Loeto lwa kgwele ya dinao lwa Côte d'Ivoire: Go tswa Abidjan go ya Grand-Bassam, go lelekisa bolo e e dirang gore naga e didimale

Fa ke goroga kwa Abidjan, phefo e e kwa ntle ga boemafofane e ne e tshwana le e e kolobileng ke metsi a lewatle, e le bothitho e le bongola, e phatsima, mme e ntse e na le monkgo wa mosi wa tlhapi e e besitsweng. Tekesi e leba toropong, mokgweetsi a baya radio mo setsheong sa metshameko, moamogedi a bala maina a batshameki ka puo ya Sefora ka bonako. Fa a utlwa Drogba, ga a ka a retologa, o ne a kokota fela lebidi ka monwana: "Fano mongwe le mongwe o a mo itse."

Mo Côte d'Ivoire go dira kgwele ya dinao + loeto, go thata go kgaoganya dilo tse pedi. O ya go bona toropo, toropo e tla go tlisetsa lebala la kgwele fa pele ga gago; o ya go reetsa dipolelo, dipolelo kwa bofelong di boela mo hempereng eo e namune.

Plateaux ya Abidjan e tshwana le setheo sa madi se se potlakelang go ipaka. Dikago tse dikgolo, dibanka, dipota tsa ditlhalase, ditsela tse di tlhamaletseng, mekgabo e mesweu ya St. Paul's Cathedral e phuthologile fa thoko ga letsha la lewatle, jaaka seile se se budulwang ke phefo. Fa o eme mo borogong ka maitsiboa o leba bokagodimo, o ka batla o lebala gore ke Bophirima jwa Afrika. Batho ba ba apereng disutu ba tswa mo dikagong tsa ofisi, dithuthuthu di tsamaya mo gare ga pharakano ya dikoloi, mabone a a kgakala a simolola go phatsima.

Mme letsatsi le le latelang fa ke tsena mo Adjame, Abidjan e fetotse sefatlhego. Fa go se na tatelano e e tsididitsweng ya Plateaux, go na le mafelo a go rekisa, dinaka, masela, dihempe tsa bogologolo, dinose le mokgosi wa batho o o sa kgaotseng. Fa thoko ga seteishene sa dibese tse ditelele, morekisi wa dihempe o ne a faphatlhaladitse Chelsea, Marseille le bosetshaba jwa Côte d'Ivoire mo moleng o le mongwe. Hempe ya bogologolo ya namune ya nomoro 11 e ne e fokelwa ke phefo e le budulegile, jaaka e santse e taboga. Morekisi a re: "Drogba ga se motshameki fela. O re dirile gore re dumele gore naga eno e ka ema go reetsa lefoko."

O ne a bua ka nnete e e setseng e tsene mo hisetoring ya kgwele ya dinao ya 2005. Côte d'Ivoire e sena go tsena World Cup la ntlha, Drogba le badirimmogo ba ne ba khubama mo phaposing ya go fetola diaparo fa pele ga khamera, ba kopa mafatshe a a lwang go latlha dibetsa. E ne e se papatso, ga se segopotso se se kgabisitsweng morago, mme e le mo moriting wa ntwa ya selegae, setlhopha sa banna ba bannye ba ba tumileng thata, ba dirisa kgwele go goeletsa batho botlhe. Morago go emisa ntwa, dipuisano, tsela ya kagiso ka nnete e ne e ka se fediwe ke motshameko o le mongwe fela, mme motsotso oo o dirile gore Côte d'Ivoire e nne le modumo o o tshwanang. Kgwele e dirile gore batho ba eme ka fa letlhakoreng le le lengwe sebakanyana, mme seo se ne se setse se le segolo.

Go tswa Adjame, ke ne ka ya kwa maquis e e kwa Treichville. Tafole ya logong e ne e khurumeditswe ka lesela la polasetiki, attiéké e tshwana le kapoko e e thubagantsweng mo sejaneng, fa thoko go na le tlhapi e e besitsweng, anyanese, pepere le tamati. TV e ne e le mo sekhutlong, modumo wa yone o feta wa mmino. Batho ba le mmalwa ba ba neng ba le gaufi ba ne ba ganetsana ka tsotlhe, mme fa sekirini se bontsha dipoeletso tsa bosetshaba, botlhe ba ne ba ema motsotswana. Kganetsano ga ya ka ya nyelela, e ne ya fetoga fela go nna kganetsano ka metae. Ditafole tsa dijo tsa Côte d'Ivoire di ka nna modumo thata, mme fa bolo e goroga, modumo o fetoga puo e e tshwaraganetsweng.

