სენეგალში მოგზაურობა: როგორ კერავს ბურთი ქვეყანას

სენეგალში მოგზაურობის პირველი ხმა — არ იყო ტალღა, არც აეროპორტის განცხადება, არამედ ბურთის კედელზე დარტყმის ყრუ ხმა. Blaise Diagne-ს აეროპორტიდან დაკარისკენ მიმავალი მანქანის ფანჯრიდან — ბაობაბის ხეები, ქარისგან გათეთრებული სარეკლამო ბანერები; ქალაქში შესვლისას, ზღვის ქარმა უეცრად მარილი შეიძინა, მოძრაობამ — საზღვრები დაკარგა. ტაქსები, ოთხთვალა ეტლები, მოტოციკლები, მოვაჭრეები, ქვეითები — როგორც მატჩი მსაჯის გარეშე, ყველა თავის პოზიციას იკავებს, მაგრამ იშვიათად ეჯახებიან. Yoff-ის პლაჟზე, საღამოს, ბავშვები ორ ჩუსტს კარს უკეთებდნენ, სველ ქვიშაზე დაღამებამდე თამაშობდნენ. ბალახი — არ იყო, მაისურები — არ იყო, მხოლოდ — ერთი ძველი ბურთი, ხმაჩახლეჩილი ბიჭების ჯგუფი. იმ მომენტში მივხვდი: „საფეხბურთო + მოგზაურობა“ სენეგალში — არ ნიშნავს „ნახე მატჩი, მერე იმოგზაურე“, არამედ — ერთი ბურთიდან ქვეყანაში შესვლას.

დაკარის ქუჩის ფეხბურთი — ძალიან სწრაფი, როგორც ქალაქის სუნთქვა. ბურთი ყავის ურიკას გადასცურდა, მებადური ბადის მკეთებელი მოხუცის ფეხთან გაიარა, მერე გზის შუაგულში — მძღოლმა მოკლედ დაუჭექა, ბავშვმა ისევ აიტაცა, თამაშიც გაგრძელდა. ვიღაცას Mané-ს 10-იანი აცვია, ვიღაცას — Koulibaly-ს მწვანე, ნაკრების მაისური, ვიღაცა — უბრალოდ, ფეხშიშველი. თუ იკითხავ, ვინ უყვართ ყველაზე მეტად — პასუხის გამოცნობა თითქმის არ სჭირდება: Mané. ეს სახელი, დაკარში — ვარსკვლავური ჭორი არაა, ის ერთი, საერთო შეთქმულების პაროლივითაა. მაისურების გამყიდველმა მოვაჭრემ მითხრა: Mané სამხრეთიდან, ბამბალიდან (Bambali) მოვიდა, მერე — დაკარის Génération Foot-ში, მერე — საფრანგეთში, ავსტრიაში, საუთჰემპტონში, ლივერპულში, „მაგრამ მან არასდროს დაივიწყა შინაურობა“. ისე თქვა, მაისური ისე გაშალა, როგორც დროშას გაშლიდა.

მეორე დღეს, გორეის კუნძულზე (Île de Gorée), ფეხბურთის ხმა მოულოდნელად გაქრა. დაკარის ნავსაყუდლიდან ბორანი მხოლოდ ოცი წუთია, მაგრამ ქალაქის ხმაური — თითქოს ზღვამ მოწყვიტა. კუნძულის სახლები — ვარდისფერ-ნარინჯისფერი, ყვითელი-თეთრი, ბუგენვილია კედლებიდან ჩამოშლილი, იმდენად ლამაზი, რომ თითქმის შეშფოთებას იწვევდა. მერე Maison des Esclaves-ში („მონათა სახლი“) შედიხარ, იმ დაბალ, ნესტიან, ვიწრო ქვის ოთახებში, და ხვდები, საიდან მოდის ეს შეშფოთება. „უკან დაუბრუნებელი კარი“ (Door of No Return) — პირდაპირ ატლანტის ოკეანისკენ იყურება, კარის მიღმა — მხოლოდ კაშკაშა, მტკივნეულად ნათელი ზღვა. კოლონიური ისტორია, იმისგან, რომ ლამაზი ფერებით მოხატავ — მსუბუქი არ ხდება. იქ, მდგომი, უეცრად გამახსენდა, პლაჟზე ბავშვების სირბილის, ბურთის დევნის ხმა: როგორ უნდა თქვას ქვეყანამ, „ვინ ვართ ჩვენ“ — ისტორიის შემდეგ, როცა ის წაართვეს, დაასახელეს, გაძარცვეს?

