Ürdün seyahatnamesi: Petra'daki Son İkindi Vaktimde, Bir Bedevi Çocuğu Bana Bir Bardak Çay Verdi—Ve Dedesi Lawrence'la Tanıştığını Söyledi

Siq'in son metresi. Dar kaya koridoru, tam 1,2 kilometre sonra, aniden yarılır — ve işte orada. Hazine. Bir fotoğrafta değil, National Geographic kapağında değil, bir Indiana Jones filminde değil — gerçekten oradadır, kayadaki bir çatlaktan sızan sabah ışığının bıçağıyla ikiye bölünmüş, bir yarısı gül altını, diğer yarısı hâlâ gölgede saklı. Arkamda, biri Arapça fısıldadı: Elhamdülillah. Orada durdum, nefesimi tutmakla bırakmak arasında, birkaç saniye boyunca.

Sonra Siq'e geri baktım — az önce yürüdüğüm kaya geçidine, zemini iki bin yıllık toynak ve deve tabanlarıyla cilalanmış — ve buraya nasıl geldiğimi geriye doğru takip etmeye başladım.

Üç hafta önce, Pekin'de bir sandalyede oturmuş bir Dünya Kupası eleme maçı izliyordum. Ürdün, adını hatırlayamadığım bir rakibe karşı. Ekranda bir pankart belirdi — 'Şövalyeler' — tanımadığım bir bayrağın üzerinde. Ürdün'ün nerede olduğunu bilmiyordum, orada hangi dili konuştuklarını bilmiyordum, takımın neden kendilerine 'Şövalyeler' dediğini bilmiyordum. Kamera, yüzü ulusal bayrağın kırmızı, beyaz ve siyahına boyanmış bir Ürdün taraftarına kesme yaptı; gözlerinde, sadece bir galibiyetten sonra ortaya çıktığını varsaydığım bir şey vardı. Maçın sonucunu hatırlamıyorum. Ama tarayıcımı açıp 'jordan travel' yazdığımı hatırlıyorum.

Amman yedi tepe üzerine kurulu bir şehirdir. Taksi havaalanından yukarı doğru kıvrılarak çıktı; şoför radyoyu eski Fairuz şarkıları çalan bir Lübnan istasyonuna ayarladı, sonra bir çeviri uygulamasına şunu yazdı: 'Amman'ın yolları ve Ürdün sabrı aynı şeydir — döner döner dururlar, ama her zaman varırlar.' Beni Hashem adlı bir restorana bıraktı — altmış yılı aşkın süredir açık, hiç kapanmamış, tam olarak üç maddelik bir menüyle: humus, falafel, yassı ekmek. Garson plastik masa örtüsüne bir yığın ekmek vurdu ve hızlı Arapçayla bir şeyler söyledi. Anlamadım, ama yanımdaki müşteri sırıtarak tercüme etti: 'Dedi ki — önce ye, sonra konuş.'

Ertesi sabah altıda, Petra'nın girişinde duruyordum. Ürdün'de sadece bir gününüz varsa, hepsini Petra'ya verin. Siq'in her yüz metresi farklı bir mikroklimadır — girişte turist gevezeliği, sonra daha derinde, rüzgâr ve kendi ayak seslerinizden başka hiçbir şey. Kaya duvarlarında antik tapınaklar ve su kanalları belirir; rüzgâr ve su tarafından kas şeklinde oyulmuş taş. Yaklaşık sekiz yüz metrede, eşeğe binmiş bir Bedevi çocuğu yanımdan geçti ve başını çevirdi: 'Neredeyse geldin.'

Siq'in sonundaki zirveden sonra, Hazine'ye doğrudan bakan bir taş basamakta oturdum. Turistler fotoğraf çekmekle, Instagram'a göndermekle, rehber kitaplarındaki sayfa numaralarını kontrol etmekle meşguldü. Sadece bir kişi hareket etmiyordu — bir Bedevi çocuğu, belki on üç on dört yaşında, başına kırmızı-beyaz damalı bir kefiye sarılı, bir sütuna yaslanmıştı. Bana baktı, sonra termostan sıcak çay doldurdu ve uzattı. 'Nane çayı,' dedi. 'Uzun zamandır yürüyorsun. Suyun bitmiş.' Çay tatlıydı, şeker yüklü. Petra'da ne kadar zamandır yaşadığını sordum. 'Hep buradaydım,' dedi. 'Dedem de. Lawrence'la tanıştığını söylerdi.' Bardağını bıraktı ve uzakları işaret etti — Manastır'a çıkan sekiz yüz basamak — 'Oraya gitmek istersen, şimdi git. Öğleden sonra çok sıcak olur.'

Wadi Rum'un gece gökyüzü retoriğe ihtiyaç duymaz. Bedevi rehber, ertesi sabahın jip rotasını ayağıyla kuma çizdi, sonra bana bir hikâye anlattı: ailesi burada yedi kuşaktır yaşıyordu ve her kuşak çöle yeni isimler vermişti. 'Çöl değişmez,' dedi, 'ama çöle bakan insanlar değişir. O yüzden isimlerin de değişmesi gerekir.' Bir gaz lambası yaktı ve çadırın dışına astı — elli kilometrelik yarıçap içindeki tek yapay ışık — sonra Samanyolu'nu işaret etti. 'Şu yıldız kuşağını görüyor musun? Biz ona devenin kirpikleri deriz.' Uzun süre baktım ve bu ismin 'Samanyolu'ndan çok daha isabetli olduğuna karar verdim.

Ölü Deniz'in dalgası yoktur. İçeri girersin, su seni yukarı iter, ama ayakta durmaya çalıştığında, kendini eskisinden daha ağır hissedersin — sanki gezegenin tüm yerçekimi ayak bileklerinde toplanmış gibi. On beş dakika boyunca yüzdüm, İsrail'e bakarak, arkamdaki Ürdün'ün çöl otoyoluna bakarak, bu gezinin tüm parçalarını bir araya getirmeye çalışarak. Ürdün, petrolü olmayan, sınırlarını üç milyondan fazla mülteciye açmış bir ülkedir. Kartviziti Petra'dır, ama kemikleri sabırdır. Taşı tapınaklara öğüten, çölü eve dönüştüren ve misafirlere onur gibi davranan türden bir sabır.

Ayrıldığım gün, Amman'daki aynı kafeye geri döndüm. Sahibi beni tanıdı ve bana Arap kahvesi getirdi — şekersiz, dibinde kalın kahve tortusuyla. Parmağını bardağın kenarından taşan kahveye batırdı ve masa yüzeyine küçük bir daire çizdi. 'Burası Petra,' dedi. 'Geri döneceksin.' Nedenini sordum. Duvara iğnelenmiş Ürdün milli takım programını işaret etti. 'Çünkü bir dahaki sefere Ürdün oynadığında, izleyeceksin.'