Go ya Grand-Bassam ga go bokgakala, koloi e tswa mo pharakanong ya Abidjan, phefo ya lewatle ka bonya e fokotsa monkgo wa peterolo wa toropo. Grand-Bassam e kile ya nna toropokgolo ya nako ya bokoloniale, jaanong dikago tsa bogologolo di a hephethega, mebila e didimetse, mme lebopo la lewatle le le bothabo. Makubu a tswa kwa Gulf of Guinea, mmala ga se ka metlha o le botala jwa loapi jwa posekarata, mme o na le nonofo e e kgorothang. Bana ba ba fa thoko ga lebopo ba kgwela bolo ba sa rwala ditlhako, dikgoro e le ditlhako tse pedi. Bagolo ba dutse fa tlase ga moriti o o dirilweng ka logong ba nwa biri, mosi wa koko e e besitsweng le tlhapi o fokelwa ke phefo ya lewatle.

Lewatle la fa le go gakolola gore loeto ga se go tshwaya mafelo fela. Ka 2016, Grand-Bassam le yone e ne ya itemogela tlhaselo le botlhoko. Mme fa o dutse fa thoko ga lewatle, o lebela bana ba lelekisa bolo, o bona morekisi a phatlola khokonate, o bona baeti le batho ba selegae ba le mo moriting o le mongwe go tshaba letsatsi, o tla tlhaloganya gore nonofo ya go itsosolosa ya Côte d'Ivoire ga se lefoko la papatso. Ga se go lebala tse di fetileng, mme ke go tswelela go tshela fa thoko ga tse di fetileng.

Morago ga go tswa lotshitshing, koloi e leba Yamoussoukro. Mafapha a tsela a na le dipalema, ditlhare tsa rabara le dinao tsa cocoa tse di anetsweng mo tseleng. Côte d'Ivoire ke naga e kgolo ya cocoa mo lefatsheng, mme mo loetong se se gakologelwang tota ga se letshwao la "ya ntlha mo lefatsheng," mme ke monkgo wa dinao tse dintsho tse di anetsweng mo leseleng la polasetiki: go bedisiwa, mongobo, botshe jo bo besitsweng ke letsatsi.

Basilica ya Our Lady of Peace ya Yamoussoukro e ne ya bonala kgakala, e sa tshwane le nnete. Gantsi e bapisiwa le St. Peter's Basilica ya Vatican, selotho se segolo, dipilara le lolwapa lo logolo lo lo se nang sepe di ne di tshwana le tse di tsentsweng mo mafelong a magolo a Afrika. Fa o tsena, modumo wa dinao o galalediwa mo marleng. Ditlhalase tsa mebala di gasa lesedi mo fatsheng, baeti ga ba bantsi, go didimetse mo motho a ka utlwang fela phefo e e tsididi le modumo wa dinonyane kwa kgakala. Lefelo le le tsereganya motho, gape le a gakologelwa: naga e nnye e dirisa kago e kgolo go bontsha ditumelo tsa yone, mme kwa ntle ga kago, tumelo ya nnete mohlomongwe e elela fa gare ga mmaraka, kereke, mosque, lebala la kgwele le ditafole tsa malapa.

Fa ke boela Abidjan, polelo ya ga Haller e ne ya buiwa gape. Ka 2022, o ne a sa tswa go tsena Borussia Dortmund fa a lemogiwa ke mogare wa testes. Karo, kalafi, go boela motshamekong, se e ne e setse e le polelo e e boima mo go lekaneng. Morago, mo Afrika Cup ya 2023 e e neng ya diegisiwa go fitlha 2024 ka ntlha ya mogare, o ne a tsenya dintlha tsa botlhokwa go Côte d'Ivoire, mme a tsenya nno ya phenyo mo makgaolakgannyeng kgatlhanong le Nigeria. Côte d'Ivoire e le moamoheli ya fenya, jaaka filimi e go neng go se ope yo o ka e kwalang pele.

Bosigo joo ke ne ka feta Plateaux gape. Dikago tse dikgolo di ne di tshubile mabone, fa thoko ga letsha la lewatle go na le bana ba ba kgwelang bolo e e gotletsweng. Kgakala modumo wa Adjame o ne o sa utlwale, mme ke a itse o santse o le teng, makhubu a Grand-Bassam a santse a le teng, selotho sa Yamoussoukro le sone se santse se phatsima bosweu mo bosigong. Loeto lwa kgwele ya dinao lwa Côte d'Ivoire ga se tsela ya go latela dinaledi, ke tsela ya go tlhaloganya naga: Drogba o dirile gore batho ba gakologelwe gore kgwele e ka kopa ntwa go emisa, Haller o dirile gore batho ba bone gore morago ga bolwetse go santse go na le bosimega, mme bana ba mebila ba go gakolola gore ditlhamane tsotlhe di simologile e le motho a le mongwe, dinao tse pedi, bolo e le nngwe.

Fa o batla go bona lewatle fela, Côte d'Ivoire e na le lewatle; fa o batla go bona toropo fela, Abidjan le yone e a kgatlha. Mme lebaka la nnete la go tla, ke gore fa o tla lemoga gore kgwele ya dinao ga se motshameko fela. E ka nna hempe ya bogologolo mo mmarakeng, dikgoro tsa ditlhako mo lebopong, dipoeletso mo mogaleng wa molebeledi wa kathedrale, le tumalano e e didimetseng e naga e e fitlelelang mo botshelong jo bo modumo.