Mumbongo ya Côte d'Ivoire: Katuka Abidjan tii na Grand-Bassam, Kulanda Mbata Yina Ke Tulaka Nsi na Pima

# Mumbongo ya Football ya Côte d'Ivoire: Katuka Abidjan tii na Grand-Bassam, Kulanda Mbata Yina Ke Tulaka Nsi na Pima

Ntangu mono kumaka na Abidjan, mpeve na nganda ya aéroport vandaka bonso bo me yobisa yo na masa ya nongo, tiya, nsemo, mpi mwa nsudi ya midi ya soso ya kukalanga. Taxi kwendaka na mbanza, shoferi tulaka radio na chaîne ya sport, animateur vandaka kubinga bazina ya basani na Kifalanse na nswalu. Ntangu yandi waaka Drogba, yandi balukaka ve, yandi bulaka kaka volant ti misapi mpi tubaka nde: "Awa, konso muntu ke zaba yandi."

Na Côte d'Ivoire, kusala football + mumbongo kele mpasi ve sambu na kukabula bima zole. Nge ke kwenda kutala mbanza, mbanza ta tula stade na ntwala na nge; nge ke kwenda kuwa disolo, disolo na nsuka ta vutuka na lezi ya orange.

Plateaux ya Abidjan kele bonso centre financier mosi yina ke tula nswalu sambu na kudimfumina. Banzo ya nene, babanque, balupangu ya verre, banzila ya kusongama, baladi ya mpembe ya Cathédrale Saint-Paul ke panzanaka na lweka ya lagune, bonso lupaya yina mpeve me tandula. Na nkokila, kutelama na lweka ya kibaka mpi kutala nzela ya zulu, nge lenda vilanaka nde yai kele Afrika ya Westi. Na lweka ya nzila, bantu ya ke lwataka bilezi ya bisalu ke basika na banzo ya biro, bamoto ke lutaka na kati ya balore, minda ke pela mosi-mosi na ntama.

Kansi kilumbu ya zole, ntangu nge ke kota na Adjame, Abidjan ke balula luse. Awa kele ve ti ndonga ya pima ya Plateaux, kaka bimvuka, bakor, bilezi, lezi ya ntama, bima ya nsudi mpi makelele ya bantu yina ke kwisa mbala na mbala. Pene-pene ya stasio ya bakaluo ya ntama, muntu ya ke tekaka bilezi tulaka Chelsea, Marseille, mpi kimvuka ya Côte d'Ivoire na nsinga mosi. Lezi mosi ya ntama ya orange ya nimero 11 fulukaka na mpeve, bonso yo ke tina diaka. Muntu ya ke teka tubaka nde: "Drogba kele ve kaka muntu ya kubula mbata. Yandi salaka nde beto kundima nde nsi yai lenda telama sambu na kuwa ndinga mosi."

Yandi vandaka kutubila disolo ya kieleka ya mvu 2005 yina me kota na kati ya histoire ya football. Ntangu Côte d'Ivoire kotaka na Coupe du Monde sambu na mbala ya ntete, Drogba ti banduku na bo fukanaka na ntwala ya caméra na kati ya nzo ya kukonda bilezi, ebuna bo losaka mabolongo, sambu na kulomba bampangi ya mvita nde bo tula bima na nsi. Yo vandaka ve piblisite, yo vandaka ve légende ya bo me salaka na nima, kansi na kati ya mpasi ya mvita ya bwala, kimvuka ya batoko ya kuluta zabanaka ya nsi sadilaka football sambu na kubinga bantu yonso. Na nima, kutedimisa bitumba, masolo, ngemba, kuvandaka ve kaka na nsaka mosi, kansi na ntangu yina Côte d'Ivoire bakaka ndinga mosi. Football salaka nde bantu kuvanda na lweka mosi sambu na ntangu fioti, yo vandaka deja nene.

Na nima ya kubasika na Adjame, mono kwendaka na maquis mosi na Treichville. Na zulu ya mesa ya mabaya, bo tandulaka plastiki, attiéké vandaka bonso neige ya me nikana na dilonga, pene-pene vandaka soso ya kukalanga, oignon, pilipili mpi tomate. Televisio kangamaka na lweka ya dibaya, makelele na yo vandaka ngolo kuluta miziki. Bantu ya nkaka ya mesa ya nkaka vandaka kuswana sambu na ntalu, ntangu bitini ya kimvuka ya insi monanaka na ekrano, bantu yonso tedimisaka mwa segonde. Kuswana mana ve, yo kumaka kaka kuswana sambu na formation. Mesa ya Côte d'Ivoire lenda vanda makelele mingi, kansi kaka ntangu mbata me kwisa, makelele ke kumaka ndinga ya bantu yonso.

