🇨🇮 Ivory Coast · Les Elephants

Tamsizzelt n takurt n uḍar n Tegduda n Uẓer: Seg Abidjan ar Grand-Bassam, ḍfaṛ yiwen n uccen i d-yessusmen tamurt

Mi d-riɣ ɣer Abidjan, aḍu sdat n ufrag yettban-d am wakken i t-id-yewwi yilel, d aẓeḥḥan, d acaɛeɛ, yesɛa daɣen cwiṭ n rrayeḥa n ddexxan n yiselman. Takeṛṛust tedda-d ɣer temdint, anehhar yerra-d aṛadyu ɣer tbadut n wenkum, amekkaṛ la yettɛawad ismawen n yimurarren s Tefṛensist s tazzla. Mi d-isel i Drogba, ur d-yezzi ara, yeḍfer-d kan yiwen n uḍad ɣef uɛerrḍaḍ n tmacint: "Da, yal yiwen yessen-it."

Deg Tegduda n Uẓer (Côte d'Ivoire), ma tebɣiḍ ad d-tesɛuḍ takurt n uḍar + tamsizzelt, iwaɛeṛ ad d-tebḍuḍ sin n yiɣawsiwen. Tettwaliḍ tamdint, tamdint ad ak-d-tessers annar sdat-k; tettwaliḍ lḥikayt, lḥikayt ad d-tuɣal ɣer tafsa-nni tazerwalt.

Ivory Coast - 阿比让(Abidjan)
Ivory Coast · 阿比让(Abidjan)

Plateaux n Abidjan, d ayen i d-yettɛawaden am wakken d ammas n tderrimt i iɛehhilen ad d-yessebgen iman-is. Tiɣermin tihrawin, lbanka, leḥyuḍ n zzaǧ, iberdan i d-yettwaɣezzen, tiṣerin timellalin n Tamegdayt n Bulus tameqqrant ɣef yiri n umesga ttwarnant-d am yiwen n uklew i d-yettwasnejbad s uḍu. Tameddit, mi tebḍuḍ ɣef tleggʷit, ad twaliḍ iḍer n yigenni, ahat ad tettuḍ dakken deg Tefriqt n Umalu. ɣef yiri n webrid, irgazen n lebsa tesɛan-d seg yiberdan n tnegluft, timuturin ttekkesent-d gar n tnezzut, tifawin deg tmerrit ttuɣalent-d yiwen s yiwen.

Maca azekka-nni, mi d-kecmeɣ ɣer Adjame, Abidjan tuɣal-d s wudem nniḍen. Da, ulac tannumi n Plateaux, ala yiḥuna, ineḥnayen, tifukiwin, tifsa n zik n takurt, tsaṛin d yimdanen i d-yettazzalen yiwen s yiwen. ɣer tama n teɣsert n tmacint n yiberdan, inezzarfu n tifsa n takurt ɛelqen-d Chelsea, Marseille d terbaɛt taɣelant n Tegduda n Uẓer ɣef yiwen n umrar n wesɣaṛ. Yiwen n tafsa taqburt n umḍan 11 d tazerwalt tettwaḥulfu-d s uḍu, am wakken mazal la tettazzal. Bab n tḥanut yenna-d: "Drogba mačči d amarir kan. Yessemɣer-aneɣ ad d-naamen dakken tamurt-a tezmer ad d-teḥbes ad d-tessiwed yiwen n wawal."

Isali i la d-yettɛawad d win i d-yekkan seg useggas 2005, d win i kecmen ɣer umezruy n takurt n uḍar. Mi d-tekcem Tegduda n Uẓer i tikkelt tamezwarut ɣer Ukrwas n Umaḍal, Drogba d yimeddukal-is deg texxamt n useda, sdat n tkamirat, ɛeqqlen-d ɣef tegumma, ttxilent-d i sin n yidisan n yimenɣi ad d-sersen ibarden. Ur yelli d tizeɛwat, ur yelli d tinegwa i d-yettwabnan deffir, maca deg tlemmast n tmennaɣt, yiwen n ugerru n yilemẓiyen i yesɛan ismawen s waṭas, s takurt n uḍar, ssutɣen-d ɣer medden meṛṛa. Sakin, aḥbas, ameslay, abrid n talwit, s tidet, ur d-yezmir ara ad tibaddlen s yiwen n urmud kan, maca teswiɛt-nni tsemɣer Tegduda n Uẓer ad d-tesɛu aṣut i d-yettɛawaden. Takurt n uḍar tessers-d imdanen s telqayt ɣef yiwen n wemḍiq, ayagi yakan d ameqqran.

