი კარიბის მზის ქვეშ ოთხასი წლის განმავლობაში გამოსაცხობად დატოვა. აი, როგორ გამოიყურებიან ისინი ახლა.

შენობები ჰოლანდიურ პროპორციებსა და დეკორატიულ ფრონტონებს ზუსტად მისდევს, მაგრამ ფერები — ლიმონის ყვითელი, მარჯნის ვარდისფერი, პიტნის მწვანე, კობალტის ლურჯი — მთლიანად ჩრდილოეთ ევროპის მიღმაა. ადგილობრივი გიდი Queen Emma-ს პონტონური ხიდის მოაჯირს მიეყრდნო, ტელეფონზე Papiamentu-ზე ლაპარაკობდა. დამინახა, რომ შენობებს ვაშტერდებოდი, ტელეფონი გათიშა და ჰოლანდიური აქცენტიანი ინგლისურით მითხრა: 'იცი, რატომ არის ფერები ასეთი კაშკაშა? ლეგენდა ამბობს, რომ ძველ გუბერნატორს თეთრი ანარეკლები თვალებისთვის ძალიან მკვეთრი ეგონა და ბრძანა, ყველა შენობა ფერად შეეღებათ. მაგრამ ადგილობრივები სხვა ამბავს ამჯობინებენ — ჩვენ უბრალოდ გვინდოდა, ჰოლანდიელებისთვის შეგვახსენებინეთ, რომ ეს ევროპა არ არის.'

კიურასაო ნიდერლანდების სამეფოს შემადგენელი ქვეყანაა, სამხრეთ კარიბის ზღვაში, ვენესუელის სანაპიროდან სულ რაღაც 65 კილომეტრში. მოსახლეობა: დაახლოებით 160,000. მისმა გეოგრაფიამ განსაზღვრა მისი ბედი: ევროპული იურიდიული იურისდიქცია, რომელიც კარიბის ზღვაში მოტივტივე, სადაც ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნის ბუხრები და კოლონიური ეპოქის ციხესიმაგრეები ერთ ჰორიზონტს იზიარებენ.

Otrobanda-ს უბანში სეირნობისას მოვისმინე საუბარი, რომელსაც ვერც ერთი ტურისტი ვერ გაიგებდა — ორი მოხუცი ქალი აივანზე Papiamentu-ზე ლაპარაკობდა, ყოველი წინადადება ისე ჟღერდა, თითქოს ესპანური სინტაქსი ჰოლანდიურ კანში იყო ჩასხმული, აფრიკული რიტმით ამოძრავებული. Papiamentu კიურასაოს სარკეა: ჰოლანდიური ლექსიკა კოლონიური ისტორიაა, ესპანური ბაზა გეოგრაფია, აფრიკული კადენცია მონათვაჭრობის ნაიარევი. ადგილობრივმა მწერალმა ერთხელ თქვა: 'როცა Papiamentu-ზე ვლაპარაკობთ, ყოველ ჯერზე ჩვენს იდენტობას ხელახლა ვადასტურებთ — კარიბელი ხალხი, ჰოლანდიური იურისდიქცია, აფრიკული ფესვები.'

საკვები იმავე ფენოვან ლოგიკას ამჟღავნებს. კერძი, სახელად Keshi Yena — Edam-ის ყველის ამოღრუებული გარსი, ქათმით, წიწაკებით, ზეთისხილითა და ქიშმიშით შევსებული, მერე გამომცხვარი, სანამ ყველი არ გადნება — კოლონიური ისტორიის საჭმელ არქივს ჰგავს. რესტორნის მფლობელმა მითხრა: 'ჰოლანდიელმა მეზღვაურებმა ყველი კუნძულზე ჩამოიტანეს. აფრიკელმა მზარეულებმა ის თავიანთი გემოვნებით შეავსეს. ოთხასი წლის წინ ეს მსახურების კერძი იყო — ბატონები ყველის გულს ჭამდნენ, მსახურები ამოღრუებულ ქერქს ნარჩენებით ავსებდნენ. ახლა? ქორწილებში პირველ კერძად მიირთმევენ.'

კიურასაოს ნაკრების მაისური მუქი ლურჯია ნარინჯისფერი ზოლებით — მუქი ლურჯი კარიბის ზღვისთვის, ნარინჯისფერი ჰოლანდიის სამეფო სახლისთვის. Willemstad-ის სპორტული საქონლის მაღაზიის ვიტრინაში ეს მაისური საპატიო ადგილას ეკიდა, პატარა კიურასაოს დროშისა და ძველი ფოტოს გვერდით: ის დღე, როცა კიურასაომ 2017 წლის კარიბის თასი მოიგო, როცა Willemstad-ის ქუჩები ხალხით აივსო. მაღაზიის მფლობელმა, ორმოცდაათ წელს გადაცილებულმა კაცმა, თქვა: 'ფეხბურთი ერთადერთი გზაა, რომლითაც კიურასაომ ნიდერლანდებს ჩვენი შემჩნევა აიძულოს. ჩვენ ნავთობს არ ვაწარმოებთ. არ გვაქვს ფინანსური ცენტრი. მაგრამ ფეხბურთელები გვყავს — Leandro Bacuna Premier League-ში თამაშობდა, Cuco Martina Everton-ში იყო. როცა ჰოლანდიელები მათ ხედავენ, ამბობენ: ოჰ, ეს კიურასაოა.' შეჩერდა, მერე დაამატა: 'მანამდე, ბევრმა ჰოლანდიელმა არც კი იცოდა, რომ კიურასაო ქვეყანა იყო და არა სანაპირო კურორტი.'

Klein Curaçao — 'პატარა კიურასაო' — დაუსახლებელი კუნძულის პაწაწინა ლაქაა, სადაც არაფერია მიტოვებული შუქურისა და იმდენად თეთრი სანაპიროს გარდა, რომ არ ჰგავს, თითქოს დედამიწას ეკუთვნის. ნავის კაპიტანმა საჭე თავის თორმეტი წლის ვაჟს გადასცა, რადიო ჰოლანდიურ ძველი სიმღერების სადგურზე ჩართო, მერე რეგიზე გადართო. 'კიურასაოში,' თქვა მან, 'რადიო არასდროს უკრავს მხოლოდ ერთ ენაზე. სიხშირეების გადართვის სისწრაფე — აი, ის სისწრაფე, რომლითაც ეს კუნძული იდენტობას იცვლის.'

მზის ჩასვლისას Queen Emma-ს ხიდთან დავბრუნდი. შუქები ანთებული იყო. პასტელისფერი სახლების ორი რიგის ანარეკლი წყალში იმსხვრეოდა, როცა გამვლელი ბორანი მათ კვეთდა. ხიდზე: ადგილობრივი, სამსახურიდან შინისკენ მიმავალი, ტურისტი, რომელიც ჰორიზონტის გადასაღებად შეჩერდა, თინეიჯერი ველოსიპედით, რომელიც კიურასაოს ნაკრების ნარინჯისფერი სავარჯიშო მაისურით მიქროდა. სამი ჩრდილი მოკლედ გადაიკვეთა გატეხილ წყალში. მერე პონტონური ხიდი ისევ ნელა დაიხურა. კიურასაოში ყოველი დღე ამ ხიდს ჰგავს: მუდმივად ნავებით შეწყვეტილი, მაგრამ არასდროს ნამდვილად გატეხილი — ის უბრალოდ ელოდება, ნავმა რომ ჩაიაროს, მერე ისევ უერთდება.