ท่องเที่ยวญี่ปุ่น: วนรอบหนึ่งระหว่างเสียงฝน เสียงนกหวีด และซามูไรสีน้ำเงิน

การถ่ายทอดสดฟุตบอลโลกที่สี่แยกชิบูย่า คือจุดเริ่มต้นที่แท้จริงของทริปญี่ปุ่นครั้งนี้ของผม สามทุ่มตรง ไฟแดงทั้งสี่ด้านสว่างขึ้นพร้อมกัน คนเดินถนนถูกกั้นไว้หลังเส้นทางม้าลาย เหมือนหม้อน้ำที่กำลังจะเดือดแต่ยังไม่ทันเดือด จอเหนือตึก TSUTAYA กำลังฉายภาพทีมญี่ปุ่นก่อนแข่ง เสื้อสีน้ำเงินลอยขึ้นมาเป็นหย่อมๆ ในฝูงชน พนักงานออฟฟิศคนหนึ่งหนีบกระเป๋าเอกสารไว้ใต้รักแร้ ก้มหน้ากดข้อความเสียงส่งให้เพื่อนร่วมงาน: "คืนนี้ถ้าชนะ พรุ่งนี้คงยกเลิกประชุมเช้าได้นะ" เด็กมัธยมข้างๆ หัวเราะออกมา แต่ไม่มีใครตะโกนจริงจัง ความตื่นเต้นของคนญี่ปุ่นมักถูกกักไว้ในลำคอก่อน พอเสียงนกหวีดดังขึ้น ถึงจะกลายเป็นเสียงสูดลมหายใจของคนทั้งถนนพร้อมกันทีเดียว

ก่อนเกมเริ่ม ผมซื้อโอเด้งจากร้านสะดวกซื้อ หัวไชเท้าถูกต้มในน้ำซุปจนใสเกือบมองทะลุ ความเค็มของสาหร่ายคอมบุลอยแนบขอบถ้วยกระดาษ พนักงานถามว่าเอามัสตาร์ดไหม ผมยังฟังไม่ทันชัด เด็กข้างหลังที่ใส่เสื้อหมายเลข 7 ทีมญี่ปุ่นก็ตอบแทนว่า "すこし" (นิดหน่อย) แล้ว เขาชี้ไปที่จอ บอกว่ามิโตมะ คาโอรุเป็นคนคานากาว่า แล้วเสริมว่า เด็กที่มาจากคาวาซากิ เท้าจะมีลมจากสนามริมแม่น้ำติดตัวมา ผมมองตามมือเขาไปทางปากซอย แท็กซี่ ร่ม ผ้าพันคอเชียร์ และไอร้อนจากร้านสะดวกซื้อละลายรวมกัน จังหวะนั้นฟุตบอลไม่ใช่ข่าวกีฬา แต่มันคือกลิ่นแบบหนึ่งของโตเกียวยามดึก

วันรุ่งขึ้นไปโยโกฮาม่า ผมถึงเข้าใจว่าทำไมแฟนบอลญี่ปุ่นถึงเรียกเอนโดะ วาตารุว่า "กัปตันเงียบ" ลมทะเลจากมินาโตะมิไรพัดพาให้คนตื่นตัวเต็มที่ หน้าโกดังอิฐแดงมีพ่อพาลูกมาซ้อมส่งบอล ทุกครั้งที่ลูกรับบอลไกลเกินไป พ่อไม่เคยด่า แค่ใช้ปลายเท้าเขี่ยบอลกลับให้ พร้อมพูดว่า "もう一回" (อีกรอบ) เอนโดะเริ่มจากโยโกฮาม่า แล้วไปค้าแข้งที่ยุโรป กลายเป็นคนที่ไม่ได้เด่นฉูดฉาดแต่มักจะอยู่ในตำแหน่งที่ถูกต้องเสมอ โยโกฮาม่าก็เป็นแบบนั้น: ทะเลกว้างใหญ่ แต่เมืองไม่ส่งเสียงดัง เหมือนกองกลางตัวรับที่ประคองความคึกคักทั้งหมดไว้อย่างมั่นคง

