Ó Fhéar Páirce Bryne go Báisteach Bergen: Turas Mall ag Leanúint Haaland Tríd an Iorua

An chéad uair a chuir mé "turasóireacht na hIorua" agus Haaland ar an léarscáil chéanna, níor smaoinigh mé ar na fjord ar dtús, ach ar Bryne. Sin baile beag ó dheas de Stavanger nach maith leis mórán cainte; séideann an ghaoth trasna ó mhachairí Mhuir an Tuaiscirt cois an stáisiúin traenach, an féar íseal, na tithe íseal, fiú na scamaill ag gluaiseacht gar don talamh. Níl páirc Bryne FK mór; sreang dhealgach, ardán, cuaillí solais traenála agus plásóg féir á cothú glas ag an mbáisteach — is é sin a bhíonn ann do ghnáthpháiste ar mian leis rith ann gach lá. Ag seasamh cois pháirc peile Bryne, cloífidh beagán láib fhliuch le do bhuataisí, boladh úr an fhéir ghearrtha i do shrón, duine éigin ag brú bugaí linbh thart i bhfad uait, agus ní fhéachann aon duine ar an áit seo mar ionad finscéil. Is deacair a chreidiúint gur as imeall ciúin mar seo a d'fhás an tosaí is pléascaí i saol na peile.

Ach ag seasamh cois na páirce, mothaíonn sé loighciúil freisin. Níl aon dráma breise anseo, gan ach gaoth, féar, rith agus athrá. Ní meaisín cúl amháin é Haaland a thuilleadh; tá sé ag éirí níos mó mar shiombail náisiúnta na hIorua: ard, díreach, ina thost, agus nuair a phléascann sé, tagann sé cosúil le huisce ag briseadh amach as an sliabh. In 2026, d'fhan an Iorua 28 bliain sular fhill sí ar stáitse Chorn an Domhain. Roimhe seo, nuair a chuardaigh daoine an Iorua, bhí siad den chuid is mó ag lorg aurora, fjord, Bergen agus Oslo; anois tá daoine ag tosú ag fiosrú conas Bryne a bhaint amach. Baile beag á fheiceáil ag an domhan go tobann — is cosúil é sin le cúl na foirne náisiúnta féin.

Ó Bryne ó thuaidh, tosaíonn an tírdhreach ag éirí neamhdhaonna. Bhí maidin Geirangerfjord fuar; nuair a d'fhág an bád farantóireachta an ché, ní raibh tonn ar bith ar an dromchla, ballaí na sléibhte ag brú anuas ón dá thaobh, cosúil le dhá dhoras nár osclaíodh go hiomlán fós. Scaipeann Eas na Seacht bPiúr ón aill, ag briseadh ina cheo bán sula sroicheann sé leath bealaigh. Bhí turasóirí ar an deic ag glacadh grianghraf ar dtús, ach de réir a chéile thit gach duine ina dtost. Ní hé nach bhfuil fuaim ar bith i dtost na bhfjord; is é go bhfuil gach fuaim moillithe: inneall, gaoth, eas, fiú cliceáil na gceamaraí — iad uile súite isteach ag an uisce domhainghlas.

Is iad na feirmeacha tréigthe leath bealaigh suas na haillte is mó a chuimhním orthu. Cúpla bothán beag greamaithe den aill, amhail is gur fhág an t-am in airde iad. Fadó, bhí daoine ag tógáil caorach ansin, ag baint fhéir, ag maireachtáil tríd an ngeimhreadh; b'fhéidir go raibh ar pháistí siúl síos cosáin ghéara chun na scoile. Is minic a bhíonn tírdhreach na hIorua chomh hálainn nach bhfuil sé fíor, ach ní le haghaidh turasóirí a cuireadh é. Ba é an saol ar dtús é, agus ansin rinneadh radharc de. Ag féachaint ar na tithe sin, tuigeann tú go tobann cén fáth ar féidir leis an tír seo fanacht a chleachtadh mar nós: d'fhan na hoighearshruthanna na milliúin bliain chun na fjord a shnoí; d'fhan lucht leanúna 28 bliain chun filleadh ar Chorn an Domhain; agus d'fhan déagóirí Bryne trí iarnóin gan áireamh de thraenáil gan féachaint.

