Na Kòrsou (Curaçao), Holande (Netherlands) kukonda kukonda – kaka longoki na kulwata malaya ya nkufi

Ntangu nzo ya langi ya Willemstad (Willemstad) kemonana na masa ya Saint Anna Bay (Saint Anna Bay), nge ta mona kigonsa – kana Amsterdam (Amsterdam) bakaka nsinga mosi mpi bapusaka yandi na ndambu ya equator, mpi kuyibala kubaka banzo ya gable na ndambu ya masa, ebuna ntangu ya kati ya mbu (Caribbean) kuyokaka yandi bamvula iya, yai mambu yina kele.

Banzo yai ke landaka mpenza mpila ya Holande (Netherlands) ya kusala mpe kukwenda na zulu, kansi langi – ya ndombe ya citron, ya roze ya corail, ya vert ya menthe, ya bleu ya cobalt – yonso kele ve ya nordi. Muntu mosi ya kutwadisa bantu ya kisika, yina vandaka kusimama na barrière ya Pont ya Queen Emma (Queen Emma Pont), vandaka kutubila na ndinga ya Papiamento (Papiamento). Yandi monaka mono tala banzo, yandi zitisaka ngolo, mpi yandi tubilaka mono na ndinga ya Angle (English) ti ndinga ya Holande (Netherlands): 'Nge zaba sambu na nki banzo yai kele na langi ya ngolo? Ntetembo, bantu ke tuba nde guvernere vandaka kumona nde kiezamisa ya mpembe ke pesa ngolo na meso, yandi pesaka nsiku nde banzo yonso ya langi. Kansi bantu ya kisika ke zolaka mpenza kutuba nde – beto ke zola kaka kuyibusa bantu ya Holande (Netherlands) nde awa kele ve Europa (Europe).'

Kòrsou (Curaçao) kele kizunga mosi ya Kimfumu ya Holande (Kingdom of the Netherlands), yina kele na sudi ya kati ya mbu (Caribbean Sea), pene-pene ya nsi ya Venezuela (Venezuela) na ntalu ya bakilometre 65. Bantu ya nsi yonso kele bantu 160,000. Kisika yandi kele ke monisa mambu yina ta kumina yandi: zulu mosi ya nsi ya Europa (Europe) na kati ya mbu (Caribbean), mpi mfinda ya fumu ya mafuta ya petrole mpe banzo ya ngolo ya ntangu ya bakoloniste kele na kati ya nsinga mosi ya zulu.

Ntangu mono vandaka kutambula na balabala ya Otrobanda (Otrobanda), mono waka diambu mosi yina bantu ya kutambula kuzaba ve – bankento zole ya nkulu vandaka kuzala na nzo mpi kutubila na ndinga ya Papiamento (Papiamento), konso mambu vandaka mutindu ya kutula mabanza ya Espagne (Spanish) na kati ya nitu ya Holande (Netherlands), mpi kuyika mpusa ya Afrika (Africa). Papiamento (Papiamento) kele talati ya Kòrsou (Curaçao): mambu ya ndinga ya Holande (Netherlands) kele ntalu ya bakoloniste, mambu ya ndinga ya Espagne (Spanish) kele kisika yandi kele, mpusa ya Afrika (Africa) kele mputulu ya kusumba bantu. Muntu mosi ya kusonka mambu ya kisika kusonikaka: 'Ntangu beto ke tuba Papiamento (Papiamento), beto ke tala diaka konso mbala mutindu beto kele – bantu ya kati ya mbu (Caribbean), nsi ya Holande (Netherlands), mpusa ya Afrika (Africa).'

Madya ke monisa mambu yina ya kutula. Madyanga mosi ya nkumbu Keshi Yena (Keshi Yena) – kukusa nitu ya masa ya Edam (Edam) ya Holande (Netherlands), kuyika nyama ya nsusu, pima, olive mpi raisin, mpi kuyoka tii nde masa kuyokuka – kele bonso kusonika mambu ya ntama ya bakoloniste na kati ya madya. Nkengi ya madya kusongaka mono: 'Bantu ya maswa ya Holande (Netherlands) vandaka kunata masa na zulu, bantu ya Afrika (Africa) vandaka kuyika yandi na mutindu na bo. Bamvula iya meluta, yai vandaka madya ya bantu ya kisalu – nkengi vandaka kudya nitu ya masa, bantu ya kisalu vandaka kuyika bima ya kusala na kati ya nitu ya masa yina bavandaka kukonda kudya. Kansi sikawa, yai kele madya ya ntete yina bantu ke tula na mesa na balukwikwi.'

