🇿🇦 South Africa · Bafana Bafana

Anyiehe Afrika Mɔzɔzɔ: Le Vevesese Me Gakpɔtɔ Le ÐuÐeÐem

Tso Robben Island Ƒe Ðoɖoe Ke Soweto Ƒe Mɔdzi Bɔlƒoƒo, Kpɔ Ale Si Bafana Bafana Gbugbɔ Wɔ Dukɔa Wòzu Ƒuƒoƒo

Anyiehe Afrika mɔzɔzɔ ƒe gɔmedzedze vavã la, menye le yamenugbɔ o, eye menye le esime mekpɔ Tsaɖi To gbã tso aƒedzroƒea ƒe fesre nu hã o, ke boŋ nye le ɣeyiɣi si Robben Island tɔdziʋu la ɖu le to blewu. Cape Town ƒe atsiaƒu ya la sesẽ, ele abe asi aɖe si le ame nyem ɖe xoxo me ene. V&A Waterfront si le tɔdziʋu megbe gadzi didiƒe, gake Tsaɖi To gbɔdzɔ nɔ du la megbe, alilikpowo tso togbɛ tame le mumum, abe ɣi tsidzadza aɖe le togbɛ gbadzɛ la dzi mumum blewu ene. Mɔfiala gblɔ be dumetɔwo yɔa alilikpo sia be 'kplɔ̃nu'. Esi mekpɔ wòtsyo du la, mekpɔ gɔmesese kasia: Anyiehe Afrika ƒe dzeani la, wònye be womeyina dzeani la ɣla ɖe akpa o, ke boŋ wonaa dzeani kple ɣe la nɔa anyi ɣeyiɣi ɖeka me.

Nu si wòle kpekpeme wu le Robben Island dzi la nye ɖoɖoe. Mandela nɔ agado la mele wɔnuku aɖeke me o, wòle hɛ̃, wòle anyi, eye mekɔ, anyigba dzi aba kɔ ko le afi ma, atsyɔ̃ aɖe gbɔdloe, ga ze aɖe le dzogo. Amedzrolawo to ʋa la nu le fli me, woƒe afɔɖiɖiwo katã bɔbɔ. Dutanyawo me ganɔla si nye mɔfiala mehe gbɔgbɔ o, ke boŋ etsɔ asi fia kpeƒeƒeƒe, eye wògblɔ be ɣe ŋɔŋlɔ gblẽ ame geɖe ƒe ŋku le afi ma. Mandela megbe tso gaxɔ me, metsɔ ƒe blaeve vɔ adre la wɔ gbɔdzɔgbɔdzɔ o, ke boŋ etrɔe wòzu dziɖuɖu kplɔ̃. Esia sena abe nya si wowɔ le ame xɔŋkɔwo ƒe agbenɔnɔ ŋutinya me, gake ne ètɔ ɖe agado sue ma me ko la, enye abe ame aɖe ƒe tiatia si wòwɔ vevie nɛ la ene: nyemate ŋu ana fulé la adzudzɔ dukɔ sia o.

South Africa - Table Mountain 桌山
South Africa · Table Mountain 桌山

Trɔ yi Cape Town la, Bo-Kaap ƒe amadede he ame tso amadzĩ me enumake. Signal To ƒe togbɛ la, anyigbadzodzro mele gã o, gake aƒewo ƒe amadedewo le bɔbɔe wu aƒe ɖe sia ɖe: minti, rosé, lemon nêtsi, atsiaƒu blu — abe ame aɖe klã ablɔɖe ɖe atike me, eye wòtsɔ da ɖe aƒe ɖe sia ɖe dzi ene. Afi sia nye Cape Malay nutome tsã, wo tɔgbui geɖewo lae wotsɔ va Cape of Good Hope abe kluviwo ene le yevuwo ƒe asitsa me. Ame aɖewo gblɔ be esi wode se ɖe kluviwɔwɔ nu megbe la, dumetɔwo ŋutɔ va gate ŋu kpɔ woƒe aƒewo, eye wotsɔ amadede siwo le dzeani wu da ɖe ɣi gliwo dzi. Menye be amedzrolawo natso foto o, ke boŋ be wòagblɔ na xexeame be: nye ʋa, nye fesre, nye agbe la, womagale se dem nɛ o.

