🇨🇮 Ivory Coast · Les Elephants
Njem Bọọlụ Côte d'Ivoire: Site na Abidjan ruo Grand-Bassam, Ịchụ Bọọlụ Na-eme Ka Mba Gbachi Nkịtị
Site n'ọgba aghara obodo ruo n'ịdị jụụ nke ụsọ oké osimiri
Mgbe m rutere Abidjan, ikuku n'èzí ọdụ ụgbọ elu dị ka oké osimiri sere ya, mmiri mmiri, na-egbuke egbuke, na-ejikwa ntakịrị anwụrụ ọkụ azụ a sụrụ asụ. Tagzi gawara n'ime obodo, onye ọkwọ ụgbọ ala tụgharịrị redio gaa na egwuregwu, onye mgbasa ozi ji French na-agụ aha ndị egwuregwu ọsọ ọsọ. Mgbe ọ nụrụ Drogba, ọ tụgharịghị azụ, naanị jiri mkpịsị aka ya kụọ steering wheel: 'Onye ọ bụla nọ ebe a maara ya.'
Ịme bọọlụ + njem na Côte d'Ivoire, ọ na-esiri ike ikewa ihe abụọ ahụ. Ị na-aga ịhụ obodo, obodo ga-ebute ámá egwuregwu n'ihu gị; ị na-aga ịnụ akụkọ, akụkọ ga-emecha laghachi n'uwe elu oroma ahụ.

Plateaux nke Abidjan dị ka etiti ego na-eme ngwa ngwa igosipụta onwe ya. Ụlọ elu, ụlọ akụ, mgbidi iko, okporo ụzọ kwụ ọtọ, ahịrị ọcha nke Katidral St. Paul na-agbasapụ n'akụkụ ọdọ mmiri, dị ka ụgbọ mmiri ikuku dọtara. Iguzo n'akụkụ àkwà mmiri na mgbede na-ele eluigwe obodo, ọ fọrọ nke nta ka ị chefuo na nke a bụ West Africa. Ndị yi uwe elu si n'ụlọ ọrụ pụta n'akụkụ okporo ụzọ, ọgba tum tum na-agbanye n'etiti okporo ụzọ, ọkụ ndị dị anya na-amụnye otu otu.
Mana n'echi ya, banye na Adjame, Abidjan gbanwere ihu. Enweghị usoro dị jụụ nke Plateaux ebe a, naanị oche ahịa, igwe okwu, ákwà, uwe elu ochie, ihe na-esi ísì ụtọ, na ebili mmiri nke olu mmadụ. N'akụkụ ọdụ ụgbọ ala ogologo njem, onye na-ere uwe elu kwụnyere Chelsea, Marseille, na Côte d'Ivoire n'otu eriri. Otu uwe elu oroma nọmba 11 ochie fere site na ikuku, dị ka ọ ka na-agba ọsọ. Onye na-ere ahịa sịrị: 'Drogba abụghị naanị onye egwuregwu. O mere ka anyị kwere na mba a nwere ike ịkwụsị ige otu okwu.'
Ihe ọ na-ekwu bụ akụkọ eziokwu nke 2005 abanyelarị n'akụkọ ihe mere eme bọọlụ. Mgbe Côte d'Ivoire nwetara ohere ịbanye na Iko Mba Ụwa na nke mbụ, Drogba na ndị otu ya gburu ikpere n'ala n'ime ụlọ mgbanwe uwe n'ihu igwefoto, rịọ ndị agha abụọ ka ha tọhapụ ngwá agha. Ọ bụghị mgbasa ozi, ọ bụghị akụkọ ifo a kwadebere mgbe e mesịrị, kama n'ime onyinyo agha obodo, ìgwè ndị na-eto eto kachasị ama na mba, jiri bọọlụ tiekwuo onye ọ bụla mkpu. E mesịa, nkwụsị ọkụ, mkparịta ụka, usoro udo apụghị ịdabere naanị n'otu egwuregwu, mana oge ahụ mere ka Côte d'Ivoire nwee olu nkịtị na mberede. Bọọlụ mere ka ndị mmadụ guzoro n'otu akụkụ obere oge, nke a ezuola ịbụ ihe dị ukwuu.