ตอนฝนตกที่อาราชิยาม่าในเกียวโต เสียงฝนจะตกบนใบไผ่ก่อน แล้วถึงร่ม สุดท้ายลงแม่น้ำ นักท่องเที่ยวแถวสะพานโทเก็ตสึเคียวลดลงครึ่งหนึ่ง คนลากรถสามล้อพาดผ้าขนหนูไว้บนบ่า ล้อรถบดผ่านหินเปียก เกิดเสียงเอี๊ยดอ๊าดเบาๆ ผมหลบเข้าโรงน้ำชาเล็กๆ แห่งหนึ่ง เจ้าของร้านวางชาโฮจิจิร้อนๆ ลงบนโต๊ะ ทีวีปิดเสียงกำลังฉายข่าวกีฬา ในจอปรากฏภาพคูโบะ ทาเคฟุสะ เธอบอกว่าเรื่องราวของคูโบะจากนารามักถูกแฟนบอลคันไซหยิบมาเล่า เหมือนเล่าเรื่องเด็กคนหนึ่งที่วิ่งจากตรอกเล็กๆ ในเมืองเก่าไปสู่สนามโลก ระฆังวัดดังขึ้นช้าๆ นอกหน้าต่าง จู่ๆ ผมก็นึกถึงเสียงนกหวีดฟุตบอล อันหนึ่งทำให้คนหยุด อีกอันหนึ่งทำให้คนวิ่ง แต่ในญี่ปุ่น มันต่างเรียกร้องให้คุณฟังระเบียบให้ชัดก่อน

ฝนหยุดตอนพลบค่ำ ผมเดินเลียบทางเดินไผ่ หยดน้ำบนใบไผ่ตกลงใส่ท้ายทอย เย็นจนสะดุ้ง ร้านขายของที่ระลึกริมทางแขวนพวงกุญแจซามูไรสีน้ำเงินไว้ข้างแมวกวักนำโชคกับขนมมัทฉะ ชั้นเดียวกัน เด็กสาวสองคนในร้านกำลังคุยเรื่องการจัดทีม คนหนึ่งบอกว่าควรส่งมิโตมะเร็วกว่านี้ อีกคนบอกว่าคูโบะฉีกแนวรับได้ดีกว่า เสียงพวกเธอเบามาก ตอนจ่ายเงินยังกล่าวขอบคุณพนักงานอย่างสุภาพ สำหรับคนที่มาเที่ยวญี่ปุ่นครั้งแรก ความยับยั้งชั่งใจแบบนี้อาจถูกเข้าใจผิดว่าเป็นความเย็นชา แต่แค่ดูพวกเขาดูฟุตบอลจนจบเกม จะรู้ว่าความหลงใหลถูกพับไว้อย่างเรียบร้อย ใส่ในกระเป๋าเสื้อ และถูกหยิบออกมาเฉพาะตอนส่งบอลสำคัญ ในกระเป๋าทำงานมีตราสโมสร บนเคสมือถือมีรูปนักเตะ ในรถไฟไม่ส่งเสียงดัง แต่ทุกครั้งที่บุก ทุกคนจะกลั้นหายใจพร้อมกัน

ระหว่างเปลี่ยนขบวนที่สถานีเกียวโต ผมเจอชายชราในชุดสูท เขาถือหนังสือพิมพ์ฉบับเย็น พับหน้ากีฬาออกมาด้านนอก มุมกระดาษเปียกฝน เขาเห็นผมจ้องพาดหัว ก็เอียงหนังสือพิมพ์มาทางผมเล็กน้อย ชี้ไปที่รูปทีมญี่ปุ่นแล้วพูดว่า "強くなったね" (แข็งแกร่งขึ้นนะ) ไม่ได้อวด ไม่ได้อธิบาย เหมือนแค่บอกว่าวันนี้ฝนซาลงแล้ว ตอนรถไฟเข้าเทียบชานชาลา เขาพับหนังสือพิมพ์เก็บเรียบร้อย พยักหน้าให้ผม แล้วหายไปกับผู้คนบนบันไดเลื่อน คำสั้นๆ แบบนั้น อบอุ่นกว่าบทวิจารณ์ยาวๆ เหมือนความอบอุ่นของฟุตบอลญี่ปุ่น