Gake Anyiehe Afrika menaa wòtanɔa fotoɖeƒewo ɖeka ko me o. Le mɔ si yina Soweto dzi la, Johannesburg ƒe xɔ kɔkɔwo nɔ megbe kpuie, gakpewo, lãmemee dzraƒewo, ʋudzraɖoƒewo kple nutatawo ɖe le mɔ to. Vilakazi Mɔ dzi le hoowɔ̀, Mandela ƒe aƒe xoxo la gbɔ, amewo le ŋkuɖodzinuwo dzram, eye megbe kpuie la, ɖeviwo le bɔl ƒom le kedi me. Goal enye kpe eve, akpa evea le susu me. Ŋutsuvi sue aɖe do Bafana Bafana awu xoxo aɖe, eƒe afɔwo le kaba, ne eto amewo gbɔ la, etrɔna kpɔa megbe koa nu. Womele bɔl ƒom abe woƒe srɔ̃ɖeɖe aɖee ene o, ke boŋ enye abe numera ene: le anyigba madzɛmadzɛ aɖe dzi la, tsɔ ŋutilã ɖe adzɔgbe dzi.

Soweto ƒe dzidzɔ la mede bɔbɔe o. Hector Pieterson Ðɔɖoɖuƒe le afi ma gbɔ godoo, 1976 me sukuviwo ƒe aglãdzedze la ƒe foto gakpɔtɔ meɖea mɔ na ame be wòaƒo nu o. Anyiehe Afrika nye dukɔ si le vevesese me gakpɔtɔ le ɖuɖem, eye bɔlƒoƒo nye eƒe ʋuʋu si me nyateƒemawɔwɔ le wu. Mele alakpam be abiwo mele o, eye meɖea mɔ na ame hã be wòakpɔa abiwo ɖe sia ɖe o. Ne bɔl la mli la, ameƒomevovotowo, gbewo, gakpekpeme, ŋutinya — wo katã gakpɔtɔ li, gake le miniti asieke vɔ blaasieke me la, amewo lɔ̃na be yewoayi akpa ɖeka me.

South Africa - Kruger National Park 克鲁格国家公园
South Africa · Kruger National Park 克鲁格国家公园

Fiẽ me va ɖo Stellenbosch la, wain agble la klo Anyiehe Afrika bubu aɖe ɖe ŋkume. Bali me la, keklẽ la trɔ bɔbɔ, oak tsidziƒewo, ɣi gli agblewo, wainka siwo ŋu wolũ nyuie — wo katã le dzeani abe Europa blema nutata ene. Kplua me Pinotage kpɔa taba kple atikutsetse yibɔ ƒe dzedzeme, didiƒe la, dɔwɔlawo le woƒe ŋkeke ƒe dɔwɔwɔ nu wum, woƒe vɔvɔli le ɣeɖoɖo la me le didim. Afi sia ƒe dzeani tsɔa veve sesẽ gbɔna: yevuwo nɔanyia, anyigba, dɔwɔlawo, kesinɔnu mama — wo katã le wain ƒe megbe. Ɣeɖoɖo la le faa, gake faa la menye nya ƒe ŋuɖoɖo o. Nu si meŋlɔ̃ be madzro le Anyiehe Afrika la enye be womeklãa nukpɔkpɔ kple ŋutinya henɛ na wò o.

Zã ma gbe la, le wain agble ƒe gbe dzi, ame aɖewo le ha dzim faa, kplu ƒe to kpɔ sika mamlɛtɔ la ɖe asi, abe wòna abi xoxoawo hã trɔ bɔbɔ vie ene.

