Luendu lua Japon: Kwenda pankatshi pa lueleketa lua mvula, filimbi, ni Bana ba Buloba ba Bulê

Ku Shibuya, pankatshi pa njila mikole, kudifula kua Coupe du Monde kuvua luendu luanyi lua Japon lukatuka. Diba dia dituku dituku, matala anayi aya mukùnzè avua akangana pankatshi, bantu bavua babajikijibue kunyema kua minkolola, bu bungi bua mayi adi pabuipi ne kutokola. Panyima-panyima, madidi a kumpala a TSUTAYA avua aleja bipepe bia équipe ya Japon, bivuala bia bulê bivua bimweneka mu bungi bua bantu. Muluma umwe uvua mufwadikile mukanda wende mu maboku, utelefona kudi mukuabo: 'Ebu butuku bionso bienda bimpe, tshia mu matuku e bungi kebituikala anyi.' Bana ba école secondaire bapua pabuipi nende bavua batweka, kadi kavua muntu udi ubopola. Disanka dia bana ba Japon didi disokome kumpala mu mukungu, katshia filimbi kayibopola, tshianana tshikadika butookeji buonso bua njila.

Kumpala kua match kutambisha, mu butike bua konbini nadi nasumba tshiseba tshia oden. Dikundu divua dibombela mu mashi anyi kashidi kamueneka, kantu ka kombu kavua kalama panshi pa mbeke ya tshipapilanu. Muena mudimu mu butike wakalomba anyi ndi musue mutarde, kantshia nkadi mumvua bimpe, muluma udi mufuadile bivuala bia numéro 7 bia Japon, udi ku nyuma kuanyi, wakambila anu nende 'nansha'. Walonda ku madidi nanku Mitoma udi muana wa Kanagawa, kabidi walonda nanku bana ba Kawasaki mu makasa abu badi ne lueleketa lua tshibambalu tshia pabuipi ne musulu. Nadi natshila kua tshianza tshiende kulangila pambelu pa njila, taxi, bivuala bia mvula, bivula bia kukolesha, ni tshisùkù tshia konbini biavua bisangakane. Ku kashidi ako, football kavua diambu dia sport, kadi uvua tshipupe tshia mu butuku bua Tokyo.

Dituku dilonda, ku Yokohama, tshianana tshianvua nkumvue dîyi dia Endo mmutangile bu 'mfumu udi mulele' ku bantu ba Japon. Lueleketa lua mbuu kua Minato Mirai luvua lunyemuna muntu bimpe, kumpala kua nzubu ya brique rouge kuvua ne tatu udi ulongesha muana wende kusenda bolo. Muana wende nsenda bolo pakatampe, tatu kena umubopola, ubweja bolo kudi muana ne dikasa diende, nanku: 'Tshia kabidi.' Endo wakatuka ku Yokohama, kunyima wakayanga mu Europe bu muntu udi kena wenza makebu, kadi udi pankatshi pa tshiena tshilenga tshia bualu bua yeye. Yokohama nende anu bobu: mbuu ya pande, cimenga kena tshibingu, bu muena football udi ulama, udi usenda bionso bia diakalenga ne bua kushipa.

Ku Kyoto, ku Arashiyama, pankatshi pa mvula ilokake, dîyì difika kumpala ku matu a nsangù-sangù, kunyima ku matalelaja, ku nshikilu ku musulu. Bana ba luendu ku tshibuelu tshia Togetsukyo bavua bapunguluke tshipindji, mfumu wa kalakala uvua mutele bufuka buende ku tshianza, makaya a kalakala ayelele panyi pa mabue amaneshe mvula, muntu uvua wumvua diulu dia tshiawu. Nadi nafikama mu ka nzubu kaayi ka thée, mama mukaji wa nzubu wakatula ka kopu ka thée wa mujike kumesa, télévision kayivua ne dîyì, kadi yivua ileja malu a sport. Ku madidi muvua mumueneka Kubo, wakamba nanku dîyi dia Kubo ku Nara diambuka bavule mu Kansai, bu muntu udi ufuma ku njila ikese ya cimenga kya kala, waya nkupola ku match a buloba buonso. Pambelu, dîyì dia nzubu ya Nzambi diakalonja bukidi, tshianana nadi napopila filimbi ya football: umwe udi wimika muntu, mukabo udi wenda, kadi mu Japon, bionso bibidi bidi bikulomba kuteleja kumpala.