Lamba ya kimvuka ya nsi ya Kòrsou (Curaçao) kele ya bleu ya ndombe ti bapete ya orange – bleu ya ndombe kele kati ya mbu (Caribbean Sea), orange kele kimfumu ya Holande (Netherlands). Na kati ya butiki mosi ya bima ya masano na Willemstad (Willemstad), lamba yai vandaka kuzala na kisika ya kumonika mpenza, na ndambu ya bendera mosi ya Kòrsou (Curaçao) mpi foto mosi ya ntama – kilumbu yina kimvuka ya kati ya mbu (Caribbean Cup) 2017 kupeta, balabala yonso ya Willemstad (Willemstad) vandaka ya bantu. Nkengi ya butiki vandaka bakala ya bamvula 50, yandi tubaka: 'Mpila ya ndembo (football) kele kaka nzila mosi ya Kòrsou (Curaçao) ya kupesa Holande (Netherlands) kumona beto. Beto ke salaka ve mafuta, beto kele ve na kati ya mafuta. Kansi beto kele na bana – Leandro Bacuna (Leandro Bacuna) salaka na Premier League (Premier League) ya Angleterre (England), Cuco Martina (Cuco Martina) vandaka kala muntu ya nsungi ya Everton (Everton). Ntangu bantu ya Holande (Netherlands) kumona bo, bo ta tuba: O, yai muntu ya Kòrsou (Curaçao).' Yandi zitisaka mwa ntangu, mpi yandi tubaka: 'Na ntwala ya yai, bantu mingi ya Holande (Netherlands) vandaka kuzaba ve nde Kòrsou (Curaçao) kele nsi mosi, kansi ve kaka kisika ya kupema na mbu.'

Klein Curacao (Klein Curacao) – 'Kòrsou (Curaçao) ya fioti' – kele zulu mosi ya kukonda bantu, kaka na nzo mosi ya kuyoka tii yina bavandaka kukonda kusadila mpi mposo mosi ya mpembe yina kele ve bonso nsi ya nkaka. Nkengi ya maswa pesaka nkengi ya maswa na mwana na yandi ya babakala ya bamvula 12, yandi mosi vandaka kukwenda na radio mosi yina vandaka kuzika banzembo ya ntama ya Holande (Netherlands), ebuna yandi kukwenda na reggae (reggae). 'Na Kòrsou (Curaçao),' yandi tubaka, 'radio ke zikaka ve kaka banzembo ya ndinga mosi. Ntalu ya nge kesomba na kati ya bifuti, yai ntalu ya zulu yai kesomba mutindu na yandi.'

Ntangu ya kukonda mwini, mono vutukaka na Pont ya Queen Emma (Queen Emma Pont). Tii ya pont vandaka kuyoka. Bifwanisu ya banzo ya langi na masa vandaka kukabwana na maswa mosi yina vandaka kuleka. Na pont, vandaka na muntu mosi ya kisika yina vandaka kuvutuka na nzo, muntu mosi ya kutambula yina vandaka kukanga foto ya zulu, mpi mwana mosi yina vandaka kutambula na velo na nzila – yandi vandaka na lamba ya ntama ya orange ya kimvuka ya nsi ya Kòrsou (Curaçao). Bifwanisu ya bantu yai tatu na kati ya bima ya masa kuswaswana kukutana mwa ntangu. Ebuna pont kukangama diaka. Kilumbu yonso ya Kòrsou (Curaçao) kele bonso pont yai: maswa ke zitisaka yandi, kansi yandi ke kabukaka ve mpenza – yandi ke vingila kaka maswa kupita, ebuna yandi ke kangama diaka.