Ŋdi kanya le ŋkeke evelia dzi la, megali yi Tsaɖi To tame, alilikpo tsidzadza le togbɛ tame dzadzam, du, atsiaƒu, Robben Island kple wain anyigba si le didiƒe la wofia wo katã be woɖo anyigbata gã aɖe. Ne ètɔ ɖe to la tame kpɔ Cape Town la, àsese le wò abe ɣeyiɣi madeblibo o ene: akpa ɖeka nye atsiaƒu, akpa ɖeka nye du, akpa ɖeka nye gaxɔ xoxo, akpa ɖeka nye amadede ƒe nutome. Anyiehe Afrika mɔzɔzɔ ƒe sesẽɖeƒe le afi sia hã. Sesẽ wònye be nàgblɔ be edze ŋutɔ ko, elabena etomelemeɖekpe le dzeani la xa; eye sesẽ hã wònye be nàgblɔ be ele kpekpeme ko, elabena kpekpeme la xa la, amewo nɔa ha dzim, ɖum, daa dzo na lãmeme, ƒoa bɔl yi ɣeɖoƒe.

South Africa - Soweto 索韦托
South Africa · Soweto 索韦托

Eyata esi 2026 me Xexeame Katã ƒe Bɔlƒoƒo la, nya va ɖo be Bafana Bafana va ɖo ame blaetɔ̃ vɔ eve dome le nuku me la, nyemekpɔ nuku be dukɔ sia akpɔ dzidzɔ abe ale si woagado elektrik ene o. Anyiehe Afrika bɔlƒoƒo la, wodee ɖa tso xexeame ƒe bɔlƒeƒoƒo me le ameƒomevovotowo kakaɖedzi ƒe sewo ta, eye wòzi ɖoɖoe, wòdo go, eye wometsɔ ŋku nyui kpɔe o le ɣeyiɣi didi aɖe. Gake zã ma gbe la, ahamɔnuwo, taksidzraɖolawo, radiodzraƒewo kple Soweto mɔ dzɛgoewo dzi nudzradzraƒe sueawo — wo katã le ŋkɔ ɖeka ma yɔm. Bafana Bafana ƒe gagbɔgblɔ la menye lãmesẽnya ko o, ke boŋ enye abe dukɔa ƒe gbeƒãɖeɖe si tsi megbe ene: míegali, míate ŋu axɔ manya ƒe geɖe, gake míemaŋlɔ be míedze si tegbee o.

Emegbe la, medo go ʋukula aɖe le Cape Town mɔ dzi, edo dukɔa ƒe bɔlƒoƒo awu. Egblɔ be, 2010 ƒe Xexeame Katã ƒe Bɔlƒoƒo na xexeame kpɔ Anyiehe Afrika, eye 2026 sia, ame blaetɔ̃ vɔ eve me yi la, na Anyiehe Afrika gatrɔ kpɔ eɖokui. Le fesre godo la, Bo-Kaap ƒe amadede glia to le ŋku me kpuie, Tsaɖi To ƒe alilikpo gayi eme le mumum. Edo radio la ɖe dzi, nyaƒola la le go dziɖuɖu la me ƒe video gbugbɔm, dzidzɔ le eƒe gbe me be wòle gugum. Nyeme se Zulu kple Eŋlisigbe siwo wotsaka la ƒe nyawo bliboe o, gake mese koko ma tɔgbe.

Esi medze le Anyiehe Afrika la, menye teƒe tɔxɛ aɖe le tanye me o, ke boŋ nye nukpɔkpɔ siwo wole wo nɔewo hem: Robben Island agado me ƒe ɖoɖoe si mebe yeayi o, Bo-Kaap gliwo dzi ƒe amadede siwo le gbe sesẽ dom, Soweto ɖeviwo le kedi me le bɔl yome tim, Stellenbosch ɣeɖoɖo me la wain si megblẽ wò le kplu me o, kple Tsaɖi To ƒe alilikpo si le du la dzi tsyom blewu. Anyiehe Afrika menye teƒe si me nàdzudzɔ le bɔbɔe o, gake enye teƒe si ana ame nade eme. Efiaa mɔzɔlawo nane: ɖɔɖoɖo menye be nàŋlɔ xoxoa be o, ke boŋ wònye le esime nàɖo ŋku xoxoa dzi la, nàgakpɔtɔ lɔ̃ be yeatsɔ bɔl la ade asi na ame si le ŋuwò.

Discover more countries

Travel stories from other countries

← View all stories · Country travel guide