Uzbekistan Dikanegelo: Ke Sepetše Tsela ya Silika Matšatši a Šupago Gomme ka Hwetša gore Marco Polo o Tlogetše Dilo tše Ntši Kudu

Lefelo la Registan la Samarkand ka iri ya botshelela le masomehlano maitseboa le fetoga mmala wa gauta wo o ka se kego wa o bona. Dithaele tše tala tša dimadrasa tše tharo di tsoga go tšwa go jiometri ye e tsididi ya Islam gomme di thoma go monya mocheso o hwago wa letšatši. Monna yo mogolo yo a rekišago matutse a kharenata o ile a mpotša ka Seisemane se se kwešišegago: 'Lefelo le e be e le lefelo la dingangišano nywaga ye makgolo a tshela ye e fetilego — baithuti ba go tšwa dimadraseng tše tharo ka moka ba ngangišana lepatlelong. Thutatumelo, thutadinaledi, dipalo, selo le selo.' Gomme a tšhela letswai ka senwelong sa ka a re: 'Se nwe. Matute a kharenata a se nago swikiri — ke mokgwa wo o latswago Tsela ya Silika ka gona.'

O be a nepile. Matute a kharenata a se nago swikiri a na le bodula bja bogale, go swana le tatso ya selo se sengwe le se sengwe nageng ye se nyelelelago. Gomme potšišo ya ka e be e le ye: ke eng se se šetšego sa Tsela ya Silika?

Uzbekistan e na le badudi ba go feta dimilione tše 36, naga yeo e nago le badudi ba bantši kudu Bogareng bja Asia, gomme ke ye nngwe ya dinaga tše pedi feela tšeo di dikologilwego ka moka ke naga (ye nngwe ke Liechtenstein). Bakeng sa naga yeo e tswaletšwego ke naga mahlakoreng ka moka, Tsela ya Silika ga se histori feela — ke bohlatse bjo bogolo kudu bjoo naga ye e kileng ya ba le bjona bja go ba gona ga yona lefaseng. Ka 2026, White Wolves — sehlopha sa setšhaba sa Uzbekistan — se tla hlaha kgatong ya World Cup lwantlha. Go balatedi ba bantši ba kgwele ya maoto, e tla ba lwantlha ba tsoma 'Uzbekistan e kae.'

Letšatši la pele e be e le la Tashkent. Terene ya ka tlase ga lefase ya Tashkent ga se feela tshepedišo ya dinamelwa — ke bohwa bjo bo makaditšago kudu bjoo Soviet Union e bo tlogetšego Uzbekistan. Seteišene se sengwe le se sengwe ke mošomo wa bokgabo wo o ikemetšego: segotlane sa seteišene sa Alisher Navoi se laetša baroki ba Bogare bja Asia ka mosaiki; maboto a seteišene sa Kosmonavtlar a fa tlhompho go tloga go Yuri Gagarin go ya go basepele-sebakeng ba Uzbek. Mohlokomedi wa seteišene o bone sefahlego sa ka sa modiiledi, a emiša lintši, gomme a ntšhupela gore ke tsene — badudi ba lefelong ba a lefa, badiiledi ga ba lefe, molao wo o sa ngwalwago wa Tashkent.

Letšatši la bobedi ke be ke le tereneng ya lebelo le legolo go ya Samarkand. Ka ntle ga lefasetere, lefase le be le fetoga go tloga go bothokwa bja toropo go ya go bošweu bja mašemo a khlobole, gomme go ya go bofelo bjo bosootho bja Lešoko la Karakum. Lesogana leo le dutšego kgauswi le ile la diriša app ya phetolelo go mpotšiša gore ke tšwa kae, gomme la ntšha la mpontšha senepe godimo ga mogala wa lona: ditaba tša gore Uzbekistan e hweditše sebaka sa World Cup. 'Abdukodir Khusanov,' la re, la šupa mošireletši wa mengwaga ye masomepedi godimo ga sekirini. 'O bapalla Lens. Kua Fora. Bjale maFrench a tseba gore Tashkent e kae.'