Ivory Coast - 亚穆苏克罗(Yamoussoukro)
Ivory Coast · 亚穆苏克罗(Yamoussoukro)

Seg Adjame, ffɣeɣ, riɣ ɣer yiwen n umudir (maquis) n Treichville. Tiḍeblit n wesɣaṛ tettwamennaɛ s tferkit n blaṣṭik, attiéké am wakken d wedfel i d-yettwaɣzen ɣef tḍeblit, deg tama-s d aslem i d-yettwaḥman, tiẓalim, ifelfel d ṭumaṭic. Tiliẓri tella teɛleq ɣer teɣmert, taɣect-is tugar taɣect n uẓawan. Kraḍ n yemdanen deg tḍeblit n tama, zik la ttemḥazent ɣef watig, mi d-tesken tiliẓri tawalaḍ n terbaɛt taɣelant, akk ḥebsen azgen n teswiɛt. Amennuɣ ur yelli ara, maca yuɣal d yiwen n umennuɣ ɣef tmesrit n tmennaɛt. Tiḍeblit n Yimeẓdaɣ n Tegduda n Uẓer tezmer ad tili d tin i d-yessuraren, maca kan mi d-tettas takurt, lehdeṛ ad yuɣal d yiwen n wawal.

Abrid ɣer Grand-Bassam ur iɛewwiq ara, takeṛṛust teffeɣ seg uḥbas n Abidjan, aḍu n yilel yessuɣ-d rrayeḥa n gasoil n temdint s leɛqel. Grand-Bassam tella d tamanaɣt n temtert deg zik n lweqt, tura, lbuni taqburt teffeɣ, iberdan ɣersent, maca yiri n yilel d ameqqran. Imḍuyen ɛeddan-d seg Ugaraw n Guinée, init-is ur yelli dima d azegzaw n tneḍruft kan, maca yesɛa yiwen n tgemmi tameqqrant. Iḥerracen n yiri n yilel, s ḥafir, la ttmahalen takurt, tiwwura n takurt d sin yisebdaden. Imeqqranen qqimen ddaw n tɛeḍrit n wesɣaṛ la sɛan ccṛab, ddexxan n weẓmmum d waslem yerɣen iɛedda-d ɣef uḍu n yilel.

Ilel n da isemɣer-ik-d, tamsizzelt mačči d tamṣila n wemkan kan. Deg 2016, Grand-Bassam dayen teɛreḍ tamgerṭ d lǧarḥ. Maca ma teqqimeḍ ɣef yiri n yilel, ma twaliḍ arrac la tteddun deffir n takurt, ma twaliḍ inezzarfu la tteɛṭṭen lǧuz n Lhend, ma twaliḍ inebgiten d yimeẓdaɣ ddaw n yiwet n tili la tteffren seg tafukt, ad tfehmeḍ dakken tazmert n tuɣalin n Tegduda n Uẓer mačči d awal. Mačči d akken ad tettu ayen iɛeddan, maca d akken ad d-tidir ɣer tama-s.

Ivory Coast - 萨桑德拉海岸(Sassandra)
Ivory Coast · 萨桑德拉海岸(Sassandra)

Mi d-ffɣeɣ seg yiri n yilel, takeṛṛust tedda-d ɣer Yamoussoukro. Sin n yidisan n webrid, tella teẓnewt, aḥcic n ukawluk d yibibis n ccukula i d-yettwaḍṣaṛen ɣef yiẓura. Tegduda n Uẓer d nettat i d yiwen n yimeqqranen n ccukula deg umaḍal, maca ayen i k-id-yettɛawaden s telqayt deg tamsizzelt, mačči d "amezwaru deg umaḍal", d rrayeḥa n ibibisen-a iṛuḥen ɣef tferkit n blaṣṭik: rrayeḥa n usefses, lḥawaǧ, d tazizawt n tneɣmirt n tafukt.