Site na Adjame, agara m n'otu maquis na Treichville. Ákwà plastik kpuchiri tebụl osisi, attiéké dị ka snow a kụrisịrị akụrisị n'efere, n'akụkụ ya bụ azụ a sụrụ asụ, yabasị, ose, na tomato. Televishọn kwụnyere n'akụkụ, ụda ya karịrị egwu. Ndị nọ na tebụl dị n'akụkụ nọ na-arụrịta ụka banyere ọnụahịa, mgbe mkpokọta otu mba pụtara n'ihu ihuenyo, onye ọ bụla kwụsịrị ọkara sekọnd. Arụmụka ahụ apụghị n'anya, naanị gbanwee ka ọ bụrụ arụmụka banyere usoro egwuregwu. Tebụl nri ndị Côte d'Ivoire nwere ike ịdị na-eme mkpọtụ, mana ọ bụrụhaala na bọọlụ abịa, mkpọtụ ahụ ga-aghọ asụsụ nkịtị.
Ụzọ gaa Grand-Bassam adịghị anya, ụgbọ ala si na mkpọchi okporo ụzọ Abidjan pụta, ikuku oké osimiri ji nwayọọ na-eme ka ísì mmanụ ụgbọala obodo dị jụụ. Grand-Bassam bụbu isi obodo n'oge colonial, ugbu a, ụlọ ochie na-akpụ akpụ, okporo ụzọ dị jụụ, mana ikpere mmiri sara mbara. Ebili mmiri si Gulf of Guinea na-ebili, agba adịghị mgbe niile ka acha anụnụ nke kaadị nzipu ozi, mana ọ nwere ike siri ike. Ụmụaka n'akụkụ ájá ji ụkwụ efu na-agba bọọlụ, goolu bụ slippers abụọ. Ndị okenye nọdụrụ n'okpuru ụlọ osisi na-aṅụ biya, anwụrụ ọkụ ọkụkọ na azụ na-eso ikuku oké osimiri na-efegharị.
Oké osimiri ebe a na-echetara mmadụ na njem abụghị naanị ịga ebe nlegharị anya. N'afọ 2016, Grand-Bassam nwetakwara mwakpo na mgbu. Mana ịnọdụ n'ikpere mmiri, na-ele ụmụaka na-achụ bọọlụ, na-ele ndị na-ere obere ahịa na-awa akụ bekee, na-ele ndị njem nleta na ndị obodo n'otu ndò na-ezo anyanwụ, ị ga-aghọta na ike mgbake Côte d'Ivoire abụghị okwu mkpọsa. Ọ bụghị ichefu oge gara aga, kama ịga n'ihu na-ebi ndụ n'akụkụ oge gara aga.

Mgbe m hapụrụ ụsọ oké osimiri, ụgbọ ala gawara Yamoussoukro. N'akụkụ abụọ nke okporo ụzọ, e nwere nkwụ, osisi rọba, na koko a kpọnwụrụ n'akụkụ okporo ụzọ. Côte d'Ivoire bụ ike koko ụwa, mana ihe a na-echeta n'ezie na njem abụghị akara dị ka 'nọmba otu n'ụwa,' kama ísì nke agwa na-acha nchara nchara a gbasara n'elu ákwà plastik: ịgba ụka, mmiri mmiri, ụtọ anyanwụ.
Basilica of Our Lady of Peace nke Yamoussoukro pụtara n'ebe dị anya, ọ dịghị eziokwu. A na-ejikarị ya tụnyere St. Peter's Basilica nke Vatican, nnukwu dome, ogidi, na oghere tọgbọrọ chakoo dị ka etinyere ya n'ime ala dị larịị nke ime Africa. Ịbanye n'ime, ụda ụkwụ na-akụghachi na marble. Ọkụ iko nwere agba gbasara ìhè n'ala, ndị njem nleta adịghị ọtụtụ, ịgba nkịtị zuru oke ịnụ igwe ntụ oyi na ụda nnụnụ dị anya. Ebe a na-agbagwoju mmadụ anya, na-emekwa ka ọ bụrụ ihe a na-agaghị echefu echefu: mba na-eto eto ji ihe owuwu dị ebube gosipụta ọchịchọ ya, mana n'azụ ihe owuwu, okwukwe n'ezie nwere ike ịgafe n'etiti ahịa, ụka, ụlọ alakụba, ámá egwuregwu, na tebụl nri ezinụlọ.
