Tukki ci Pays-Bas: Jangale ci biir suufu géej

Njëlu Amsterdam, mooy tambali bu baax ci tukki Pays-Bas. Kanal yi dafay am tangaay ci guddi gi, ci biir pompi yi am na ay gaal di jaar, dënnu ndox mi di kawe ci biir mur yi. Noppi, ci ab stade bu ndaw ci wet bi, am na ab dënnu tànku kàttan bu tàkk ci biir gazon synthetique, bolo bi di wëngu ci biir filet bi, ab xale bu sol ab maillotu nasionaal orange dafa jël bolo bi. Sonu welo bi dafay jaar ci ginnaawam, dënnu gaal yi, dënn bi ak rey yi dañoo laalante. Pays-Bas du tënk ay postal, dafay teg la ci ab système bu di dox: ndox dafay dox ci wet, nit dafay wër ci kaw, bolo dafay wut ab espace ci biir yu wàññi yi.

Ci tukki bii dëkk, dina nga gis ne "flat" du ab foormu réew rekk, waaye mooy ab xalaatu dund. Aéroport Schiphol mi ngi ci biir suufu géej, ay communes yu bari dañu aarook ay digue, ay pompe ak ay kanal. Niveau ndox mi ci mbedd yi dafay mel ni ab mesure, waaye dafay fattaliku nit: suufu tànk yi du lépp lu yam. Bataax males du def ndox ni noon, waaye dañu ko tànn ay yoon, tànn seen i kër, ay yoonu oto, ay gazon ak ay stade. Dund ci biir suufu géej, mel ni benn exercice de contrôle de balle bu bés bu nek.

Yoonu ndox bi ci bëj-gànnaar, Afsluitdijk dafay soppal exercice bii di ab ràbbalu 32 kilomètre. Ci xol bi, Waddenzee ak seen i marée, ci ndeyjoor bi, IJsselmeer bu ñu tëj, ngelaw mi ci géej gi dafay jàpp sa mboq ba ni seen. Su nga taxawu ci kaw digue bi di xool ñaari melow ndox yi, dina nga gis ne digue bu mag bi du ab soppanteg ay ingénieurs rekk, mooy ab waxiinu espace: géej gi man na am dayoo, waaye nit itam man naa ràbbal. Li ci gëna am mag ci Pays-Bas du romantisme, mooy ni ñu man a def romantisme ci kaw benn système de drainage bu yéeme.

Yoonu suuf si, mooy ay welo. Ay yoon yu xonq dafay jaar ci dëkk, ci biir ay kër ak ci ay tool, mel ni ay sëdd. Ay tukkat ci Amsterdam dafay faral di tàttu ak ay sonu welo, waaye males dañu koy nàmp bu baax, loxo bii di japp, bii mu ngi di yor ay tànta, café, ab doom. Fii, welo du ay loisir, mooy li dëkk bi tànn ngir espace: oto dafay bàyyi, nit dafay aar seen vitesse, dund dafay def ci biir meññeef bi. Dina nga gis ne conception d'espace ci Pays-Bas moo mel ni seen façon de football: tuuti force, lu ëpp mooy xool bu baax.

Ci Utrecht, kàddu gii dafay feeñ. Kanal yi ci Oudegracht du ñeenti melo rekk, ci bitim ndox mi am na ay restoraan ak ay magasin, ci kaw, mbedd mi dafay jàpp, nit dafay dund ci ñaari profondeurs yu dëkk bi. Ci ngoon, dama toog ci wetu ndox mi di naan café, xool serveur bi di neenal cabaret bi ci biir arche bi, ci kaw sama bopp am na ay welo di jaar ci ay doj, ci biti sama tànk ay gaal di yëngu ndox mi. Dëkk yi ci Pays-Bas du wut a tëral lépp, waaye dafay jël espace yu wàññi yi, teg leen kaw, teg leen ci biir, di joxe ay nit yu ay vitesse yu wuute.