ถึงโอซาก้า โดทงโบริใช้รสชาติดึงคนกลับมาที่พื้น แผ่นเหล็กทาโกะยากิพ่นควันขาว ซอสหวานจนเป็นประกาย กลิ่นน้ำมันหน้าร้านคุชิคัตสึติดเสื้อ เดินผ่านป้ายกูลิโกะก็ยังสลัดไม่ออก จอใหญ่ริมแม่น้ำฉายภาพย้อนหลังประตูทีมญี่ปุ่น นักท่องเที่ยวยกมือถือขึ้นถ่าย ส่วนลุงท้องถิ่นจ้องแค่ลูกส่งจังหวะสุดท้าย แล้วพึมพำว่า "そこ、うまい" (ตรงนั้น เข้าท่า) ผมได้ยินเชฟสองคนเถียงกันเรื่องกัมบะโอซาก้ากับทีมชาติตรงร้านซูชิยืนกิน คนหนึ่งบอกว่าฟุตบอลโลกทำให้เด็กอยากเล่นฟุตบอลมากขึ้น อีกคนบอกว่าเด็กต้องหัดเข้าแถวก่อน แย่งบอลก็ห้ามแย่งกันมั่วๆ ฟังเหมือนมุกตลก แต่ก็เป็นญี่ปุ่นมาก

พอดึกขึ้นอีกนิด ประตูม้วนของร้านค้าค่อยๆ ปิดลงตามลำดับ ควันน้ำมันยังติดอยู่ตามมุมถนน เหมือนเสียงปรบมือที่ไม่ยอมจางหายไปหลังจบเกม

ผมชอบความขัดแย้งที่ซื่อสัตย์แบบนี้ โตเกียวยัดโลกทั้งใบไว้ในสี่แยกเดียว เกียวโตเก็บเสียงฝนไว้เหมือนหนังสือโบราณ โอซาก้ากระจายความอยากอาหารและระดับเสียงไว้บนถนน แต่สิ่งที่ทำให้การเดินทางอยู่ในความทรงจำจริงๆ คือรอยแยกเล็กๆ ที่รู้ได้เฉพาะเมื่อเดินผ่านด้วยตัวเอง โอเด้งร้านสะดวกซื้อตอนตีสามมีคอมบุและความง่วงในน้ำซุป เสียงระฆังวัดกับเสียงนกหวีดหมดเวลาต่างทำให้คนเงียบลงทันทีเหมือนกัน ผู้คนบนชานชาลารถไฟที่ใส่เสื้อทีมจะเรียงแถวกันเป็นสองแถวโดยอัตโนมัติ ก่อนฉลองต้องไม่ขวางทางกลับบ้านของคนอื่นก่อน

ก่อนกลับ ผมกลับไปชิบูย่าอีกครั้ง จอไม่มีเกมแล้ว เหลือแค่โฆษณา สี่แยกยังคงปล่อยคนตรงเวลาเหมือนเดิม เด็กผู้ชายตัวเล็กใส่เสื้อทีมญี่ปุ่นใหญ่เกินตัว เดินตามหลังแม่ ใช้เท้าเขี่ยลูกบอลล่องหนเบาๆ พอไฟเขียวหมด เขา "หยุด" ลูกบอลไว้หน้าเส้นขาว ไม่ได้ข้ามไป ผมคิดว่า นี่คือส่วนที่เขียนถึงยากที่สุดในการท่องเที่ยวญี่ปุ่น: คุณคิดว่าตัวเองมาไล่ตามแสงนีออน วัด ราเม็ง และนักเตะดาวดัง แต่สุดท้ายกลับจำเด็กคนหนึ่งที่หยุดบอลหน้าไฟแดงได้ ความหลงใหลในฟุตบอลของญี่ปุ่นไม่ได้ถูกตะโกนออกมาเสมอไป มันซ่อนอยู่ในสายลมทะเลของคานากาว่า ในถนนเก่าของนารา ในการฝึกส่งบอลของโยโกฮาม่า และในหัวใจของทุกคนที่รู้จักรอคอยเสียงนกหวีด