Mgbe m laghachiri Abidjan, a kpọlitere akụkọ banyere Haller ọzọ. N'afọ 2022, obere oge ka ọ sonyeere Borussia Dortmund, a chọpụtara na ọ nwere etuto testicular. Ịwa ahụ, chemotherapy, nlọghachi, nke a bụbu akụkọ zuru oke nke ịdị arọ. Mgbe ahụ, na 2023 Africa Cup of Nations nke e yigharịrị ruo mmalite 2024 n'ihi ọrịa, ọ gbaara Côte d'Ivoire goolu n'egwuregwu mgbe egwuregwu, ma gbaa goolu mmeri megide Nigeria na nke ikpeazụ. Ndị ọbịa Côte d'Ivoire meriri asọmpi ahụ, dị ka ihe nkiri ọ dịghị onye ga-eji obi ike dee tupu oge eruo.

N'abalị ahụ, agafere m Plateaux ọzọ. Ụlọ elu nwere ọkụ, ụmụaka n'akụkụ ọdọ mmiri na-agba bọọlụ akpụkpọ a kpụchara akpụcha. N'ebe dị anya, a naghị anụ mkpọtụ Adjame, mana amaara m na ọ ka dị, ebili mmiri Grand-Bassam ka dịkwa, dome Yamoussoukro ka na-enwu n'ọchịchịrị abalị. Njem bọọlụ Côte d'Ivoire abụghị ụzọ ịchụ kpakpando, kama ọ bụ ụzọ ịghọta mba: Drogba mere ka ndị mmadụ cheta na bọọlụ nwere ike ịrịọ ka agha kwụsị, Haller mere ka ndị mmadụ hụ na ọrịa gasịrị ka nwere asọmpi, ụmụaka n'okporo ụzọ na-echetara gị na akụkọ ifo niile malitere dị ka naanị otu onye, ụkwụ abụọ, otu bọọlụ.
Ọ bụrụ na ị chọrọ naanị ịhụ oké osimiri, Côte d'Ivoire nwere oké osimiri; ọ bụrụ na ị chọrọ naanị ịhụ obodo, Abidjan dịkwa egwu. Mana ihe mere o ji kwesị ịbịa n'ezie bụ na ebe a, ị ga-achọpụta na bọọlụ abụtụbeghị naanị egwuregwu. Ọ nwere ike ịbụ uwe elu ochie n'ahịa, goolu slippers n'ikpere mmiri, mkpokọta na ekwentị onye nche katidral, na nkwekọrịta dị jụụ mba na-enweta mgbe ụfọdụ n'etiti ndụ na-eme mkpọtụ.
Discover more countries
Travel stories from other countries
Cape Verde
Trace an archipelago through morna music.
Curacao
Where Caribbean sun meets Dutch gables.
Uzbekistan
Finding modern answers on the Silk Road.
Jordan
Tracing backward from Petra's light.
Haiti
Coming home through a footballer's eyes.
DR Congo
City to river to rainforest to lava.
Iraq
Babylon is still there. Why is no one going?
Qatar
A real receipt for 24 hours in Doha.
Netherlands
Canals, railways, and Oranje match nights.
Switzerland
Reading lakes and mountains by rail.
Morocco
Medinas, Atlantic wind, and Sahara dunes.
South Africa
From Table Mountain to Soweto and Kruger.
Japan
A bullet train arriving exactly on time.
Senegal
Teranga, sea wind, and yellow shirts.
Korea
KTX trains, palaces, and red match nights.
Norway
Fjords, railways, and a north waiting for goals.
Uganda
The Nile, gorillas, and The Cranes.