Turasóireacht Pheile an Chósta Eabhair: Ó Abidjan go Grand-Bassam, ag Leanúint Liathróide a Chuir an Náisiún ina Thost

Ag tuirlingt in Abidjan, bhí an t-aer taobh amuigh den aerfort tumtha in uisce farraige, tais, geal, agus beagán deataigh ó iasc rósta. Thiomáin an tiománaí tacsaí i dtreo na cathrach, an raidió tiúnta don chainéal spóirt, agus an láithreoir ag aithris ainmneacha imreoirí go gasta i bhFraincis. Nuair a chuala sé "Drogba," níor chas sé timpeall; bhuail sé a mhéar ar an roth stiúrtha: "Tá aithne ag gach duine anseo air."

Sa Chósta Eabhair, tá sé deacair peil agus turasóireacht a scaradh óna chéile. Téann tú chun an chathair a fheiceáil, agus cuireann an chathair an pháirc os do chomhair; éisteann tú le scéalta, agus sa deireadh tagann na scéalta ar ais go dtí an geansaí oráiste.

Tá Plateaux in Abidjan cosúil le hionad airgeadais ag iarraidh é féin a chruthú. Foirgnimh arda, bainc, ballaí gloine, bóithre díreacha, agus línte bána Ardeaglais Naomh Pól ag leathadh cois an lagúin, cosúil le seol á shíneadh ag an ngaoth. Um thráthnóna, ag seasamh ar an droichead ag féachaint ar an spéirlíne, déanann tú dearmad beagnach gur san Afraic Thiar atá tú. Siúlann daoine i gcultacha gnó amach as na foirgnimh oifige, gluaisrothair ag sníomh tríd an trácht, agus soilse ag lasadh ceann i ndiaidh a chéile i bhfad uait.

Ach an lá dár gcionn, ag dul isteach in Adjame, thaispeáin Abidjan aghaidh eile. Níl ord ciúin Plateaux anseo, gan ach stallaí, callairí, fabraicí, seangheansaithe, spíosraí agus tonn i ndiaidh toinne de ghuthanna. Cois an stáisiúin bus, bhí díoltóir geansaithe tar éis Chelsea, Marseille agus foireann náisiúnta an Chósta Eabhair a chrochadh ar an téad chéanna. Bhí seangheansaí oráiste uimhir 11 á shéideadh ag an ngaoth, amhail is go raibh sé fós ag rith. Dúirt an díoltóir: "Ní imreoir amháin é Drogba. Chuir sé ar ár gcumas a chreidiúint gur féidir leis an tír seo stopadh chun abairt amháin a éisteacht."

Bhí sé ag tagairt don fhíor-scéal sin ó 2005 atá i stair an tsacair anois. Tar éis don Chósta Eabhair cáiliú do Chorn an Domhain den chéad uair, chuaigh Drogba agus a chomhghleacaithe ar a nglúine os comhair an cheamara sa seomra feistis, ag iarraidh ar an dá thaobh sa choinbhleacht a n-arm a leagan. Ní fógra a bhí ann, ná finscéal pacáistithe i ndiaidh na heachtra — bhí sé ar an ngrúpa is cáiliúla de dhaoine óga sa tír, laistigh de scáth an chogaidh chathartha, ag úsáid na peile chun labhairt le gach duine. Níor tharla an sos cogaidh, an chaibidlíocht agus an próiseas síochána de bharr cluiche amháin, ar ndóigh, ach sa nóiméad sin bhí comhghlór ag an gCósta Eabhair go tobann. Thug an pheil ar dhaoine seasamh ar an taobh céanna go sealadach, agus bhí sé sin mór go leor.

Ó Adjame, chuaigh mé go dtí maquis i Treichville. Bhí éadach plaisteach ar na boird adhmaid, an attiéké cosúil le sneachta mín cruachta ar an bpláta, agus in aice leis bhí iasc rósta, oinniúin, piobar agus trátaí. Bhí an teilifís crochta sa chúinne, a fuaim níos airde ná an ceol. Bhí daoine ag an mbord in aice liom ag argóint faoi phraghsanna, ach nuair a bhí achoimrí na foirne náisiúnta le feiceáil, stop gach duine ar feadh leathshoicind. Níor imigh an argóint; d'athraigh sí ina hargóint faoin bhfoirmiú. Is féidir le bord dinnéir an Chósta Eabhair a bheith glórach, ach chomh luath agus a thagann an liathróid, casann an callán ina theanga choiteann.

Ní raibh an turas go Grand-Bassam fada; shleamhnaigh an carr amach as plódú Abidjan, agus chaolaigh gaoth na farraige boladh gásailín na cathrach de réir a chéile. Ba phríomhchathair choilíneach é Grand-Bassam tráth; anois tá na seanfhoirgnimh ag scealpadh, na sráideanna ciúin, ach tá an trá an-fhairsing. Tagann na tonnta isteach ó Mhurascaill na Guine; níl an dath i gcónaí chomh gorm le cárta poist, ach tá neart garbh ann. Imríonn páistí cosnochta peil ar an trá, dhá chúipín mar chúl. Suíonn daoine fásta faoi scátháin adhmaid ag ól beorach, agus deatach sicín agus éisc rósta ag seoladh feadh ghaoth na farraige.