სენეგალის პასუხი — ხშირად, გამოსვლა კი არა, ერთი კერძი, ერთი ფინჯანი ჩაი, ერთი მატჩია. დაკარში დაბრუნებულმა, Thiéboudienne ვივახშმე — თევზი, პომიდორი, სტაფილო, მანიჰოტი, ბრინჯი — ყველაფერი ერთ, მრგვალ, დიდ ლანგარზე. მეზობელმა, რომ დაინახა, კოვზი ცოტა უხერხულად მიჭირავს, გაიცინა, ხელით მიჩვენა: აი, ისე, ბრინჯი, თევზი, ერთად მოზილე. ტელევიზორში, აფრიკის თასის გამეორება იყო, შეტევა მეტოქის საჯარიმომდე — მთელმა სასადილომ, ერთდროულად, თავი ააცალა. იმ წამს, ვინც უცხო იყო, ვინც — უცხო ენა, ვინც — მაგიდის ეტიკეტი, ვინც — მეგობარი — არაფერს მნიშვნელობა არ ჰქონდა. ფეხბურთი, ისე, თითქოს, ერთ ოთახში დროებით გვაწყობდა — ბურთი ისევ რომ გორაობს, ერთი მიმართულება, მაინც, იპოვება.

ვარდისფერი ტბა (Lac Rose) — მზის ქვეშ, ისე არ იყო, როგორც ფოტოებზე. ადგილობრივები იძახიან, მისი ფერი იცვლება — სეზონი, მარილი, წყლის დონე — ხან ვარდისფერი, ძალიან, ხან — მხოლოდ, ნაზი, ვარდისფერ-ნაცრისფერი. მაგრამ, ის, რაც მისი ნამდვილი დასამახსოვრებელია — მარილი იყო. მარილის მწარმოებელი — წელამდე წყალში, კრისტალებს ნავში ყრის, კანზე — ში-ს კარაქის სქელი ფენა, მარილისგან დასაცავად. ნაპირზე, მარილი — თოვლივით თეთრი, ქარი — ტუჩებს უმარილიანებს. მოშორებით, ტურისტები, ზუნძულ-ზუნძულით, წყალზე ცურავენ — სიცილი, ძალიან მსუბუქი; მარილის მუშა, ისევ, იხრება — მოძრაობა, მეტრონომივით, მდგრადი. ის-ის, რაც გახსენებს — მოგზაურობის ფოტო — მხოლოდ ერთი წამი, მაგრამ ცხოვრება — ბევრჯერ, მრავალწლიანი. სენეგალის სილამაზე — ყოველთვის, შრომას, ლოდინს, მოთმინებას ერწყმის.

