Morocco

Die eerste keer dat ek 'n Marokko-toerisme-reisplan opgestel het, het ek gedink die kaart sou by die Casablanca-lughawe begin, en van Marrakech, Fes, Merzouga tot in die Sahara strek. Eers nadat ek werklik geland het, het ek ontdek dat Marokko jou nie met kilometers oopvou nie — dit eien jou eers deur geure. Teen skemer in Marrakech waai die wind, en in die speserymark begin saffraan, komyn, kaneel en gedroogde rose soos 'n klomp smouse wat gelyktydig praat, en niemand wil voor iemand anders wyk nie. Ek het stadig tussen die sakke deurgeloop; 'n handelaar het 'n knippie Ras el Hanout in my palm gesit — meer as dertig speserye inmekaar, en dit ruik soos 'n ou pad wat van die Sahara-handelsroete tot onder die Rooi Stad se mure loop.

Ná donker het die Jemaa el-Fnaa-plein hierdie pad aan die brand gesteek. Houtskoolvuurtjies het in rye aangesteek, braailam se vet het in die vlamme gedrup en wit rook het dadelik opgekrul. Die vinkelgeur van slak sop, die gebrande reuk van worsies, die gesnyde soet van lemoensapstalletjies — alles inmekaar gedruk bo-op die tromme en uitroepe. Iemand trek jou om na die spyskaart te kyk, iemand skuif 'n stoel nader, iemand lag uit die rook en sê 'China?'. Ek het op 'n wankelrige plastiekstoel gesit en kyk hoe die vleisspit omgedraai word, en skielik verstaan waarom baie mense sê dat Marrakech jou moeg maak: dit is nie raserig nie, dit is té vol — selfs die lug het geen leë spasie nie.