Nzila ya kwenda na Grand-Bassam kele ntama ve, motoka ke basika na makelele ya Abidjan, mpeve ya masa ke katula malembe nsudi ya essence ya mbanza. Grand-Bassam vandaka mbanza-mfumu ya ntangu ya bansoba, bubu yai banzo ya ntama ke balukaka mpusu, banzila kele pima, kansi plage kele nene. Masa ya golfe ya Guinée ke tombukaka, mukubu na yo ke vandaka ve ntangu yonso ble ya karte postale, kansi yo kele ti ngolo mosi ya nkaka. Bana na plage ke bulaka mbata ti makulu-ntoto, bakipola vandaka bapantufu zole. Bamfumu ya bwala ke vandaka na nsi ya nzo ya mabaya mpi ke nwaka bier, midi ya soso mpi ya soso ke kwendaka ti mpeve ya masa.

Masa awa ke yibusaka muntu nde mumbongo kele ve kaka kutala bisika. Na 2016, Grand-Bassam monaka mpi bitumba mpi mpasi. Kansi ntangu nge ke vanda na plage, ke tala bana ke landa mbata, ke tala muntu ya ke tekaka ke zenga kokoti, ke tala banzenza mpi bantu ya bwala ke bumbana na nsi ya nsi mosi, nge ta bakisa nde ngolo ya kuvutuka ya Côte d'Ivoire kele ve slogan. Yo kele ve kuvilaka mambu ya ntama, kansi kulanda kuzinga pene-pene ya ntama.

Na nima ya kukatuka na plage, motoka kwendaka na Yamoussoukro. Na balweka zole ya nzila vandaka banti ya palmier, banti ya caoutchouc mpi kafe ya ke yumisa na mwini. Côte d'Ivoire kele nsi ya nene ya kafe na inza, kansi na mumbongo, kima yina ke bikaka muntu na ntima kele ve étiquette ya "ntete ya inza," kansi nsudi ya ba fèves ya café yina bo me tula na zulu ya plastiki: fermantation, mavimbi, mwini me pesa sukadi.

Basilique Notre-Dame de la Paix ya Yamoussoukro ke basikaka ntama, mpi yo kele kima mosi ya kukonda kumonana. Bo ke fwanisaka yo mbala mingi ti Basilique Saint-Pierre ya Vatican, dôme ya nene, bakolone mpi place ya mpamba ke monanaka bonso bo me tula yo na kati ya plaine ya Afrika. Ntangu nge ke kota, makulu ke buyanaka na zulu ya marbre. Ba vitraux ke mwangaka nsemo na ntoto, banzenza kele mingi ve, pima kele tii nge lenda wa air conditionné mpi makelele ya bandeke na ntama. Kisika yai ke salaka nde muntu kudiyula, mpi ke bikisaka nge ti mabanza: nsi mosi ya leke ke monisa lulendo na yo na nzila ya banzo ya nene, kansi na nganda ya nzo, lukwikilu ya kieleka lenda tambula na banzandu, batempelo, bamosquée, baparc mpi bamesa ya mabuta.

Ntangu mono vutukaka na Abidjan, disolo ya Haller vutukaka diaka. Na 2022, mwa ntangu fioti na nima ya kukota na Borussia Dortmund, bo monaka nde yandi kele ti cancer ya testicule. Opération, chimio, kuvutuka, yo vandaka deja disolo mosi ya kilo. Ebuna na Coupe d'Afrique 2023 yina pusamaka tii na 2024 sambu na Covid, yandi butilaka Côte d'Ivoire but na but, mpi na finale, yandi butaka but ya kununga Nigeria. Côte d'Ivoire nungaka Coupe na nsi na bo mosi, bonso film mosi yina ata muntu mosi ve lendaka kusonika ntwala.

Mpimpa yina, mono lutaka diaka na Plateaux. Banzo ya nene vandaka ti minda, pene-pene ya lagune, bana vandaka kubula mbata mosi ya bo me manisa mpusu. Na ntama, makelele ya Adjame vandaka kuwakana diaka ve, kansi mono zabaka nde yo ke vanda diaka pana, masa ya Grand-Bassam ke vanda diaka pana, dôme ya Yamoussoukro ke vanda diaka mpembe na kati ya mpimpa. Mumbongo ya football ya Côte d'Ivoire kele ve nzila ya kulanda bamfumu ya mbata, kansi nzila ya kubakisa nsi: Drogba salaka nde bantu kwenda na ntima nde football lenda lomba nde mvita kutedima, Haller salaka nde bantu mona nde na nima ya maladi kele diaka champion, mpi bana ya banzila ke yibusaka nge nde ba-légende yonso bandaka kaka muntu mosi, makulu zole, mbata mosi.

Kana nge ke zola kaka kutala masa, Côte d'Ivoire kele ti masa; kana nge ke zola kaka kutala mbanza, Abidjan kele mpi kitoko. Kansi kikuma ya kieleka sambu na kukwisa kele nde awa nge ta mona nde football kuvandaka ve kaka nsaka. Yo lenda vanda lezi mosi ya ntama na zandu, bakipola ya bapantufu na plage, bitini ya video na telefone ya sécurité ya cathédrale, mpi kuwakana ya pima yina nsi mosi ke lungisa mbala mingi na kati ya makelele ya luzingu.