Ar ais in Oslo, chuir an chathair an nádúr ollmhór seo isteach i línte níos géire. Tá Teach Ceoldrámaíochta Oslo cosúil le hoighearshruth a brúdh i dtír, fána marmair bháin ag sleamhnú go díreach isteach san fjord. Ní sheasann daoine thíos ag glacadh grianghraf amháin; siúlann siad suas ar an díon i ndáiríre: daoine i gcultacha gnó, tuismitheoirí le bugaithe, málaí droma, scátálaithe — iad uile ag dreapadh go mall feadh an fhána. Séideann an ghaoth ón uisce, tá an chloch beagán fuar faoi do chosa, agus sleamhnaíonn tram beagnach gan fhuaim tríd an gcrosbhealach i bhfad uait. Ní chruthaíonn sé é féin le séadchomharthaí cosúil le roinnt príomhchathracha; tugann sé suas go barr an fhoirgnimh thú, agus ligeann duit breathnú síos ar an uisce.

Is é an éifeachtúlacht chiúin seo an rud is draíochtúla faoi mhall-turas Nordach. Ní gá duit deifir a dhéanamh chun a chruthú gur "thug tú cuairt". Ag glacadh na traenach ó Oslo go Bergen, rinneadh croí an turais seo den turas sé nó seacht n-uaire an chloig. Ní raibh aon duine ag caint go hard sa charráiste; bhí cupáin chaifé ag croitheadh go héadrom ar na boird bheaga, agus taobh amuigh bhí foraoisí agus lochanna ar dtús, ansin níos lú crann de réir a chéile, agus leathnaigh Ardchlár Hardangervidda amach — cailleach, iarsneachta, botháin dhearga adhmaid agus iomairí i bhfad i gcéin ag cúlú gan stad. Thum an traein isteach i dtollán, agus nuair a tháinig sí amach, d'éirigh an solas níos gile go tobann, loch ag splancadh ag bun an tsléibhe, cosúil le duine ag sleamhnú scátháin isteach sa ghleann.

Sa nóiméad sin, smaoinigh mé ar fhéar pháirc Bryne, agus ar na guthanna a d'ísligh go tobann ar dheic Geiranger. Tá difríochtaí tírdhreacha na hIorua rómhór: ar thaobh amháin gaoth íseal agus páirc thraenála baile cois farraige, ar an taobh eile tost ingearach na bhfjord; ar thaobh amháin nua-aimsearthacht oighreata Theach Ceoldrámaíochta Oslo, ar an taobh eile ardchlár beagnach neamháitrithe lasmuigh d'fhuinneog na traenach. Is cosúil nach mbaineann siad leis an tír chéanna, ach tá siad ceangailte ag an rithim chéanna: gan deifir, gan míniú, ag fanacht leat féachaint ort féin. Faoin bpointe seo den turas, ní raibh an t-am cosúil le sceideal a thuilleadh; bhí sé níos cosúla le rud a athdháileadh ag na sléibhte, an t-uisce agus na ráillí.

Nuair a shroich an traein Bergen, bhí an bháisteach ag fanacht cheana féin. Bhí tithe adhmaid ché Bryggen socraithe ina líne, críon-dhearg, buí mustaird, glas domhain agus oráiste dorcha níos saibhre sa taise, amhail is gur athphéinteáil an bháisteach iad. Bhí an cosán adhmaid beagán sleamhain, boladh éisc agus caife ón gcuan, agus tithe ar thaobh an chnoic ag cruachadh ina sraitheanna, solas te i ngach fuinneog. Bhí na braonta báistí ag bualadh ar na sceimhleacha adhmaid, fuaim éadrom agus dlúth. Ní cárta poist glan é Bergen; tá a áilleacht lán de thaise, boladh sean-adhmaid agus gnáthshaol an chuain. Leanann muintir na háite orthu ag tarraingt a gcochall anuas agus ag siúl, amhail is nach raibh sa bháisteach ach cruth eile ar an aer.

An oíche sin, i mbeár beag cois cuain, bhreathnaigh mé ar achoimrí Chorn an Domhain. Ar an scáileán bhí Haaland i ndearg na hIorua, ag rith isteach sa bhosca cosúil le gaoth Bryne á thabhairt go dtí an domhan ar fad. D'ardaigh lucht leanúna meánaosta in aice liom a ghloine agus dúirt rud éigin in Ioruais; níor thuig mé, ach rinne gach duine eile gáire. Ní raibh an gáire fiáin; bhí sé níos cosúla le faoiseamh tar éis rud éigin a bheith ag tarlú faoi dheireadh. B'fhéidir nach é "an rud a chonaic tú" an rud is mó a théann i bhfeidhm ort faoin Iorua, ach an dóigh a n-ionfhabhtaíonn foighne na tíre seo thú: tá an traein sásta an sliabh a dhreapadh go mall, tá na fjord sásta fanacht ina dtost ar feadh na mílte bliain, tá na botháin adhmaid sásta seasamh sa bháisteach ar feadh na gcéadta bliain, agus tá foireann náisiúnta, faoi dheireadh, sásta 28 bliain d'fhanacht a chiceáil ina chúis le samhradh amháin.