Meabhraíonn an fharraige anseo duit nach seiceáil amach séadchomharthaí amháin atá sa taisteal. In 2016, d'fhulaing Grand-Bassam ionsaithe agus pian freisin. Ach suíonn tú cois farraige, ag féachaint ar pháistí ag rith i ndiaidh liathróide, ar dhíoltóirí ag oscailt cnónna cócó, ar thurasóirí agus ar mhuintir na háite ag roinnt an scátha chéanna, agus tuigeann tú nach mana í teacht aniar an Chósta Eabhair. Ní dhéanann sí dearmad ar an am atá thart; leanann sí ag maireachtáil in aice leis.

Tar éis an cósta a fhágáil, chuaigh an carr i dtreo Yamoussoukro. Bhí crainn phailme, rubair agus pónairí cócó ag triomú cois bóthair ar dhá thaobh an bhóthair. Tá an Cósta Eabhair ar cheann de mhórthíortha cócó an domhain, ach le linn an turais, níorbh é an lipéad "uimhir a haon ar domhan" a d'fhan i do chuimhne, ach boladh na pónairí donna sin ar an bplaisteach: coipthe, tais, milis tar éis a bheith triomaithe ag an ngrian.

Nuair a bhí Baisleac Mhuire na Síochána Yamoussoukro le feiceáil i bhfad uait, bhí sé beagnach neamhréadúil. Is minic a chuirtear i gcomparáid le Baisleac Naomh Peadar sa Vatacáin í; bhí an cruinneachán ollmhór, na colúnáidí agus an chearnóg fholamh cosúil le rud a cuireadh isteach i machairí intíre na hAfraice. Ag siúl isteach, bhí macalla na gcos ar an marmar. Scaip an ghloine dhaite solas ar an urlár; ní raibh mórán turasóirí ann, agus bhí sé ciúin go leor le haerchóiriú agus éanlaith i bhfad i gcéin a chloisteáil. Cuireann an áit seo mearbhall ort, ach fanann sí leat: tír óg ag cur a huaillmhéine in iúl trí ailtireacht ollmhór, agus lasmuigh den fhoirgneamh, b'fhéidir go sreabhann an fíor-chreideamh idir margaí, eaglaisí, moscanna, páirceanna agus boird theaghlaigh.

Ar ais in Abidjan, bhí scéal Haller á phlé arís. In 2022, go gairid tar éis dó aistriú go Dortmund, rinneadh diagnóis siada magairlí air. Obáid, ceimiteiripe, filleadh — bhí sé sin ina scéal trom go leor cheana féin. Ansin, ag Corn na hAfraice 2023 (a cuireadh siar go luath in 2024 de bharr na paindéime), scóráil sé cúl i ndiaidh cúil don Chósta Eabhair, agus sa chluiche ceannais scóráil sé an cúl buacach i gcoinne na Nigéire. Bhuaigh an Cósta Eabhair, an tír óstach, agus bhí sé cosúil le scannán nach mbeadh aon duine sách cróga le scríobh roimh ré.

An oíche sin shiúil mé trí Plateaux arís. Bhí na foirgnimh arda lasta, agus cois an lagúin bhí páistí ag ciceáil liathróide agus an craiceann caite di. I bhfad uait ní raibh torann Adjame le cloisteáil, ach bhí a fhios agam go raibh sé fós ann, go raibh tonnta Grand-Bassam fós ann, agus go raibh cruinneachán Yamoussoukro fós ag lasadh bán sa dorchadas. Ní bealach réaltaí é turasóireacht pheile an Chósta Eabhair; is bealach é chun an tír a thuiscint: chuir Drogba i gcuimhne do dhaoine gur féidir leis an bpeil impí ar son na síochána; léirigh Haller go bhfuil craobh ann fós tar éis tinneas; agus meabhraíonn páistí ar shráideanna agus ar thránna duit gur duine amháin, dhá chos, liathróid amháin a bhí i ngach finscéal ag an tús.

Mura bhfuil uait ach an fharraige a fheiceáil, tá farraige ag an gCósta Eabhair; mura bhfuil uait ach cathair a fheiceáil, tá Abidjan sách spreagúil. Ach is é an fíorchúis le teacht ná go bhfaighidh tú amach anseo nach cluiche amháin í an pheil riamh. Is féidir léi a bheith ina seangheansaí i margadh, ina cúl slipéir ar an trá, ina hachoimrí ar ghuthán garda na hardeaglaise, agus ina comhthoil chiúin a aimsíonn an tír ó am go ham i measc ghnáthghleo an tsaoil.