Tukki ci Sénégal: Ni ab bolo di tàllu réew mi

Kàddu gu jëkk ci tukki Sénégal, du vague, du annoonce aéroport, waaye mooy sonu bolo bu tànn ci mur. Oto ci aéroport Blaise Diagne jëm Dakar, ci ñaari wàll yi am na ay baobab ak ay panneaux publicitaires; ci dëkk, ngelawu mer dafay mel ni mu ngi di soppiku. Taksi, mbar, moto, jaaykat ak tukkat dafay mel ni match bu amul arbitre, kenn ku wut seen espace, waaye duñu tase. Ci ngoon ci Yoff, ay xale dafay teg ñaar i dàll ngir ay but, di tàkk ci suuf su tooy ba guddi. Amul gazon, amul maillot, am na bolo bu xóot ak ay xale di xonjàlloo. Ca waxtu wa, dama gis, "football + tourisme", ci Sénégal du "xool match di tukki", mooy dugg ci réew ci biir.

Footballu mbedd Dakar dafa gaaw, ni dëkk bi di noyyi. Bolo dafay wëngu ci ay pousse-pousses, ci ay tànku mag ñi di defar filet, ci digg yoon, chauffeur di xonn, xale di delloo, match di jàpp. Kenn sol numéro 10 Mané, keneen sol maillot vert Koulibaly, ay ñeneen dañu dolli. Su nga laaj leen ña ñu gëna bëgg, dinañu ne: Mané. Tur wii ci Dakar du star, mooy ab code commun. Jaaykat bi di ma nekkal, Mané dafa jóge Bambali ci sud, ginnaaw ba Génération Foot Dakar, ginnaaw ba France, Autriche, Southampton, Liverpool, "waaye fàttul dëkkam". Su mu waxee loolu, mu teg maillot bi bu set, ni mu ngi wone drapeau.

Elloog, Gorée, sonu football dafay dindi. Ci portu Dakar, gaal bi du dem lu yàgg, waaye ay sonu dëkk dafay fippantiku. Kër yi ci biir, meloy orange, jaune, bougainvilliers ci biir mur, rafet la tax a noppaloo. Ginnaaw bi, dugg ci Maison des Esclaves, ci chambres yu suuf, yu xat, yu tangaay. "Porte du Non-Retour" dafay xool Atlantique, ci biti, mer mu tar. Amul taariix colonial bu am solo bu mu des. Tey, dama fattaliku ay sonu tànku xale Dakar: ni réew man a wër ci ay xéewalu xëcc, tekki ak fitna, ngir wax "Ñun, ñun nii?"

Réponseu Sénégal, daa di ñaari kàddu, mooy ab repas, ab veri àtaya, ab match. Ci Dakar, dama lekk Thiéboudienne, jën, tamati, carotte, manioc ak riz, ci biir ab bol. Boroom kër gi gis ma di jëfandikoo cuillère, mu rey, wone ma loxo, def riz ak jën ci ay morceau. Télé bi dafay won CAN, attaque bi dafay jëm ci surface, ñépp ci biir dafay yéeg ay noon. Ca segonde, gan, làkk, liñu nangu du am solo. Football dafa teg ñun ci biir ab chambre, ni, su bolo bi di wëngu, am na yoon.

Lac Rose ci soleil, du mel ni nataal. Ay dëkkandoo ne, melo bi dafay wuute ak saison, sel ak niveau, yenn saay dafa mel, yenn saay dafa nekk ab rose bu nooy. Waaye li nga fattaliku du melo, mooy sel. Ay liggéeykat dafay nekk ci biir ndox ba seen biir, di tàkk sel bi ci ay gaal, seen der dafay def ak karité. Ci wet, ay tasu sel dafay mel ni néew, ngelaw di foon, sa bakkan di am ay sel. Ci penku, ay tukkat di fecc ci ndox, seen rey dafa nooy; liggéeykat dafay jàpp, seen def dafa dëgër. Fii, nga xool, nataalu tukki du jël ab segonde rekk, dund mooy répéter ay at. Meloy Sénégal, daa di ñaari yéene: liggéey, lay, muñ.

Loolu mo taxa, taariixu Mané dafay am solo fii. Du ay académies yu am xaalis, mooy ab xale, ci Sénégal bu xóot ci Tambacounda jëm Casamance. Fii sorewul naaj, waaye sorewul football. Suufu Bambali, kër gi di ko mën, 15 at dem Dakar, Génération Foot, Liverpool, yoon wii su ko koy bind ci "succès story" du dëgër. Li am solo mooy, ginnaaw, mu delloo xaalis ci dëkk: école, hôpital, internet. The Guardian laaj ko, mu ne, ndax mu def hôpital, ndax ci xéewal, baayam dafa feebar, dëkk bi amul hôpital, ñu dem ko yobbu, feebar ba ko ray. Football ci moom, du yoonu liggéey, mooy yoonu delloo.

Dama demul Bambali, waaye ci Dakar, dama gis seen nataal. Ab xale di daw ci suuf, seen yaram dafa jàpp ci kanam, mel ni Mané di dugg ci xol; ay xale yu ndaw di xool, seen bët di mel, ni ñu xool seen suba. Ay jaaykat, chauffeur, restoraan, su ñu waxee ekiipu nasionaal, duñu wax "ñoom", waaye "ñun". Lions de la Teranga, mooy tur bu ware: Teranga, mooy teraanga; lëndem, mooy aar. Football ci Sénégal du week-end, mooy li jokkante nit, mooy identité, mooy ni dëkk ak kër di xooloo.

Guddi gu mujj ci Dakar, dama delloo ci mer. Naaj dafa génn, ci biir stade amul lamp, waaye xale yi duñu tànn. Bolo dafay wëngu ci biir, yenn saay ngelaw di ko def, yenn saay di ko tàkk ci biir vague. Ci penku, Atlantique dafa ñuul, ni ndoxu Gorée; ci ginnaaw, dëkk dafa mel, ni selu Lac Rose. Tukki Sénégal du ci ab dëkk bu rafet, mooy ci li nga gis: réew mi dafa joxe ay metti, liggéey, teraanga ak nangoo ci ab bolo. Danga xalaat ne nga topp Mané, ginnaaw ba nga gis, Mané dafa wax li Sénégal xam: bolo bu kenn tàkk, dafay delloo ci tànku nit ñépp.