Tshikokotoshi mvula yaleka, nadi napita pankatshi pa nsangù-sangù. Mayi a matu a nsangù-sangù avua apona mu nshingu yanyi, lole loonso lolokoma. Ku nzubu ya bintu bia luendu, bintu bia kufungula bia Bana ba Buloba ba Bulê biavua biyikidibue pabuipi ne chat maneki, ni biskuiti bia matcha. Mu nzubu, bakaji babidi bavua bafunda diambu dia équipe, umwe nanku Mitoma udi ne bua kumueneka bukidi, mukabo nanku Kubo udi mumanye kukatula mili ya kudikengesha. Badidi bakuile bua kupelela, kabidi pavua basumba, bavua batumbisha muena mudimu wa butike. Kudi muntu wa luendu lua kumpala kua Japon, kudiebeja koku kudi kumueneka bu kushipa; kadi mutangile match nabu, disanka didi disongulule bimpe, dishilame mu nsakala, katshia passe ya bualu bua diakalenga kadiwambeja. Mu nsakala ya mudimu mudi emblème ya équipe, ku ndambu ya téléphone mudi bapele, mu train kabena bopola, kadi pankatshi pa attaque yonso, bionso babu bapema pankatshi.

Ku Kyoto Station, nadi nasangane mukulumpe udi mufuadile bivuala bia mudimu. Mu maboku mende muvua ne mukanda wa matuku, mukanda wa sport uvua musongulule ku pambelu, tshipeshi tshia tshipapilanu tshiamaneshe mvula. Wakamona anyi ndi muleje tshiena tshidi panshi, nansha bikadile bu muntu wenza muoyo, wakangumisha mukanda wende kumbidi kuanyi, walonda ku foto ya équipe ya Japon nanku: 'Bafikile bakole.' Kena uvua wenza lua kudisumbula, kena uvua wamba diambu dikuabo, anu bu muntu udi wamba nanku mvula yapue. Train ipue kufika, wakalongolola mukanda, wakangunyinga ne mutue, kabidi wakanyema mu bantu mu escalier ya lusenduki. Dîyì didi dipi kudia, kadi didi dileje butookeji bua football ya Japon bukole kupita biumvuajibue.

Ku Osaka, Dotonbori udi wakulesha kudi buloba ne kununka kuende. Moto wa mbokoto ya tshombo ya takoyaki udi wakunama muulu, sauce yende yivua ne butookeji bua butooke bwa bungi; kununka kua mafuta a kushikula kua nzubu ya kushikula kuvua kutama ku bivuala, nansha muntu mupite kumpala kua madidi a Glico, kenaku mua kukatula. Panyima-panyima ku musulu, écran ukole wavua uleja kabidi but ya Japon, banayi bavua basende téléphone yabu, kadi bakulumpe ba mu ditunga bavua baleja anu passe ya nshikilu ne dîyì dabu: 'Koku, bimpe.' Pabuipi ne nzubu ya sushi ya kuimana, nadi numvua bakishi babidi bafunda diambu dia Gamba Osaka ni équipe nationale, umwe nanku Coupe du Monde idi yenza bana basue kunyema football, mukabo nanku bana ba kumpala badi ne bua kulonga kulama mudimu, nansha kusenda bolo kena tshia kukwata mu tshitusulu. Tshivua tshiumvua bu dîyi dia mushipu, kadi tshia Japon.

Butuku bukole bukidi, bidibulu bia butike biapua kulemala, tshisùkù tshivua tshiamane panshi pa mbinga, bu bantu ba match bapele kusambakana, bu mikonko ya kusambisha kena musue kuluwa.

Ndi munange kudipatakana koku kua bine. Tokyo udi ubula buloba buonso mu tshibuelu tshia njila, Kyoto udi ulama dîyì dia mvula bu mukanda wa kala, Osaka udi wakasha nzala ni dîyì panyi pa njila; kadi tshidi tshikasha luendu ludi lua bualu ne bualu, ndi bintu bikesekese bia kumona anu ne makasa. Mvita ya butuku mu konbini, mu tshiseba tshia dikundu, mudi kombu ni butookeji; dîyì dia nzubu ya Nzambi ni filimbi ya nshikilu ya match biakula kushiya muntu mulele; ku station ya train, bantu bafuadile bivuala bia équipe badi basangula balunda babidi babidi, kumpala kua kusansya, kena muntu udi wimika mukabo mu njila.

Kumpala kua kuya, nadi nabweja kabidi ku Shibuya. Ku écran kukavua match, anu publicité, tshibuelu tshia njila tshikadika tshilekela bantu bua kupita ku diba didi dilengele. Ka muana kalume kavua kafuadile kivuala kia équipe ya Japon kia munene, kanyeme kunyima kua mamwèbè, ne dikasa diende anu kanyemuna ka bolo kakamueneka. Tshia mua tshia bulê kupue, wakimika bolo kumpala kua munkolola mutoke, kena wapitepo. Ndi napopela nanku, ewu ndi tshipindji tshia diakalenga kulemba diambu dia luendu lua Japon: udi wipopela nanku wafikile bua kumona mwinda wa tshibungu, nzubu ya Nzambi, ramen, ni bana ba football ba ditumi, kadi tshidi tshiakushala mu mutshima ndi kudiebeja kua ka muana muya munkolola mukùnzè. Disanka dia football dia Japon kavua tshia kubopola, didi dishilame mu lueleketa lua mbuu lua Kanagawa, mu njila ya kala ya Nara, mu kusenda bolo kua Yokohama, kabidi mu mutshima wa muntu yonso udi mumanye kuteleja filimbi.