Tamegdayt n Talwit n Yamoussoukro mi d-tettbin seg tmerrit, ur telli d ayen yettilin. S umata, tettwamezgeṛ d tamegdayt n Bulus Ameqran n Lfatikan, taqbuct tameqqrant, timezgida d wegdud amellal, am wakken d ayen i d-yettwabnen deg tlemmast n tferkiwin n Tefriqt. Mi d-kecmeḍ, imeɛbad ttemɛawanent-d ɣef uẓekka n weɣruǧ. Zzaǧ n yiniten yessers-d tafat ɣef lqaɛa, inebgiten drusen, s tɣimit ad d-tesled ɣer weẓeḥḥaṛ n wehwa d ṣṣut n yigḍaḍ n tmerrit. Amkan-a yessewham, yessemɣer daɣen ad t-tettuḍ: yiwen n wemḍiq n yilemẓiyen i d-yessebganen afus-is s yiwen n ubennay ameqqran, maca sdat n ubennay, liman s tidet yezmer ad d-yezger deg yisuq, tigemmiwin, leǧwamiɛ, yinaṛen d tiḍebliwin n twacult.

Mi d-uɣaleɣ ɣer Abidjan, lḥikayt n Haller tuɣal-d tettwabdar-d. Deg 2022, kan mi d-yekcem ɣer Borussia Dortmund, yettwaferqed-d s waṭṭan n yigellilen n weɛrur. Taḥlilt, takimyut, tuɣalin, ayagi yakan d yiwen n wungal i d-yesseḍɛafen. Sakin, deg Ukrwas n Tefriqt 2023 i d-yettwaɛeṭṭalen ar tazwara n 2024, yewwi-d tamurt-is s tnegluft tikkelt s tayeḍ, deg tnegluft taneggura, yessewweḍ lbut n tneɣlabt ɣef Nigeria. Tegduda n Uẓer tella d taneɣlift n tmeɣra, tewweḍ-d d taneɣlift, am yiwen n wungal i d-yettwaṭṭfen yiwen ur d-yeqqimen ara ad t-id-yaru.

Ivory Coast - 格朗巴萨姆(Grand-Bassam)
Ivory Coast · 格朗巴萨姆(Grand-Bassam)

Tameddit-nni, ɛawdeɣ ɛeddiɣ-d ɣef Plateaux. Tiɣermin tihrawin tteɛerriqent-d s tifawin, ɣef yiri n umesga, llan yigerdan la ttmahalen takurt i d-yettwakkesen aqlim. Deg tmerrit, aẓeḥḥaṛ n Adjame ur d-yettwasel ara, maca ẓriɣ, mazal din, imḍuyen n Grand-Bassam dayen mazal llan, taqbuct n Yamoussoukro mazal deg yiḍ tetteɛerriq. Tamsizzelt n takurt n uḍar n Tegduda n Uẓer mačči d abrid n yitran, maca d abrid n tfehmit n tmurt: Drogba yessemɣer imdanen ad d-mektinen takurt n uḍar tezmer ad d-tessemger imenɣi, Haller yessemɣer imdanen ad walin deffir n waṭṭan mazal yella umezruy, arrac n yiberdan d yiḥuna ad k-id-semmektin, akk tumyurin, zik, ala yiwen n umdan, sin yiḍaren, yiwen n uccen.

Ma tebɣiḍ kan ad twaliḍ ilel, Tegduda n Uẓer tesɛa ilel; ma tebɣiḍ kan ad twaliḍ tamdint, Abidjan daɣen d tin i d-yettɛawaden. Maca ayen i d-yuklalen s tidet ad d-tasḍ, d akken n wadeg-a, ad d-tafeḍ takurt n uḍar ur d-tuɣal ara d armiḍ kan. Tezmer ad tili d yiwen n tafsa taqburt n takurt deg ssuq, d ẓẓwayaṛ n yisebdaden ɣef yiri n yilel, d tnegluft n uḥeddad n tfawat tameqqrant deg utilsu, d yiwen n wemɛawan i d-yettaɛen tmurt deg tudert n tmeɛrart, kan, kan, kan.

Discover more countries

Travel stories from other countries

← View all stories · Country travel guide