Yaponiya səyahəti: Yağış səsi, fit səsi və mavi samuraylar arasında bir dövrə

Şibuya yolayrıcında Dünya Kuboku canlı yayımı — bu, mənim Yaponiya səyahətimin həqiqətən başladığı yer oldu. Axşam saat doqquzda dörd tərəfdən qırmızı işıqlar eyni anda yandı, piyadalar zebra xəttinin arxasında dayandı, qaynamaq üzrə olan bir qazan su kimi. TSUTAYA binasındakı ekranda Yaponiya millisinin oyunöncəsi görüntüləri göstərilirdi, mavi formalar izdihamın içindən dalğa-dalğa üzə çıxırdı. Bir ofis işçisi çantasını qoltuğuna sıxıb, həmkarına səsli mesaj göndərirdi: "Bu axşam qazansaq, sabahkı səhər iclası ləğv olunar, yəqin." Yanındakı lisey şagirdi güldü, amma heç kim həqiqətən ucadan qışqırmadı. Yaponların həyəcanı çox vaxt əvvəlcə boğaza yığılır, fit səsi eşidiləndə isə bir anda bütün küçənin nəfəs alma səsinə çevrilir.

Oyun başlamazdan əvvəl kombini mağazasından bir qab oden aldım. Turp bulyonda yarı şəffaf olana qədər bişmişdi, kombu yosununun duzlu dadı kağız qabın kənarına doğru qalxırdı. Satıcı xardal istəyib-istəmədiyimi soruşdu, mən hələ anlamamış arxamdakı Yaponiya 7 nömrəli forması geyinmiş oğlan mənim yerimə "sukoshi" dedi. O, ekranı göstərib Mitoma Kaorunun Kanaqavalı olduğunu dedi, sonra əlavə etdi ki, Kavasakidən çıxan uşaqların ayaqlarında çay kənarındakı meydançanın küləyi var. Mən onun işarə etdiyi istiqamətə — küçə başına baxdım: taksilər, çətirlər, azarkeş şərfləri və kombini mağazasının buxarı bir-birinə qarışmışdı. O anda futbol idman xəbəri deyildi, gecə Tokiosunun bir qoxusuydu.

Ertəsi gün Yokohamaya gedəndə anladım ki, Yaponiya azarkeşləri niyə Endo Vatarunu həmişə "sakit kapitan" adlandırırlar. Minato Mirai-nin dəniz küləyi insanı ayıldırdı, qırmızı kərpic anbarın qarşısında bir ata övladına top ötürmə məşqi etdirirdi. Uşaq hər dəfə topu çox uzağa dayandıranda ata danlamırdı, sadəcə ayağının ucuyla topu geri çevirib "mō ikkai" deyirdi: bir dəfə daha. Endo Yokohamadan çıxdı, sonra Avropada diqqət çəkməyən amma həmişə yerində olan bir oyunçuya çevrildi. Yokohama da elədir: dəniz genişdir, amma şəhər səs-küylü deyil, bir dayaq yarımmüdafiəçisi kimi, bütün həyəcanı sakitcə daşıyır.

Kiotoda Araşiyama-da yağış yağanda səs əvvəlcə bambuk yarpaqlarına düşür, sonra çətirə, ən sonda çaya axır. Toqetsukyo körpüsünün yanında turistlərin yarısı azalmışdı, rikşaçı dəsmalı çiyninə atıb, təkərlər yaş daşların üstündə yüngülcə cırıldayırdı. Mən kiçik bir çay evinə sığındım, sahibə isti hōjicha çayını masaya qoydu, televizor səssiz idman xəbərləri göstərirdi. Ekranda Kubo Takefusa göründü, o dedi ki, Kubonun Nara hekayəsini bir çox Kansai azarkeşi danışır — qədim paytaxtın dar küçələrindən dünya səhnəsinə qədər top qovan bir uşaq kimi. Pəncərədən məbəd zəngi ağır-ağır yüksəldi, birdən futbol fiti ağlıma gəldi: biri insanı dayandırır, biri qaçmağa vadar edir, amma Yaponiyada hər ikisi əvvəlcə nizamı dinləməyini tələb edir.