Giethoorn dafay jallekat gu yoonu ndox ak suuf. Fii, bunt yi dafay xool kanal yi, ay gaal, mel ne welo ci ay dëkk yeneen. Su gaal gi gënnee ci biir, tànk bi dafay tàkk ci ndox mi, ginnaaw bi mu teg ko, dans bi dafay nooy lu gëna baayseen dëkk bi. Ay toitu roseau dafay feeñ ci ndox mi, ay pompi ay pompi dafay jaar ci kaw, ay tukkat du faral di wax am mbàq. Su bopa gaal gi jàppee ay xobi ndox, dama xalaat seen noon ci espace: du di defar ay yoon yu yaatu, mooy wut beneen yoon ci kaw ndox mi.

Ci Rotterdam, ngelaw mi dafay soppiku. Ci biiru dômeu Markthal, muraalu meññeef mi mel ni mu ngi daanu ci plawoon bi, ci ay stände yi, xetum fromage, xetum gaufres ak cafè dafay jëm ci sa kanamu. Fii, du am ay nuus biir yu Amsterdam, lu ëpp mooy ci ginnaaw xare: Cube Houses dafay taxaw ci kaw, pont Erasmus dafay jaar ci kaw dexu Meuse, marché, kër ak transport dafay teg ci biir ni mel ni. Rotterdam dafay ne: espace ci Pays-Bas du moom dëkk ak kanal yu xóot rekk, mooy itam xel mu neenal.

Ci Breda, ci bëj-saalum, sonu football bi dafay jéggi. Van Dijk dafa juddoo fii, dëkk bi du mag, waaye dafay am ab ngënéelu stade. Meloy NAC Breda yu ñuul ak mboq dafay feeñ ci ay fenêtre yu bar, ay mag di naan bière di wante ci défense, ay xale di jàngal ay contrôle ci place bi. Breda du faral di gandal boppam, waaye dafay fésal li gëna dolli ci Van Dijk: du yëg-yëgi mu ray lépp, mu ngi di jël boppam ci anam gu baax.

Lii mooy li ma gëna bëgg ci football ci Pays-Bas. Gakpo, ci PSV Eindhoven, su mu tàkkee, dafa gis ay segonde yu jëm kanam; Van Dijk moom dafay séddale li am ci biti surface de réparation. Su ab réew jàngoo ay xale ndaw a njàngale ak ndox, ak ni ñu man a def ay welo, gaal, nit ak kër di dund ci ay meññeef yu wàññi, kàttanug ay joueuram itam dinañu xam ne espace du kenn lako joxe, mooy ki ko defar, ki ko wut, ki ko jël.

Ginnaaw bi, ci biir gaaru Eindhoven, dama gis ab mbooloom xale yu sol ay maillotu PSV, dañu tànn seen i saak ngir ay but, di tàkk ñatt ñatt. Turu Gakpo, boo ko tuddee, du ko ay étoile, mooy ni ñi dëkk di yeewe ab doom bu jóge ci seen biir dëkk. Van Dijk itam, seen kàttan du seen yaram rekk, mooy seen ñàkk a jooy. Li ci gëna neex ci football ci Pays-Bas, moo mel ni dëkk: jël boppam xool ndox bi, ginnaaw bi mu tànn bolo bi.

Bala ma génnee, dama delloo ci kanali Amsterdam. Ci ngoon, ndox mi mel ni mu ngi di xonq, lampi welo yi di fénk, ci penku mi am na ay dënnu tànk yi. Am na ñu dox ci wet, am na gaal di jaar ci biti pompi, am na ab xale di tëj bolo bi. Ca waxtu wa, yoonu ndox ak yoonu suuf dañuy laalante. Li ci gëna am solo ci tukki Pays-Bas du ab dëkk, mooy ni réew mi di tànn a wone: su àdduna bi di laajul espace, dina nga jëfandikoo digue, welo, kanal ak passe, ngir sàkkat espace.