აი, სწორედ ამიტომ, Mané-ს ისტორია — აქ, განსაკუთრებული სიმძიმისაა. ის — მდიდრული აკადემიის მიერ, ლამაზად, შეფუთული ნიჭიერი ბავშვი კი არ იყო; ის — Tambacounda-დან Casamance-ისკენ გადაჭიმული, იმ, უფრო ჩუმ, სოფლური, სენეგალიდან მოვიდა. იქ — მანძილი პროჟექტორებამდე, ძალიან დიდი იყო, მაგრამ ფეხბურთამდე — ძალიან ახლო. ბამბალის წითელი მიწა, ოჯახის წინააღმდეგობა, 15 წლისა, დაკარში, ოცნებისკენ — Génération Foot-ის მისაღები, ლივერპულის ჩემპიონთა ლიგის ღამე — თუ ამ ყველაფერს, მხოლოდ, „მოტივაციურ ისტორიად“ დაწერ — ზედმეტად მსუბუქი იქნება. რაც მართლაც მნიშვნელოვანია: მას, მერე, რაც ცნობილი გახდა, ფული, ისევ, უკან, სოფელში შეიტანა — სკოლა, საავადმყოფო, ინტერნეტი, ინფრასტრუქტურა. The Guardian-თან ინტერვიუში, მან ახსნა, რატომ ააშენა საავადმყოფო: ბავშვობაში, მამა ავად იყო, სოფელში საავადმყოფო არ იყო, სხვაგან უნდა წაეყვანათ, მაგრამ ბოლოს — ვერ გადარჩა. აი, მერე, ფეხბურთი — აღარ იყო, მხოლოდ, ინდივიდუალური ლიფტი, ის — უკან, შინ დაბრუნების უნარი იყო.

მე — ბამბალიში (Bambali) — არ ვყოფილვარ, მაგრამ, დაკარის ქუჩაში — მისი ჩრდილი, ისევ, იქ იყო. ერთი ბიჭი, ქვიშაზე — ბურთით, სხეულით, წინ, ისე, როგორც Mané, მარცხენა ფლანგიდან, ცენტრისკენ; გვერდზე, უფრო, პატარები — უყურებდნენ, თვალები, ისე, უნათებდათ, როგორც მომავალს. მოვაჭრე, მძღოლი, რესტორნის მეპატრონე — ნაკრებზე, ისე, ლაპარაკობდნენ, როგორც „ჩვენ“-ზე, არა — „ისინი“-ზე. „ტერანგას ლომები“ (Lions of Teranga) — მეტსახელი, ასე, ზუსტად: Teranga — სტუმართმოყვარეობა, თანაზიარება; ლომი — სიამაყე, ის, მიწის, დაცვის პოზა. ფეხბურთი, სენეგალში — არა, შაბათ-კვირის, გასართობი, ის — სოციალური, კავშირი, იდენტობა, ის, რითაც — ქალაქი, სოფელი, ისევ, ერთმანეთს, იდენტიფიცირებს.

დაკარის, დატოვებამდე, ბოლო, ღამე — ისევ, ზღვაზე. ბნელდებოდა, მოედანზე, შუქი — არ იყო, ბავშვები — მაინც, ისევ, იქ. ბურთი — ჩრდილში, იგორებოდა, ხან — ზღვის, ქარმა, გვერდზე, გადასწია, ხან — ერთი, ფეხის, ტალღის, ხაზამდე. მოშორებით — ატლანტიკა, ძალიან, მუქი, ისევე, როგორც — გორეის, იმ, კარის, მიღმა, იგივე, ზღვა; უკან — ქალაქი, ძალიან, კაშკაშა, როგორც — ვარდისფერი, ტბის, მარილის, ანარეკლი. სენეგალში, მოგზაურობის, ყველაზე — დასამახსოვრებელი, ის, კი არაა — რომელი, ღირსშესანიშნაობა, რა, ლამაზი, იყო, არამედ — ის, რომ, თანდათან, ხვდები: ამ, ქვეყანამ — ტრავმაც, შრომაც, სტუმართმოყვარეობაც, ამბიციაც — ყველაფერი, ერთ, ბურთს, მიანდო, „თარგმნისთვის“. შენ, გგონია, Mané-ს, მისდევ, მაგრამ, მერე, მიხვდები: Mané — მხოლოდ, იმას, იმეორებდა, ხმამაღლა, უკვე — სენეგალი, ის, რაც, დიდი, ხანია, იცის: მარტო, გატანილი, ბურთი, — ბოლოს, ისევ, ყველას, ფეხქვეშ, უნდა, დაბრუნდეს.