Matšatši a boraro le a bone e be e le Samarkand le Bukhara. Dithaele tše tala tša Samarkand di tseneletše go feta kamoo senepe se sengwe le se sengwe se ka laetšago — tala yeo e itšego bjale e kare e gogilwe go tšwa fase ga Mediterranean eupša e omišitšwe ka tlase ga letšatši la Bogare bja Asia. Toropong ya kgale ya Bukhara, ke ile ka timela diiri tše tharo. Ga se ka gobane toropo e kgolo, eupša ka gobane lebati le lengwe le le lengwe la kota le le bulegilego le be le lebega e kete le iša mehleng ye mengwe. Morekiši wa silika o dutše lebenkeleng la gagwe — silika ya nnete, ye e tlišitšwego go tšwa Phuleng ya Fergana, e tswilwe bohlale ka modu wa morara — gomme a mpona ke lebeletše silika ye khwibidu nako ye telele. 'O a tseba,' a re, 'Marco Polo ga a ka a ngwala ka mmala wo. O itše silika ya Uzbek ke ya theko ye fase, eupša ga a ka a ngwala ka ye khwibidu.'

Khiva e be e le letšatši la bohlano. Motsana wo o dikologilwego ke dipota, o dikologilwego ke difortifikheišene tša mmala wa oker, o be o se na selo ka tlase ga letšatši la mosegare. Ke ile ka dula moriting wa mosupatsela wa Kalta Minor. Monna yo mogolo o ile a tla a sepela gampe a dula kgauswi le nna. 'Badiiledi ba tla ka iri ya bone maitseboa,' a re. 'Mesong ke nako ya Khiva ka boyona.' Re ile ra homola lebaka le letelele. Gomme a šupa folakga ya Uzbek ye e lego kgole ye e phaphamalago a re: 'O a lepatlelo la bolo la maoto leo? Le be le le setaleng. Nakong ya Tsela ya Silika, bagwebi ba be ba fetoša dipere tša bona mo. Bjale bašwa ba raga bolo mo. Se se fetošwago se fetošitšwe, eupša tsela e sa le tsela yeo.'

Letšatši la botshelela le ile la utologa tereneng ya bošego — Khiva go boela Tashkent, go latela molala wa lešoko. Seyalemoya sa kariki se be se tletše mmino wa kgale wa Russia ka modumo wa Bogare bja Asia. Ka ntle ga lefasetere, kgapetla ya dikamela le mabone a a phatlaladitšwego a be a phatsima a feta. Ke ile ka nagana ka seo morekiši wa silika kua Bukhara a se boletšego, ka gauta ya Samarkand, ka go emišwa ga lintši ga mohlokomedi wa seteišene kua Tashkent. Gomme ka bula ditshwantšho tše dibotse tša Ligue 1 tša Abdukodir Khusanov mogaleng wa ka — lesogana la Uzbek la mengwaga ye masomepedi-tee le šelediša, le kitimiša, le romela dipasa tše telele lepatlelong la Fora.

Letšatši la bošupa, go boela Tashkent. Letšatši le be le omile le go fiša bjalo ka ge le be le le beke ye e fetilego. Eupša seo ke bego ke se iša gae e sego dinepe goba dikopotso — e be e le karabo ya potšišo. Tsela ya Silika ga se ya 'tlogela' selo — e fetošitše feela sebopego sa go ba gona ga yona. Ditsenoko di fetogile ekonomi ya kgwele ya maoto; diteišene tša dikaravana di fetogile diteišene tša terene tša lebelo le legolo; silika e fetogile ditumellano tša go rekiša dibapadi. Seo Marco Polo a se tlogetšego e sego feela mmala wa silika ye khwibidu yeo — o tlogetše ntlha ya gore batho ba tseleng ye ga ba tloge. Ba fetoša feela dikamela bakeng sa diterene, le ditsenoko bakeng sa kgwele ya maoto.