Axşamüstü yağış kəsildi, mən bambuk cığırı ilə çölə doğru getdim. Bambuk yarpaqlarından su damcıları boynuma düşür, soyuqluğu ilə insanı sıçradırdı. Yol kənarındakı suvenir dükanında mavi samuray brelokları, maneki-neko və maça peçenyeləri eyni rəfdə düzülmüşdü. İçəridə iki qız heyəti müzakirə edirdi, biri Mitomanı daha tez salmaq lazım olduğunu, digəri Kubonun müdafiəni daha yaxşı yardığını deyirdi. Səsləri çox alçaq idi, ödəniş edəndə də satıcıya ciddi-ciddi təşəkkür etdilər. İlk dəfə Yaponiyaya səyahət edənlər üçün bu cür təmkin soyuqluq kimi səhv başa düşülə bilər; amma onlarla bir oyun izləsəniz, görərsiniz ki, hərarət səliqə ilə qatlanıb cibə qoyulub, yalnız həlledici ötürmə anında çıxarılır. İş çantasında komanda loqosu, telefon qabında oyunçu şəkli var, qatarda səs-küy salmırlar, amma hər hücumda nəfəslərini eyni anda tuturlar.

Kioto vağzalında qatar dəyişəndə kostyumlu yaşlı bir kişi ilə rastlaşdım. Əlində axşam qəzeti var idi, idman bölməsi çölə qatlanmışdı, kağızın küncü yağışdan islanmışdı. Başlığa baxdığımı görüb qəzeti mənə tərəf bir az çevirdi, Yaponiya millisinin şəklini göstərib "tsuyoku natta ne" dedi: güclənmişik, elə deyilmi? Nə lovğalıq, nə də izah — sadəcə, bu gün yağışın nəhayət yüngülləşdiyini deyirmiş kimi. Qatar stansiyaya daxil olanda qəzeti qatladı, mənə baş işarəsi etdi və izdihamla birgə eskalatorlara doğru gözdən itdi. O cür qısa bir cümlə, uzun şərhlərdən daha çox Yaponiya futbolunun istiliyini hiss etdirir.

Osakaya çatanda Dotonbori insanı qoxularla yenidən yerə çəkdi. Takoyaki dəmir tavasından ağ tüstü qalxır, sous parlaq şirinlikdə idi; kuşikatsu dükanının qarşısındakı yağ qoxusu pencəyə hopmuşdu, Gliko reklam panosunun yanından keçəndə belə çıxmırdı. Çay kənarındakı böyük ekranda Yaponiya millisinin qolu təkrar oynanırdı, turistlər telefonlarını qaldırırdı, yerli yaşlı kişi isə yalnız son ötürməyə baxıb "soko, umai" dedi: ora, məharətli. Mən ayaqüstə suşi dükanının yanında iki aşpazın Qamba Osaka ilə milli komandanı müzakirə etdiyini eşitdim, biri Dünya Kubokunun uşaqları daha çox futbol oynamağa həvəsləndirdiyini, digəri isə uşaqların əvvəlcə növbəyə durmağı öyrənməli olduğunu, topu qapmağın da nizamsız qapılmamalı olduğunu dedi. Zarafat kimi səslənirdi, amma çox yapon idi.

Gecə bir az da dərinləşəndə dükanların pərdə qapıları bir-bir endi, yağ qoxusu hələ də küçə başında qalırdı — oyun bitdikdən sonra dağılmağa razı olmayan alqış səsləri kimi.

Mən bu vicdanlı ziddiyyəti xoşlayıram. Tokio dünyanı bir yolayrıcına sığışdırır, Kioto yağış səsini qədim kitab kimi qoruyur, Osaka iştahı da, səsini də küçəyə sərir; amma səyahəti həqiqətən yaddaqalan edən, yalnız gəzərək kəşf etdiyin o kiçik boşluqlardır. Gecə kombini mağazasında oden bulyonunda kombu və yuxusuzluq var, məbəd zəngi də, oyunun son fiti də insanı birdən susdura bilər, qatar stansiyasında milli forma geyinənlər avtomatik iki sıraya düzülür — sevinməzdən əvvəl başqalarının evə getməsinə mane olmamaq üçün.

Yola düşməzdən əvvəl yenidən Şibuyaya qayıtdım. Ekranda oyun yox idi, sadəcə reklamlar, yolayrıcı yenə vaxtında piyadaları buraxırdı. Balaca bir oğlan özünə böyük gələn Yaponiya millisi formasında anasının arxasınca gedir, ayağının ucu ilə görünməyən bir topu yavaşca sürürdü. Yaşıl işıq bitəndə o, topu ağ xəttin qarşısında "dayandırdı", keçmədi. Fikirləşirəm ki, Yaponiya səyahətinin ən çətin yazılan hissəsi məhz budur: sən elə bilirsən ki, neon işıqları, məbədlər, ramen və ulduz futbolçular üçün gəlmisən, amma sonda yadında qalan, qırmızı işıqda topu dayandıran bir uşağın təmkinidir. Yaponiyanın futbol hərarəti həmişə səslənmir — o, Kanaqavanın dəniz küləyində, Naranın qədim yollarında, Yokohamanın top ötürmə məşqlərində, həm də fit səsini gözləməyi bilən hər kəsin qəlbində gizlənib.